ڕێنمای کچی گەنج بۆ پەرەپێدانی هارمۆنی کەسایەتی مسیحی

ئایینی راستەقینە لە بنەڕەتەوە پێشڕەویە

لە نووسینی هارڤی نۆکمب

گۆڕانکاری گەورەی ئەخلاقی و روحی، کە پەڕتووکی پیرۆز دەلێت بۆ سەلامەتی پێویستە، لەلایەن مسیح و پێغەمبەرانەوە بە لەدایکبوونێکی نوێ وەک ئەوەی لەگەڵ دەستپێکردنی ژیانی روحی هاوشێوە. بەڵام تێرمەکانی دووبارە لەدایکبوون تەنها لە سەرەتای ئەم گۆڕانکارییە دەکرێت، کە ئ instanstant بوو. کۆنڤێرت گەنج، لەبەر ئەوە، بە شێوەیەکی گونجاو لەلایەن پێغەمبەر پێترەوە بە منداڵێکی نوێ لەدایکبوو ناو دەبرێت. ئەوە هەڵەیەکی گەورەیە، ئەوەندە کە مسیحیەکی راستەقینە، کە لە دۆخێکی ڕاستە لە مێشکی، دەبێتەوە بۆ ماوەی پێشووی پێگەیشتنەکەی بۆ ئەزموونەکانی زیندوو و بەهێزی خۆی لە مەسیحیەت، یان بۆ بەڵگە سەرەکییەکانی لە دۆخی مەسیحیدا. لەو کاتەدا، بەڕاستی، زیاتر پێوەندی پێ دەکرێت، چونکە گۆڕانکاری لە دۆخی سروشتەوە بۆ دۆخی مەسیحی زۆر گەورەیە. بەڵام ئەم گۆڕانکارییە ناتەواوە، و زۆربەی کارەکانی "لابردنی پیاوی کۆن"ـە، "بە ژێر تەسلیمی لەش و پاراستنی لەژێر دەسەڵاتدا" ماونەتەوە؛ لەکاتێکدا "پیاوی نوێ" دەبێت لە لاوکی فەریشتەییەوە بۆ "باڵیدگی پیاوێکی کامڵ لە مسیح عیسادا" پێ بگرێت.

ئایینێکی ڕاستەقینە دەبێت لە بنچەیەوە پێشڕەوی بکات. ئەمە لێکەوتەیەکی ڕوونە لە هەموو ئەو وێنەیانەی کە لە فەرمانی خودا بەکارهاتوون بۆ وصفکردنی کاری مێهرەبان لە دڵدا. ئەوە وێنەی دانەی خردێکی وەک تۆوی خردە، کە بچوکترینی هەموو تۆوەکانە. بەڵام کاتێک دەڕوێت، بەرز دەبێتەوە و لقەکانی بڵاو دەکاتەوە تا دەبێت بە گەورەترینی هەموو گیاھەکان. جوانی و گونجاوبوونی ئەم وێنەیە نەدرێتە نرخێک مەگەر ئەگەر سەرنج لە ڕووەواری گیا لە وڵاتانی ڕۆژهەڵات بدەین. بەڵام بەهیچ شێوەیەک نەبێتە چاوەڕوانی ئەوەی کە ئەم گیاهە لە یەکدمدا پێ بگەیشێت بە تەواوی پێگەیشتن. ئەو گیایەیە کە لە یەک شەو و ڕۆژدا دەڕوێت و پێگەیشتوو دەردەکەوێت بۆ یەکەم جار بەرامبەر خۆر; بەڵام زۆر بە خێرایی وەرد دەبێت. هەرچەندە نەبێتە چاوەڕوانی ئەوەی کە ئەم گیاهە لە ڕووەواری خۆیدا بایەست ببێت، پێش ئەوەی بگەچێتە پێگەیشتن. ئەگەر لە گەشەکردن بایەست ببێت، دەبێت کرمێک لە ڕەگەکەیەوە هەبێت، یان نەخۆشیەکی کوشندە هەبێت کە وای لێ بکات بسووتێت و بمرێت.

