Dogters, Vertwyfeling, Vrees & Verlossing

Dogters, Vertwyfelheid, Vrees & Verlossing

Lukas 8:40-56

Deur Dr. Jonathan Pennington

Ons Skrif hierdie môre kom uit Lukas 8:40-56. As jy kan, sal jy asseblief opstaan vir die lees van God se Woord?

Toe Jesus teruggekeer het, het 'n menigte hom verwelkom, want hulle het almal na hom uitgekyk. Toe kom 'n man met die naam Jaïrus, 'n sinagogleier, en val voor Jesus se voete, en smeek hom om na sy huis te kom omdat sy enige dogter, 'n meisje van omtrent twaalf jaar, besig was om te sterf.

Terwyl Jesus op pad was, het die menigtes hom amper verpletter. En daar was 'n vrou wat al twaalf jaar lank aan bloedvloeiing gely het, maar niemand kon haar genees nie. Sy het agter hom aangekom en die rand van sy kleed aangeraak, en onmiddellik het haar bloedvloeiing opgehou.

“Wie het my aangeraak?” het Jesus gevra.

Toe hulle almal dit ontken het, het Petrus gesê: “Meester, die mense druk en stoot teen jou.”

Maar Jesus het gesê: “Iemand het my aangeraak; ek weet dat krag uit my uitgegaan het.”

Toe het die vrou, sienende dat sy nie onopgemerk kon bly nie, bevend gekom en voor sy voete geval. In die teenwoordigheid van al die mense het sy vertel waarom sy hom aangeraak het en hoe sy onmiddellik genees is.

Toe het hy vir haar gesê: “Dogter, jou geloof het jou genees. Gaan in vrede.”

Terwyl Jesus nog sprak, het iemand uit die huis van Jaïrus, die sinagogleier, gekom. “Jou dogter is dood,” het hy gesê. “Moenie die meester meer lastig val nie.”

Toe hy dit hoor, het Jesus vir Jaïrus gesê: “Moenie bang wees nie; net glo, en sy sal genees word.”

Toe hy by die huis van Jaïrus aankom, het hy niemand toegelaat om saam met hom in te gaan nie, behalwe Petrus, Johannes, Jakobus en die kind se vader en moeder. Intussen het al die mense geween en getreur vir haar.

“Hou op met weeklaag,” het Jesus gesê. “Sy is nie dood nie, maar slaap.”

Hulle het hom uitgelag, omdat hulle geweet het sy was dood. Maar Hy het haar aan die hand geneem en gesê: “My kind, staan op!” Haar gees het teruggekeer, en onmiddellik het sy opgestaan. Toe het Jesus vir hulle gesê om haar iets te eet te gee.

Haar ouers was verstom, maar Hy het hulle beveel om aan niemand te vertel wat gebeur het nie.

Dit is die Woord van die Here.

Wel—wow. Dit is 'n kragtige storie. 'n Bekende storie. Regtig, twee stories wat saam geweef is. En deel van die rede waarom dit so bekend is, is dat Matteus, Markus, en Lukas dit almal op dieselfde manier opneem: een storie begin, 'n tweede onderbreek dit, en dan voltooi die eerste een. Dit is wat geleerdes interkalasie noem, maar aangesien dit Grieks is, hou ek daarvan om dit 'n gyro te noem—'n laag, dan die vulling, dan die finale laag.

En Lukas plaas hierdie “gyro storie” aan die einde van 'n hele reeks tonele wat Jesus se krag in die doen van goed toon. Terug in hoofstuk 7, genees Hy die centurion se dienaar van ver af. Hy laat 'n weduwee se seun opstaan. Hy vergeef sondes. Hy kalmeer die storm. Net voor hierdie, toon Hy gesag oor die geestelike realm deur 'n legioen demone uit te werp. En nou, om hierdie reeks portrette van Jesus se gesag te voltooi, kry ons hierdie dubbele storie.

Maar daar is meer aan die gang hier as net twee stories saamgestamp. Hierdie stories weerspieël mekaar doelbewus. Jy kon dit die verhaal van twee dogters noem. Die dogter van Jairus in die eerste storie, en dan hierdie vrou—wie Jesus “Dogter” noem in die mees kritieke oomblik.

Albei dogters is ook, volgens Joodse wet, ritueel onrein—een deur chroniese bloeding, die ander deur dood. Ons sal terugkom na dit.

