PEN
پەنتاتۆخ
بڕێك لە پەرتووەكانی یەکەم تا پێنجەمی كتابی پیرۆز بگەڕێنەوە، ووردە وردە لێكۆڵنەوە لەوەی بۆ نووسراون، ئەوەی لە سەردەمی خۆیان بۆ چۆن مانای دەكرد، وە چۆن ئێمە ئەمرۆ بەرانبەر بەوە وەڵام بدەینەوە.
دەربارەی ئەم زنجیرە درسە
- مامۆستا
- 29 instructors
- ئەخلاق
- Old Testament
- گرووپی کورس
- Pentateuch
- داگرتن
- ماتریاڵەکانی کورس, Academic Packets
پێنج کتێبی یەکەمی عەهدی کەونیم بە شێوەیەکی گشتی پێنتاتۆخ دەڵێن. ئەوان چیرۆکی نەتەوەی ئیسرائیل لە دروستکردنەوە تا ئامادەکردن بۆ داگیرکردنی خاکی پڕۆمێس دەگێڕنەوە. بەڵام پێنتاتۆخ تەنیا چیرۆکی مێژوویی گەلی دیاریکراوی خودا نییە؟ یان ئەو چیزێکی زیاترە؟
ئەم زنجیرەیە کتێبەکانی جینێسسەوە تا دووتەڕۆنی دەپێچێتەوە، و لێکۆڵینەوە لەوەی کە بۆچی نووسراون، ئەوەی لە سەرەتادا بۆ ئامادەبووانی چی بوو، و ئەوەی ئێمە چۆن دەبێت لەگەڵ ئەواندا ڕەفتار بکەین لە ئەمڕۆدا.
ئامانجەکانی زنجیرە
- کورتەیەک لەسەر سترۆختار، ناوەرۆک، مەبەستی سەرەتایی و جێبەجێکردنی کتێبەکانی جینێسسەوە تا دووتەڕۆنی بنووسن.
- بڵێن چۆن دەستەواژەی موسا لە سەرەتادا تێگەیشتوون لە چیرۆکەکانی ناو پێنج کتێبەکەی یەکەمی بیبڵ و ئەو چیرۆکانە چییە بۆ باوەڕداران لە ئەمڕۆدا.
- چاودێری و زانیارییەکانی جۆراوجۆر لەگەڵ پێنتاتۆخدا بۆخن.
وانە لەم مۆدولەدا
- 1 مقدمەیەک لەسەر پێنتاتۆخڤیدیۆیەکی هاوڕێ لەگەڵ "مقدمەیەک لەسەر پێنتاتۆخ" کە ئەم پرسیارانە دەکات: بۆچی گرنگە بۆ ئەوانەی کە ئێڤانجیلیستن ئاشنا بن لەگەڵ ڕێگە چوونەکان بۆ پێنتاتۆخ؟ ئایا ڕێگەەکانی لێکدانەوەی پێنتاتۆخ بە شێوەیەکی ڕەخنەیی هەیە؟ ڕەخنە لە زانستییەکی ئەم جۆرە زۆر جار وای دەزانێ کە ئایینەکانی کۆن خوار و کەمتر پێشکەوتوون. چۆن ئەوانەی کە ئێڤانجیلیستن دەبێت ئەم بیری ڕەخنەییە هەڵسەنگاندن بکەن؟ چۆن دەتوانی ئەو جۆرە جیاوازییە لە ناوەکانی خودا لە پێنتاتۆخدا روون بکەیەوە؟ بۆچی زۆرێک لە زانایان دەڵێن کە لە پێنتاتۆخدا بیری چەماوەیی ئایینی جۆراوجۆر هەیە؟ بۆچی باوەڕ بە ڕووداوە سەروانەکان زۆر گرنگە بۆ تێگەیشتنێکی دروست لە کتێبی پیرۆز؟ بۆچی دەبێت پێنتاتۆخ بە شێوەیەک لێکبدەینەوە کە لەو سەردەمەی موسا نووسیویەتی؟ چەماوە سەرچاوەکان چی بوون کە موسا لەکاتی نووسینی پەیدا بەردەست بوون؟ ئایا موسا هیچ بەڵگەنامەیەکی نووسراوی بەکاربردووە وەک سەرچاوەیەک بۆ ناوەرۆکی پێنتاتۆخ؟ ئایا دەبێت ئەوەمان بۆ بێزار بکات کە پێنتاتۆخ ئەو جۆرە لە عیبرییەکی دواتریش نیشان دەدات کە زۆر لەو سەردەمەی موسا دوورە؟
- 2 جیهانیکی کامڵ( وانەی یەکەمی مێژووی سەرەتایی ) ئاماژە دەکات بە سەرپێچی مێژووی سەرەتایی، پێڕستی ئەدەبی، واتای سەرەتایی و جێبەجێکردنی مۆدێرنی جێنەسیس ١-١١.