کاری مێهرەبانیش وێنەی ترشاوەیە; کە لە سەرەتادا ئەوەندە کەمە کە بوونی لە آرددا بەدەرنەکرێت. بەڵام کاتێک دەست بە کار دەکات، زیاد دەبێت و بڵاو دەبێتەوە تا هەمووی ترشاوە دەبێت. بەڵام پێشڕەوییەکەی دەکرێت بە سەرما گیر ببێت; و ئەم پرۆسەیە بەدەرنەکرێت، ئەگەر نەکرێت بە زیانێکی گەورە بۆ بەرهەمەکەی. بەم شێوەیەش مسیحییەکان بەدەرنەکرێت لە کاریگەری زیانبەخشەکانی گەڕانەوە و ساردبوون لە هەستی پاداشتیان.

دوباره، مێھربانی وەک چشمه‌یه‌کی ژیانی هەمیشەپێکەوتوو وەرگیراوه‌ — چشمه‌یه‌کی که ئاوی هەمیشە لەوێوە هەڵدەچێت و بەردەوام ڕێژەیەکی بەردەوامی هەیە. مسیح دەفەرموێ: "ئەو ئاوەی من پێی دەدەم، لەناو ئەودا چشمه‌یه‌کی ئاو دەبێ، هەڵدەچێت بۆ ژیانی هەمیشەیی." کاتێک ئەم وەشانە هاتن، پەروەردگارمان لەسەر چاڵێکی قووڵ دانیشتبوو، لەگەڵ ژنێکی سامرییە لە گفتوگۆدا بوو. وەک ڕێکەوتەکانی ئەو، لە شتەکانی دەوروبەریەوە فێرکاری دەھێناوە. سەرنجی ژنەکەی لەو ئاوەی کە تەنیا تینوێتی سروشتی لەسەر دەست دەبێت، چۆن بۆ ئاوی ژیان کە ڕۆحی نوێ دەکاتەوە. بەڵام ئەو، نەیدۆزییەوە، ویستی بزانێ چۆن ئەو دەکرێت ئاوی ژیانی لەو چاڵە قووڵە بەدەست بهێنێ، بێ ئەوەی هیچ شتێکی بۆ کشاندنەوەی هەبێت. بۆ ئەوەی سەروەریی ئاوی ژیان پیشان بدات، پێی فەرموو کە ئەوانەی کە لەو ئاوە دەخۆنەوە، لەناو خۆیاندا هەمیشە هەڵدەچێت، وەک چشمه‌یه‌کی زۆر بەپیت.

یەکێک لە خاطره‌ گرنگەکانی نووسەر لە سەرەتای ژیانی، چشمه‌ی ژیانییە کە لەوەڕێکی نزیک ماڵی منداڵیەوە هەڵدەچێت. قحطی سەخترین کاریگەری لەسەر نەدەبوو، و لە وەرزی سەرماڵەوی زستانی باکووریدا ئەو چشمه‌هی قەد نەبوو بە یخ. زۆرجار، کاتێک ئەو بەیانیان هەڵسا، کاتێک هەوای ساردی چڵکێن بەدەورەی ماڵەکەدا دەوا، و هەموو شتێک بە یخ و بەفرێکی هەمیشەیی داپۆشرابوو، یخ و بەفر بەدەورەی چشمه‌ودا دەگەڕان. بەو جۆرە، وەک ڕێژەیەکی بەردەوام، دەبوو مێھربانییەکانمان هەڵبچێت، بێ کاریگەری بە قحطی یان وەرزی بێبەرییەکانی تر، دڵی ساردی دەوروبەرمان دەتوێنێتەوە.