En dan is daar die opvallende verbinding van twaalf. 'n Twaalfjarige meisje. 'n Vrou wat vir twaalf jaar lank gely het. Die jaar toe hierdie meisje gebore is, was die jaar toe hierdie vrou se lyding begin het. Onsigbare drade bind hulle lewens saam, en nou—alhoewel hulle waarskynlik nooit mekaar geken het nie—ontmoet hulle op hierdie dag, in hierdie oomblik, toe albei Jesus ontmoet en volledig getransformeer word.

Tradisioneel word 'n meisje 'n vrou op twaalfjarige ouderdom. So het ons hier twee dogters, twee vroue, wie se stories saamgebind is. En deur hulle saam te sien, dink ek God het iets diepgaands om vir ons te sê.

Die volgorde van hulle stories is dieselfde: wanhopigheid, vrees, en verlossing. Dit is die beweging wat ons gaan volg.

As jy 'n Bybel het—or kan een oproep—draai na Lukas 8, begin vanaf vers 40. Ek wil stadiger gaan, aandag gee, en deurloop wat gebeur sodat ons kan hoor wat God vir ons het.

Die eerste stadium is wanhopigheid.

Jesus het teruggekeer van daardie vreemde veldtog met sy dissipels, waar hy die demoonbesete man ontmoet en genees het. Nou is hy terug in 'n bevolkte gebied, en almal soek na hom. Hulle het hom horen leer. Hulle het hom sien genees. Hulle weet dat iets van God se teenwoordigheid op hom rus. So druk die menigtes in.

Maar te midde van daardie drukkende skare, maak 'n pad oop. 'n VIP arriveer: Jaïrus, die sinagogieleier. 'n Gerespekteerde, waardige man. En hoe nader hy Jesus?

Hy val by Jesus se voete en smeek hom.

Lukas gebruik hierdie beeld weer en weer—val by Jesus se voete—as 'n lichamelijke uitdrukking van wanhopigheid. Dit is onwillekeurig. Dit is wat gebeur as die bodem uitval.

Ek het myself nooit daardie ervaring gehad tot 'n paar oomblikke in die laaste dekade—een tydens 'n seisoen van diep angs en onreg, toe ek letterlik op die grond ineengestort het. En toe, verlede jaar, na my vrou se breingewasoperasie, ongeveer agtien uur daarna, toe sy in erge pyn was en ons gedink het die einde het gekom—ek kon nie anders as om langs haar bed neer te val nie. Sommige van julle het daar gewees. Sommige van julle het nie. Maar dit is 'n universele menslike uitdrukking van wanhopigheid.

En waarom is Jairus wanhopig? Omdat sy enigste dogter—sy kosbare twaalfjarige—is besig om te sterf. Nie net siek nie. Nie net haar ouers worry soos kinders dikwels doen nie. Sy sterf.

En daarom is hy ontbind.

En as jy net na daardie eerste paar verse kyk—verse 41 en 42—so veel smart, so veel pyn, so veel vrees is daarin opgestapel dat dit maklik is om verby die emosionele gewig van wat hierdie man ervaar, te lees. Jesus, wat ons konstant sien oorloop van medelye, sê ja. Hy gaan saam met Jairus. En die einde van vers 42 herinner ons weer daaraan dat die menigtes hom verdruk. Almal wil naby hom wees.

Toe vers 43 die onderbreking bekendstel:

'n Vrou was daar wat al twaalf jaar lank aan bloeding onderwerp was, maar niemand kon haar genees nie.

Markus voeg by dat sy alles wat sy gehad het, aan dokters bestee het, en in plaas daarvan dat sy beter geword het, het sy net erger geword.

Saam met Jairus sien ons akute wanhopigheid—'n skielike krisis. Met hierdie vrou sien ons chroniese wanhopigheid—twaalf lang jare van lyding. En volgens Levitikus 15, wat haar mediese toestand ook al was, het dit haar in die kategoreie van ritueel onrein geplaas. Nie sondig nie. Nie skuldig nie. Maar geskei. Afgesny.

En omdat haar toestand nooit geëindig het nie, het die skeiding nooit geëindig nie. Enige ding wat sy aangeraak het, kon onrein word. Enigeen wat sy teengekom het. Sy kon nie in die tempel aanbid nie. Sy kon waarskynlik nie eens Jerusalem binnekom nie. Sy was geïsoleerd. Alleen. Arm. 'n Uitgestotene.