- 3 بەهەشت لەدست و لەدۆزراوەتەوە( وانەی دووەم لە مێژووی سەرەتایی ) گێنەسیس ٢: ٤-٣: ٢٤ دەپرسیتەوە، چیرۆکی گوناحی ئادام و حەوای لە باخچە.
- 4 جیهانێکی توندوتیژ( وانەی سێیەم لە مێژووی سەرەتایی ) تێبینی لە گێنێسیس ٤:١-٦:٨ دەکات، وەسف دەکات چۆن مرۆڤەکان دەستیان کرد بە پڕکردنەوەی جیهان لە توندوتیژی، و چۆن خودا وەڵامی ئەو تێکچوونانەی دایەوە.
- 5 ڕێگای ڕاست( وانەی ٤ لە مێژووی سەرەتایی ) شرۆڤەی ئایەتەکانی ٦:٩-١١:٩ لە پەیدا بەسەر گەلی خودا بۆ شوێنکەوتنی دوای لافاوە گەورەکەی نوح.
- 6 ژیانی ئیبراهیم: پێسەکی و ناوەڕۆک( وانەی یەکەمی باوکی ئیبراهیم ) ئەو چیرۆکانە دەگەڕێتەوە کە ئیسرائیلێکی کۆن دەربارەی ئیبراهیم، باوکی گەورەیان، دەگێڕانەوە.
- 7 ژیانی ئیبراهیم: واتای ڕاستەقینە( وانەی 2 لە باوکی ئیبراهیم) چۆنێتی کاریگەریی ڕاستەقینەی ئەم چیرۆکانەی کە لەسەرەتادا بۆ گەلی ئیسرائیل دەبوو کاتێک لەگەڵ موسی بەرەو خاکی بەڵێن دەچوون، لێکۆڵینەوە دەکات.
- 8 ژیانی ئیبراهیم: کاریگەریی نوێ( وانەی سێیەم لە باوکی ئیبراهیم) ئەم وانەیە لەسەر چۆنێتییەکانی وەرگرتنی کاریگەریی نوێ لە ئەو بەشە لە پەیدا بوختارەکانی جینسێس کە لەبارەی ئیبراهیمەوەن، سەرنج دەخات.
- 9 پاتریارکی یعقوبویدیۆیەکی هاوڕێیە لەگەڵ "پاتریارکی یعقوب" کە ئەم پرسیارانەی دوای خۆی دەپرسێت: چۆنە ساختاری ئەدەبی گەورەی چیرۆکی یعقوب لە پەیدا بوون ٢٥:١٩-٣٧:١؟ ئەی چ شتەکان بوونەتە هۆی پێکدادانی نێوان یعقوب و عیسو؟ ئەی چ درسێک دەکرێت ئیسرائیل فێربێت لە چیرۆکەکانی یعقوب و عیسو سەبارەت بە پەیوەندییان لەگەڵ ئەدۆم؟ بۆچی خوا ناوی یعقوبی گۆڕی بۆ ئیسرائیل؟ چۆن چیرۆکەکانی یعقوب بەڵێنی خوا دەگەیەنن کە ئیسرائیل ڕۆژێک دەچنە ناو خاکی بەڵێن؟ ئەی چۆن فەرمایشەکانی خوا بۆ یعقوب لە پەیدا بوون ٢٨:١٤ ئیسرائیل فێربێت سەبارەت بە ڕۆڵی وەک بەڕێکەوتنێک بۆ نەتەوەکان؟ ئەی چ تێمای گەورەیەکانی ناو چیرۆکەکانی یعقوب هەیە؟ چۆن چیرۆکەکانی یعقوب مێهرەبانی خوا وێنە دەکێشێت؟ ئەی چ ڕێگە پاك و ئاسانەکان هەیە بۆ ئەوەی ئێمە چیرۆکەکانی یعقوب بەکاربێنین لە ژیانی خۆماندا ئەمڕۆ؟