"ڕاستکاران"، دەفەرموێ داؤد، "وەک پێلەک درەخت دەپەروەردێن؛ ئەو وەک سەدرێک لە لێبنان دەڕوێن". پێلەک درەخت بە تێپەڕی کات زیاتر دەڕوێنێ و بەھێزتر دەبێ، وەک ئەوەی ھەر درەختێکی تر نەبێت. ھەروەھا بەھۆی توانای زۆر بۆ زیادکردنی جۆری خۆی، ڕەگی دەردەکێنێ زۆرێک لە لقەکان؛ و کاتێک لەلایەن چشمة ژیانەوە لە بیابانێکدا بێت، لە دەوروبەری بە زوو دەدۆزرێتەوە کۆمەڵێک پێلەک درەخت کە دەڕوێن. ئەمە یەکێکە لە بەکارترین درەختەکان، ھەر بەشی ئەمە بۆ کارێکی سوودبەخش بەکار دەھێنرێ. بۆ "پەروەردەبوون وەک پێلەک درەخت" لەبەر ئەوە مانای زۆرە. ئەمە لەلایەن کریستیانەوە تەنھا کاتێک ئەنجام دەدرێ کە ئەو پێشکەوتن بکات لە ڕۆحی خۆی، بە کاریگەری خۆی، بۆ زیادکردنی "درەختەکانی ڕاستکاری" لە باخی پەروەردگار، و زۆر بوون لە کردارەکانی سوودبەخش.

سەدر درەختێکی ھەمیشە سەوزە. وەک زۆر درەخت نابێت، گەڵاکانی نەڕێنێ و بۆ ماوەیەک مردوو بە نظر ناگات، و دواتر بۆ ماوەیەکی کەم بە تۆزە دەڕوێنێ؛ بەڵکو پێشکەوتنەکەی بەردەوام و دڵنیایە. ھەمیشە سەوزە. بۆ نموونە گەشەکردن وەک سەدرێک، پێشڕەویەکی بەردەوامە لە ژیانی خودا.

ھۆکارەکانی ئەوەی کە ھانمان دەدەن بۆ گەڕان و پاراستنی پێوەرێکی بەرز لە پێیەتیدا، بەرزترین ھۆکارەکانن کە دەکرێن بە مێشکی ئێمەدا. شکۆی خوا ویستێتی ئەوە. ئەوە گەورەترین خێری ممکنە. بریتییە لە ئاشکراکردنی کمالاتەکانی خودای بەرز بە بوونەوەرە زیرەکەکانی. ئەم ئاشکراکارییە دەکرێت بەوەی کە کارەکانی دروستکردن، پێڕچوون، و مێھرەبانیدا ئاشکرایان بکات، و بەوەی کە سیمای ئەخلاقی خۆی لە دڵیاندا بچۆپێنێت. لەوەدا خوشییان پێکدەھێنێت. لەوپێیەدا، خوا پلەی بەرزترین بەزەیی بێ منەت بە خۆی دەگێڕێت. ھیچ شتێک ناتوانێت بیھێنێتە سەر خوشی: ھیچ شتێکیش ناتوانێت لێی کەم بکاتەوە. ئەگەر تەواوی دروستکراوەکان سڕپۆش کرابا، و خوا تەنھا بوونەوەرێک لە گەردوونەکدا بوو، ئەو تەنھا لە خۆیدا بە تەواوی شکۆدار و خۆشحال دەبوو. لە بەرامبەریدا، ھیچ خۆگەندەیی لە پاراستنی شکۆی خۆیدا نییە. شکۆی دروستکەر سەرەکییەتێکی سەرەکییە بۆ خێری دروستکراو. ھیچ دڵنیاییەک بۆ گۆڕینی خوا نابێت، ئەوە دەبێتە سەرچاوەی کردارەکانی ئێمە، بەرزترین پاداشتی ھەستکردنەکانی ئێمە.

بەڵام چۆنە شکۆی خوا بە رێی گەشەکردنمان لە مێھرەبانیدا پێشخێر دەکرێت؟

1. ئەو بەوەیە ئاشکرا دەکرێت بە ئێمە، بە چۆپێنکردنی سیمای خۆی لە دڵماندا، و بەوەی کە لەگەڵ دەستپێکی روحی بەرز، پاكیزەیی، و خۆشەویستی سیمای ئەخلاقیدا ئاشناییمان پێدەکرێت.