Probe jy jou dit kan voorstel: twaalf jaar sonder dat iemand haar aangeraak het. Twaalf jaar sonder dat sy in iemand se huis verwelkom is. Twaalf jaar sonder gemeenskap.

En nou—hier—sien sy haar kans. Die skare is enorm. Almal stoot en druk. Niemand kan enigiets duidelik sien nie. Die dissipels probeer die chaos beheer. En sy dink, As ek net naby genoeg kan kom… niemand sal my agterkom nie. Niemand sal my herken nie. As ek net die rand van sy kleed kan aanraak… ek glo ek sal genees word.

Sy glip dus deur die skare, waarskynlik met haar sjaal laag oor haar kop getrek, en steek haar hand uit. Sy raak die zoom van sy kleed aan.

En onmiddellik—weet sy. Haar liggaam vertel haar. Soos 'n gewrig wat terug in sy plek spring. Of soos daardie oomblik wanneer 'n sielkundige las wat jy nie eens ten volle begryp het nie, skielik lig en jy besef hoe swaar dit was. Sy weet sy is genees.

Ek dink sy kon dit skaars glo—blydskap gemeng met ongeloof, gemeng met vrees om weer te hoop.

Die storie kon daar geëindig het. Baie stories eindig so. Mense ontmoet Jesus, ontvang genesing, en gaan aan hulle weg. En met Jairus kon Jesus eenvoudig sy dogter van ver af genees het, soos Hy in hoofstuk 7 gedoen het.

Maar iets onverwags gebeur. Daar is nog 'n stap. Nie net wanhopigheid en redding—maar ook vrees.

Kyk na vers 45:

“Wie het my aangeraak?” het Jesus gevra.

Almal ontken dit. Petrus sê wat enige van ons sou sê: Meester, almal raak U aan. Maar Jesus weet iets anders het gebeur. Hy weet krag het uit hom uitgegaan.

En dit is vreemd. Dit is die enige wonderwerk soos hierdie—iemand raak Jesus se kleed aan en word genees. Dit voel byna magies, soos 'n staf van genesing of 'n kristal in 'n fantasieverhaal. Maar dit is nie wat gebeur nie. Dit is persoonlik. Dit is geloof. Daarom weet Jesus.

Immers, baie mense het teen hom gestoot. Slegs een het genesing ontvang.

En nou draai die vrou se desperaatheid na dreading. Sy het gehoop om anoniem te bly. Sy het daarin geslaag. Sy het haar genesing ontvang. Sy kon weggeglip het. Maar Jesus stop die hele skare en vra: Wie het my aangeraak?

Haar oombliklike vreugde stort ineen in vrees. Twaalf jaar van skande, uitsluiting, eenzaamheid—nou blootgestel. Sy het Jesus aangeraak, moontlik het hom onrein gemaak. Sy het dit in die geheim gedoen. En nou staan sy voor 'n man van God met onvoorstelbare gesag.

Vers 47:

Toe kom die vrou, sien dat sy nie onopgemerk kon bly nie, het sy bewendend gekom en voor sy voete geval. In die teenwoordigheid van al die mense het sy vertel waarom sy hom aangeraak het en hoe sy onmiddellik genees is.

Net soos Jairus, val sy voor Jesus se voete. Maar nie net in desperaatheid nie—ook in vrees. Sy het geen idee wat volgende sal gebeur nie. Al wat sy kan doen, is om eerlik te wees en haarself voor hom te werp.

En voordat ons Jesus se antwoord hoor, kyk na vers 49:

Terwyl Jesus nog aan die woord was, het iemand uit die huis van Jairus gekom. “Jou dogter is dood,” het hy gesê. “Moenie die leermeester meer lastig val nie.”

So net soos die vrou se storie beweeg van desperaatheid na vreugde na vrees, beweeg Jairus se storie ook van desperaatheid na vrees. Hy sien die messenger. Hy hoor die koude woorde.

En as jy probeer om Jairus se situasie hier—in te verbeel—jy kan die spanning voel. Hy is desperaat. Hy het Jesus gevra om te kom. Jesus het ingestem. Maar die skare vertraag alles. Mense druk van alle kante in. En Jairus moet dink: Here, asseblief—my dogter sterf. Ons het nie tyd vir dit nie.