- 10 جۆزف و براکانیڤیدیۆیەکی هاوڕێی "جۆزف و براکانی" کە پرسیارەکانی خوارەوە دەپرسێت: چۆنە چیرۆکی جۆزف لە پەیدا ٣٧-٥٠ ڕێکخراوە؟ بۆچی موسا چیرۆکی جۆزفی بە چیرۆکی یەهودا و تامار لە پەیدا ٣٨ پچڕاند؟ چی بووە هۆکاری ناهەمواری لە نێوان جۆزف و براکانی؟ چی دەبووە هۆکاری ئەوەی کە قەبیلەکانی ئیسرائیل فێری چیرۆکی ئاشتەوایی لە نێوان جۆزف و براکانی ببن؟ چۆن وشەی کۆتایی جۆزف دەبووە هۆکاری هەستکردن و هاندانی ئیسرائیلییەکان بۆ چوونە ناو خاکی بەڵێن و داگیرکردنی؟ چۆن چیرۆکەکانی جۆزف هاندەرێکی یەکپارچەیی نەتەوەیی لە نێوان قەبیلەکانی ئیسرائیل بوون؟ بە چۆن چیرۆکەکانی جۆزف جۆرایەتی لە نێوان قەبیلەکانی ئیسرائیل لە سەردەمی موسادا پەروەردە کردووە؟ چی لەوانە مەژولە گەورەکانی چیرۆکەکانی جۆزف هەیە؟ بە چۆن چیرۆکەکانی جۆزف دەکرێت لە ژیانی ئێمەدا جێبەجێ بکرێت؟ چۆن چیرۆکی جۆزف هانمان دەدات کە لە ناوەڕاستەی تاقانەکانیشدا وەفادار بە خودا بمێنینەوە؟
- 11 پێناسەیەک لە کتێبی ئێکسۆدوسڤیدیۆیەکی هاوڕێ لەگەڵ "پێناسەیەک لە کتێبی ئێکسۆدوس" کە ئەم پرسیارانە دەکات: کەی کتێبی ئێکسۆدوس نووسراوە؟ ئامانجی ئەدەبی کتێبی ئێکسۆدوس چییە؟ چۆن دەکرێت چیرۆکەکانی ئێکسۆدوس بەکاربێنین لە ژیانی ئەمڕۆماندا؟ پێکھاتەی ئەدەبی کتێبی ئێکسۆدوس چییە؟ چۆن موسا بەکارھێنانی چیاسمی دەکات لە گێڕانەوەکانی کتێبی ئێکسۆدوس؟ چۆن کتێبی پەیماننامە لەگەڵ دیکۆدی حەمورابی و دیکۆدەکانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی کۆن ھاوشێو و جیاوازە؟ گرنگی چێژەکان، شەبە، نوێژ، قوربان و مەراسمی دیکەی ژیانی ئەو کاتەی ئۆرییەکان لە ژیانی باوەڕداران چی بوو؟ چۆن کتێبی ئێکسۆدوس دەردەخات کە خودا ھەمیشە باوەڕپێکراوە بە پەیماننامەکەی؟ وشەی یەھۆوا چۆن واتای دەدات؟ چۆن کتێبی ئێکسۆدوس خودا پیشان دەدات وەک پاشایەکی جەنگاوەر کە لەپێن بە خەڵکەکەی دەجەنگێت؟ بە چۆن دەفەرمانەکانی دەھەم ڕەحمەتەکەی خودا ئاشکرا دەکەن؟ چۆن وێنەی پەرستگاکە لە کتێبی ئێکسۆدوس خوێندکارانی خۆی لەوە ئاسوودە دەکات کە بوونی پاشایەتی خودا لەگەڵ خەڵکەکەیە؟
بەردەستە لە AMARMYZHENFRHIIDMNRUESTATETHUR