2. ئەو بەوەیە ئاشکرا دەکرێت بە کەسانی تر، بەو پێوەرەی کە ئێمە ژیانێکی پیرۆز بگرینەبەر؛ چونکە بەوەی کە سیمای ئەخلاقی مسیح لەوێدا نمایش دەکرێت، وەک شکۆی خۆر بە رووناکی مانگەوە دەبینرێت.

3. شکۆی خوا پێشخێر دەکرێت بەوەی کە کەسانێکی تر ئاشنای دەسەڵاتی مێھرەبانیی بێبەرین دەکەین، و دەیانبەینە لای مسیح؛ چونکە بەوەی، ئەوان رۆشنایی روحی وەردەگرن بۆ بینینی جوانی و شکۆی کمالاتەکانی خودای بەرز، و سیمای ئەو لە سەرووی جەستەیانەوە دەچۆپێنێت.

هەروەها، ئێمە هەستێکی گەورەی هەلپەرچینی بەرەو پێشڕەوی لە شتی پیرۆزدا هەیە. فەرمانی خودا پڕە لە بەڵێن بۆ ئەوانەی کە لە دوای دەستکەوتنی بەرز لە زانستی پیرۆز و پیرۆزییدا دەگەڕێن. پێغەمبەر هوشع دەفەرموێ: «ئەگەر لە دوای ناسیتی یەزدان بڕۆین، ئەوا دەزانین؛ دەرچوونی وەکو بەیانی ئامادەیە، و دێتە لای ئێمە وەکو باران، وەکو بارانێکی دوایی و پێشووی لەسەر زەوی». دەرچوونی ئەو، بۆ ئەوانەی کە لە دوای ناسیتی ئەودا دەگەڕێن، وەکو یەقین و وەکو ڕێک و پێوەر، وەکو گەڕانەوەی ڕۆژانەی بەیانی دەبێ؛ وەکو پێشڕەوی وەکو خۆر، کاتێک تیشکەکانی لە ڕۆژهەڵات دەپێچنەوە، و زیاد دەبن لە درەوشاوی و توندی، تا ئەوکاتەی کە گەرمای سووتان و ڕۆشنایی ڕوون و پێوەری ڕۆژی کامڵ دەبارێنێ. «ئەگەر لە دوای ناسیتی یەزدان بڕۆین»، مژدەلێکانی ئێمە وەکو ڕێک و پێوەر دەبن، و ئەزموونی ئێمە لە چاکەی یەزدان وەکو یەقین دەبێ؛ و پەیوەندی ئێمە لەگەڵ خودا و زیادبوونی ڕۆشنایی، وەکو پێشڕەوی خۆر لە بەیانی زو تا نیوڕۆ دەبێ. دەکرێ هەورێکی کاتی هەبێ؛ بەڵام ئەوان بە زو دەپرچن، و خۆری ڕاستودان بە تیشکەکانی شیرینتر و درەوشاویتر دەپەخشێ.

ئەو دەچێتە لای ئێمەوە وەک بارانێک، وەک بارانێکی دواخراو و پێشوازی لەسەر زەوی." لە فەلەستین، باران ناگات وەک لە وڵاتێکی دیکە، لە هەموو وەرزێکی ساڵدا؛ بەڵکو بارانێکی قورس دادەبەزێت، بۆ ئاودانی زەوی لە کاتی کاشتنی دانەوێڵە، بۆ ئەوەی دانەوێڵە سەربکەوێت و گەشە بکات؛ و ئەم بارانانە ئەوەندە فراوانن کە گەشەی ڕووەکان بە پێشکەوتی بەردەوام دەبێت، تا نزیک دەروێن، کاتێک بارانێکی دواخراو دەبارێت، بۆ تەواوکردنی بەروبووم—to give body to the kernel, ئەوەی کە کاتێک دەپێوێت، ئەو دەبێت چڕ و پڕ.