En toe Jesus stop.

En hierdie vrou—'n uitgestotene—kom vorentoe en val op sy knieë. En al wat Jairus kan dink, is: Ons het nie tyd vir dit nie. My dogter sterf. Asseblief, Here, ons moet gaan.

En toe, in die middel van daardie pynlike vertraging, hoor hy die koude woorde:

“Jou dogter is dood.

Moenie die leermeester meer lastig val nie.”

Dit weerkaats die smart van Maria en Martha in Johannes 11, toe hulle broer gesterf het en Jesus nie betyds aangekom het nie.

Albei verhale neem 'n wending wat ons nie verwag nie. Hulle beweeg van verskriklik na erger. Van wanhopig na vreesaanjaend.

Maar hierdie twee dogters gaan iets anders ervaar. En dit is waar die derde beweging—bevryding—inbreek.

Laat ons terugkeer na die bloedende vrou. Sy bewe aan Jesus se voete, waarskynlik bevrees dat hy die genesing kan terugtrek, of haar publiekelijk kan beskaam, of op 'n beste sê: Goed, jy kan dit hou, maar wat jy gedoen het, was verkeerd.

Wat sal hy sê?

Vers 48:

“Dogter, jou geloof het jou genees.

Gaán in vrede.”

In plaas daarvan om haar te skel, in plaas daarvan om sy mag terug te trek, seën hy haar. Hy noem haar Dogter—'n woord wat Jesus nooit vir iemand anders in die Evangelies gebruik nie. En hy stuur haar weg in vrede.

En dit wys ons weer: dit was nie magie nie. Dit was nie 'n genesing amulet oomblik nie. Jesus beklemtoon haar geloof. Hy wil hê sy—en almal anders—moet verstaan wat regtig gebeur het.

En let op die parallel met Jaïrus. Onmiddellik in vers 50, toe die nuus van sy dogter se dood aankom, draai Jesus na hom en sê:

“Moenie bang wees nie.

Glo, en sy sal genees word.”

Geloof weer.

En dit is presies wat gebeur. As jy na die volgende paar verse kyk, gaan Jesus na Jaïrus se huis. Die meisje is dood. Almal weet dit. Hy laat die skare nie volg nie—net Petrus, Jakobus, Johannes, en die ouers. Hulle gaan die kamer binne waar die jong meisje lê.

Onderweg sê Jesus: “Waarom huil julle? Sy is nie dood nie, maar slaap.” Hulle lag vir hom. Hulle weet dood as hulle dit sien. Maar Jesus bedoel dikwels meer as wat sy woorde aanvanklik voorstel.

En waarom sê hy dit? Kyk na vers 56. Nadat hy haar opgewek het, sê hy vir hulle om niemand te vertel wat gebeur het nie. Jesus probeer nie om die skare op te whip nie. Hy probeer nie om gewildheid te verkry of 'n beweging te begin nie. As hy bekendheid wou hê, sou hy hierdie wonderwerk op straat gedoen het.

Hy tree op uit barmhartigheid— suiwer, opregte barmhartigheid. Hy gee lewe terug aan hierdie familie, maar hy is nie geïnteresseerd in spektakel nie. Hy het gekom om te genees, ja—maar ook om te leer, om die koninkryk te verkondig, en uiteindelik om te sterf en weer op te staan, 'n nuwe verhouding tussen God en die mensdom in te lei.

So verander die wanhopigheid wat in vrees oorgegaan het, nou in redding—vir albei dogters.

En wat beteken dit vir ons?

Terwyl ek hierdie week oor hierdie storie mediteer het, het ek gedink: in een sin sou dit genoeg wees om eenvoudig in verwondering te staan. Om Jesus se krag te sien. Om te onthou dat dieselfde Jesus wat hierdie dinge gedoen het, vandag lewe, by ons teenwoordig is, kragtig en barmhartig en doelbewus.

Maar ek wil twee sentensies—twee waarhede—uitlig wat ek dink God ons nooi om te sien.

Eerste:

God wil hê ons moet 'n voller beeld kry van wie Jesus is en wat hy vir mense—vir ons—doen.

Ons praat tereg oor Jesus se dood en opstanding vir die vergewing van sondes. Dit is noodsaaklik. Nie onderhandelbaar nie. Maar dit is nie die hele storie nie.

Stories soos hierdie wys ons dat Jesus se werk ook behels: * die reiniging van wat onrein is * die verwydering van skande * die oorwinning van die dood * die bevryding van mense uit wanhopige situasies * die herstel van mense in die gemeenskap

Albei dogters word herstel in hulle gemeenskappe. Net soos die demoniese in die vorige storie. Tom Wright sê dit pragtig: Jesus maak sy hande vuil met die probleme van die wêreld. Hy verwelkom ons bewendende aanraking. En hy reageer met die sentrale Bybelse gebod: Moenie bang wees nie.

Jesus vergeef nie net sondes nie—hy verwyder skande. Hy below nie net ewige lewe nie—hy oorwin die dood. Hy versoen ons nie net met God nie—hy herstel ons aan mekaar.

En dit is steeds waar vandag. Sommige van julle hier—of wat aanlyn kyk—voel geïsoleerd. Skande. Berou. Embarrassment. Aan die buitekant lyk julle aanmekaargestel. Binne voel julle alleen.

Jesus het nie net gekom om julle te vergeef nie, maar om julle te herstel—aan Homself en aan ander. Of julle mislukkings publiek of privaat, relationeel of finansieel is, julle skande kan verwyder word. Julle kan herstel word tot die gemeenskap waarna julle verlang.

'n Kommentator het dit goed gesê:

“‘Moenie die leermeester meer pla nie’ is nooit die regte antwoord op ons probleme nie.”

Maybe vandag voel julle julle is verder as hoop. Te skaam. Te gebreek. Te ver weg.

Maar “moenie die leermeester meer pla nie” is nooit die regte antwoord.

Dieselfde Jesus wat hierdie lewens aangeraak het, raak ook ons lewens aan. En ons wil 'n kerk wees waar daardie herstel welkom is. Julle hoef nie eers julle lewe aanmekaar te kry nie. Julle is welkom om herstel te word.

En al hierdie dinge word nie deur prestasie verkry nie, maar deur geloof—deur aan Jesus se voete te val, in julle hart of met julle liggaam, en julle behoefte te bely.

Wat lei tot die tweede waarheid:

God gebruik vertwyfeling en vrees om ons te transformeer—of verlossing kom of nie.

In hierdie stories gebeur verlossing. Maar soms gebeur dit nie. En tog gebruik God vertwyfeling en vrees om ons te transformeer—of verlossing kom of nie.

Hierdie week het ek die geleentheid gehad—sommige van dit beplan, baie van dit onbeplan—om baie tyd met baie van julle deur te bring. Tyd met mense hier, mense ver weg. Tyd as herder, luisterend, ruimte hou, berading, gebed. Dit was 'n besonder swaar week—vol desperate situasies en wanhopige situasies.

Ek was saam met ouer heiliges wat vir eggenotes met dementia sorg terwyl hulle selfs kanker in die gesig staar.

Ek het al met mense te doen gehad wie se lewens aan die buitekant gepoleer lyk, maar vol skuld, angs en berou is.

Ek het al saam met mense gesit in die ruïnes van werkverlies, gebroke huwelike en konflikte met volwasse kinders wat hulle nie weet hoe om te hanteer nie.

Ek het selfs met 'n student en vriend gepraat wat op die personeel van Christ Covenant Church in Nashville werk, waar die tragiese gebeurtenisse 'n maand gelede plaasgevind het. Hy was in sy kantoor toe dit gebeur het - skaars gespaar - en het toe in die parkeerterrein gestaan en die erge nasleep aanskou. Wanhopigheid.

Daar's een gesprek wat ek met julle wil deel, omdat hierdie persoon my gevra het om dit te doen. Chris het my toestemming gegee om dit te deel. Anders sou ek nie.

Dit gaan oor ons broer, Andrew Toy. Baie van julle ken Andrew en Sarah Beth. Hulle is lede van Sojourn. Andrew het al lank gesondheidsprobleme gehad, maar in die laaste paar weke het dinge 'n besonder moeilike draai geneem. Hy lê nou in 'n hospitaalbed - hy mag nou kyk - in Cincinnati, en staar 'n groot operasie met betekenisvolle komplikasies in die gesig. 'n Paar dae gelede het hy sy dokters baie direk gevra, “Wat is my kans om te sterf?” En die antwoord was nie laag nie.