ئەگەر ئەم بارانەی دواخراو نەبێت، ئەو kernel شۆڕ دەبێت، و وشک دەبێتەوە، بە شێوەیەک کە دانەوێڵە لە کوالێت و کەمی دەکرێت. "بارانێکی پێشوازی،" لەو ئایەتەی کە باسکرا، ئەوا دەلێت کە "نوێگەری لە باڵای"، کە دەروون ئەزموونی دەکات کاتێک "دانەوێڵەی باش"ی فەرمان پێشەوە هەڵدێت؛ و ئەگەر ئەمە فراوان بێت، و ئەو کۆنڤێرتێکی نوێ بە "بەدواداچوون بۆ ناسی زاتی پەروەردگار،" ئەو هێزی کە ئەو کاتێک وەریدەگرێت، ئەو بە پێشکەوتی بەردەوام دەبێت لە ڕێگەی گەشەی روحیدا، تا بارانێکی دواخراو نەبێت بۆ تەواوکردنی میوەکانید.

لە ئەزموونی ئەو مسیحییانەی کە پێشکەوتیان لە ژیانی خودا کردووە، هەیە شتێکی زۆر لەم "بارانەی دواخراو" دەچێت. ئەوان بە پێشکەوتی بەردەوام دەبن، دوای پێگەیشتنیان، هەمیشە پێش دەکەون، هەرچەندە شایەد لە هەندێک وەرزێکدا کەمتر بەرچاو بکەوێت لەگەڵ وەرزەکانی دیکە، وەک لە گەشەی ڕووەکان وەرزێک هەیە کە شتێک بە پێشکەوتی ناگات. بەڵکو لە درێژەدا، دوای ئەوەی بە وەفادارى شوێن پەروەردگاریان ناسی، ئەوان پێدانی نوێ لە باڵای وەردەگرن. ڕوحی پەروەردگار بەسەر ئەواندا دەڕێتەوە، وەک "بارانێکی دواخراو"، بۆ تەواوکردنی گەشەی مسیحییەتی.

بەڵکو، زۆرجار، پێش ئەم ئەزموونە نوێیەی کە من لەسەر ئەم باس دەکەم، مسیحی لە ڕێگەی تاقەتپێکراوەکانیدا تێدەپەڕێت، زۆرجار زیاتر لەوەی کە پێش ئەزموونی یەکەمی بەخششی لێخۆشبوون پێی تێپەڕاندووە، بەهێزی تەماشا و هێزی باوەڕ. بەڵکو، کاتێک ڕووناکی جارێکی دیکە لە مێشکی ئەودا دەدرەوشێتەوە، ئەو دەبرێتەوە بۆ ناو "جێگەیەکی فراوان" و جوانییەکەی یەزدان و شکۆی مێهرەبانی ئەو بە بیناییەکی ڕوونتر لە هەر کاتێکی پێشوودا دەبینێت. سامانی ئەمینان بە تەواوی لەسەر نەفسەکەی دەڕێت، و ئاشتی ئەو وەک ڕێگەیەکە کە هەرگیز وشک نابێت. ئەو بیناییەکی نوێ و ڕوونتری شکۆی خوا و ئەو نهێنییەکی خودایی و بێ‌وپوچە، "خوا لە جگەر دا ئاشکرا بووە". نەفسەکەی لە ڕێگەی خوادا بەرز دەکرێتەوە، هەرچەندە کە لە خۆیدا زۆر فەقیرە و لەبەردەم خوا کڕیپاوە. ئەو "ڕوحی بەندایەتی"یەی بە "ڕوحی پێدان"ەوە گۆڕیبوو. مێشکی ئەو لە "ئاشتی تەواو"دایە، پشتیوان بە خوا. و ئەم "بارانەی دوایی" میوەکانی دەبات بۆ سەرکەوتوویی. خۆشەویستی و شادی ئەو، هەروەها هەموو ئەو هەستە پیرۆزەکانەی، زۆر خاوتر و روحانیترن، بە کەمی تێکەڵەی ئەو هەستە مرۆییە؛ باوەڕی بەهێزتر، ڕوونتر، و جێگیرترە؛ تاقەتی ئەو بەهێزترە؛ ئەو زۆرتر لەگەڵ خەڵکانی تر دەژێت، نەرمتر، مروەتر، کڕیپاوتر، لە هەموو کاتێکدا لە مێژوو و کرداری خۆیدا یەکدەستترە. ئەو بە واتایەکی ڕاستی و درووست "میوە دەھێنێت لەگەڵ تاقەت"؛ و میوەکەی دەمێنێتەوە، و دەبینرێت، بۆ شکۆی مێهرەبانی خوا. و، لەگەڵ زۆریان، ئەم نوێکردنەوەیە زۆرجار دووبارە دەبێتەوە، لە مسیحیەتدا بۆ ماوەیەکی درێژ، هۆکارێک بۆ ئەوەی هەمیشە "میوە بهێنێت لە وەرزی خۆیدا".

هەر شتێکی وەک ئەم "بەریانی دوایی" لە ئەزموونی پیرۆزی کتێبی پیرۆز، وەک ئەوەیەی ئایۆب لە تاقیکردنەوەکەی، و داود و پێتر دوای کەوتنیان. هەروەها، ئەمەمان لە یادداشتەکانی کریستیانانی بەناوبانگ، وەک بونيان، خاتوو ئێدواردز، (ھاوسەری جۆناتان ئێدواردز،) ئێدوارد پايسن، جەیمز برەینێرد، تايلۆر، گریڤین، و زۆرێکی تر. خاتوو ئێدواردز، بۆ ماوەیەکی درێژ، بە شادی دەگوت، "سروەتەکانی ئەو دڵنیاییە تەواوە." ئەو ھەستێکی "بەردەوام و تەواوی فیداکاری بۆ خودا، لە پێناو تەندروستی یان نەخۆشی، ئاسانی یان ئازار، ژیان یان مردن؛ و فیداکاری تەواوی ژیانی ئەو کەسانەی کە لە زەوی دا نزیکترینی بوون." ئەو ھەروەھا ھەستێکی "ئاشتی و ئارامی سۆڵەی کرد، بێ ئەوەی کە ھەورێک بیکەوێت؛ شادی بەردەوام لە ھەموو کارەکانی سروشت و پێداگۆیی؛ دەستی پێوەندییەکی سەیران بە خودا لە نوێژ، قسەکردن لەگەڵ ئەودا، وەک ئەگەر خودا لەسەر زەوی بێت؛ نوێژەکان بە ئاسانی و ڕوونی و دەستبەجێ وەستاندن؛ ھەموو فرمێسکەکان سڕیبوون؛ ھەموو ئەو تەنگ و چەڵمەی ژیانەی پێشوو لەبیر کرا، جگە لە خەم بۆ گونە؛ کردنی ھەموو شتێک بۆ شکۆی خودا، بە شادی، ئاشتی، و خۆشییەکی بەردەوام و بێ پەرداخ." لە ھەمان کاتدا ئەو لە کارەکانی ژیانی ئاسایی دا بە جددییەتەوە سەرقاڵ بوو، وەک بەشێک لە خزمەتکردن بە خودا؛ و کاتێک کە بەو ھۆیەوە ئەنجامیدا، ئەو دەگوت کە ئەوان بە ئاسوودەیی وەک نوێژ خۆیان ناویان دەکرد. ئەو ھەروەھا "دەنگۆیەکی زۆر بۆ دوورکەوتنەوە لە ھەموو گونە و بەرپرسیارێتییەکی ئەخلاقی نیشان دا. ئەو لە جێبەجێکردنی ھەموو ئەرکێکی کۆمەڵایەت و پەیوەندی دا نمونەیی بوو؛ ناوبانگی ژیان و گفتوگۆیەکی بێ زیان نیشان دا؛ میھرۆیی، نیکۆکاری، و نەرمییەکی زۆری ڕۆحی؛ و بە وریاییەکی بەرچاو، ئەو شتانەی کە ئەو بە کەموکوڕی لە کاراکتەرەکەی خۆی دەزانی، دوور دەکەوتەوە."