So het ons 'n lang telefoongesprek gehad. Dood is nou baie reëel vir hom op 'n manier waarop die meeste van ons in ontkenning leef. Ons het oor Lukas 18 gepraat - een van my gunsteling-passasjes - waar Jesus die storie van twee mense vertel wat bid: een selfversekerd in sy eie geregtigheid, die ander pynlik bewus van sy sonde en gebrokenheid. Een sê, “Dankie dat ek nie soos daardie man is nie.” Die ander kan slegs sê, “God, wees barmhartig oor my, 'n sondaar.” En Jesus vra, Watter een het geregtig huis toe gegaan?

Ons het daaroor gepraat. Ons het daaroor gepraat om Lukas 8. Ons het vandag oor hierdie storie gepraat. En loof God vir die genade in Andreas se stem—die eenvoudigheid om Jesus te vertrou in die aangesig van die vrees, die duidelikheid wat kom wanneer die dood nie teoreties is nie, maar moontlik. Dit is die vreemde geskenk van wanhopigheid. Die vreemde geskenk van vrees. Dit maak duidelik wat saaklik is. Dit maak duidelik waarvoor die lewe is.

En julle kan by my aansluit in gebed dat God hom heeltemal sal lewer—dat God hom en sy familie hierdie pyn sal spaar. God kan dit doen. Maar volgens Andreas se eie getuienis—wat hy my wou hê om vir julle te sê—is dit:

God is teenwoordig by hom in hierdie gevreesde situasie, of redding kom of nie.

Dit is mooi. Omdat met God, dinge anders is. Om te weet wie God is as Redder—selfs wanneer redding vertraag of nie kom nie—verander alles.

Ek hou van hierdie versies uit Deuteronomium. Israel het vir veertig jaar in die woestyn was—veertig jaar van wanhopigheid, vrees, verlies en pyn. En Moses sê in Deuteronomium 8:

Julle moet die hele weg onthou wat die HERE julle God julle hierdie veertig jaar in die woestyn gelei het, dat hy julle kon verneder, julle kon toets om te weet wat in julle harte was… En hy het julle verneder en julle laat honger ly, en julle gevoed met manna… dat hy julle kon laat weet dat die mens nie alleen deur brood leef nie, maar deur elke woord wat uit die mond van die HERE kom… dat hy julle kon verneder en toets, om julle in die einde goed te doen.

Dit is die duidelikheid wat in die woestyn kom.

Dit is die duidelikheid wat in wanhopigheid kom.

Dit is die duidelikheid wat in vrees kom.

Henry David Thoreau het bekend gesê: “Die meeste mense lei lewens van stille wanhopigheid.” Hy gaan voort: wat ons berusting noem, is eintlik bevestigde wanhopigheid. En onbewuste wanhoop verberg onder die vermaaklikhede van die lewe.

Ek weet nie waar jy vandag is nie. Ek weet baie van julle is in ontroering. Sommige van julle is in vrees. Sommige van julle voel goed—en dit is goed. Daar is seisoene van rus. Maar vroeër of later sal elkeen van ons ons grense—ons sterflikheid, ons gebrek aan beheer—in die oë moet kyk.

En die boodskap van God hier is dat dieselfde God wat teenwoordig was vir Jairus en sy dogter, en vir hierdie bloedende vrou, dieselfde God is wat nie verander het nie. Hy is nou teenwoordig vir ons in Jesus. Dit is werklik die goeie nuus.

Waar jy ook al vandag is—or as dit nie vandag nie, dan eendag binnekort—wanneer jy desperaatheid en vrees ondervind, is daar hoop.

Daar is hoop omdat God by jou sal wees.

Daar is hoop omdat Jesus die bewendes welkom ontvang.

Daar is hoop omdat geloof—eenvoudige, desperate geloof—die deur na sy teenwoordigheid oopmaak.

Dr. Jonathan T. Pennington is tans Professor van Nuwe-Testamentiese Interpretasie aan Southern Seminary in Louisville, Kentucky. Hy het ook gereeld as besoekende professor aan Reformed Theological Seminary (Orlando), Southeastern Seminary, The Village Church Institute (Dallas), en The Institute of Biblical Studies in Orlando, FL sowel as Morling College (Melbourne, Australië) gedien.

Hierdie artikel is gebaseer op die woordeboektekst van 'n predikasie deur dr. Pennington. Dit is ligweg geredigeer in Copilot, sowel as deur die teologiese personeel by Third Millennium Ministries.