لە چۆنێتی گەیشتن بەم بەرزاییە لە ژیانی مسیحیدا؟ ئەگەرچی بە فەزڵی ئازاد و سەروەری خوا—بەڵام بە هیچ معجزەیەک نەبوو. ئەگەر ئێمە هەمان ڕێگە ببەین، دەتوانین بگەن بە هەمان ئاکام؛ و ئەوەش بەبێ هیچ کەم کردنەوەیەکی سەروەری خوا یان پێدانی فەزڵەکەی؛ چونکە ئەو ڕێگە و ئاکامەکەی دیاری کردووە. لە قسەکردندا لەسەر دەستکەوتەکانی خانم ئێدواردز، مێردەکەی دەڵێت: "خانم ئێدواردز ماوەیەکی درێژ، بە شێوەیەکی نائاسایی، لە فەزڵدا دەگەشا؛ و بە پلە بە پلە، بە ڕێگەیەكی زۆر هەستیار، بەرەوەی ئەوەی خۆشەویستی بۆ خوا بەرز ببێتەوە، و بێ بەش بن لە جیهان، و سەرکەوتن بەسەر گوناه و تەجلیز، بە ڕێگەی تاقانە و ململان و خەبات و دوێنێکی درێژ لەگەڵ گوناه، و نوێژ و کارکردنی بە جد لە پێداگرتن، و سەرقاڵبوونی ذهن لە بەکارهێنانی هەموو ڕێگەکان. ئەم گەشەکردنە هاوڕێتی نەك هەڵبەرزێکی زۆری هەستی دینی، بەڵکو لەگەڵ گۆڕانێکی زۆر دیار لە ڕەفتاری دەرەوە؛ بە تایبەتی لە ژیان لەسەر جیهان، و بە پلەیەكی زیاتر لە قایمی و هێز لە ڕێگەی ئەرک و خۆدانەوە؛ پاراستنی ململانەی مسیحی لەژێر تەجلیز، و سەرکەوتن بەسەر، لە کات بە کات، لەژێر تاقانە زۆرەکان؛ مانەوە لە سەریارێکی بێ ‌جوڵەی بێ ‌لەرز، لەژێر گۆڕان و رووداوەکانی کات، وەک وەرزەکانى ئازارى زۆر، و مەترسی دیارى مردنێکی نزیک."

ئەزموون و تەنگژەیی چەندێکی لەو شێوەیە لە ژیانی کەسانی دیکەدا دەبینین. ئەمە ئەوەیە کە دەبێت چاوەڕوان بین. لەگەڵ ژیانی کریستیاندا هاوتایە، چۆن کە لە فەرمای فەردای خوا وەسف کراوە. " بە زۆر تەنگژەیی کە دەچینە پادشایەتی ئاسمانی." ئەمە ئەو ڕێگەیەیە کە دەبێت بڕۆین، ئەگەر بێت کە دەمانەوێت هەرگیز بچینە ئەوێ. دەبێت پەروەرشی بکەین بە کارێکی گەورەی ژیان، ئەوەی کە هەموو شتێکی دیکە دەبێت جێی خۆی بدات. دەبێت بە تەواوی دەستمان لە کارەکە بگرین، چاومان لە مسیح بێت بۆ هێز لە دژی دوژمنانی روحانی؛ شوێن نمونەی پۆڵ بکەوین، " ئەو شتانەی کە لە دوایین و فەرامۆش دەکەین، و دەستی پێ دەدەین لەو شتانەی کە لە پێشمانن؛ پەلکێش دەکەین بەرەو نیشانە بۆ خەڵاتی بانگەوازی بەرزەی خودا لە مسیح عیسی؛" وە ئەنکە دەبن بە سەرکەوتووان لە کۆتاییدا، " بەو کەسەی کە خۆی لە پێناوماندا فدا کردووە و بۆماندا."