Η Προέλευση της Θρησκείας του Παύλου

Η Κύριος του Ιησού (Μέρος 2)

Του John Gresham Machen

Αλλά η σπανιότητα της χρήσης του τίτλου "Κύριος" στα Ευαγγέλια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτός ο τίτλος δεν ήταν διαδεδομένος στην πρωτόγονη Εκκλησία της Ιερουσαλήμ; Πρέπει να θυμηθούμε ότι ο τίτλος "Χριστός", που φυσικά εφαρμόστηκε στον Ιησού από την Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, είναι επίσης πολύ σπάνιος στα Ευαγγέλια. Γιατί η σπανιότητα στη χρήση του ενός τίτλου στα Ευαγγέλια να θεωρείται ως επιχείρημα κατά της χρήσης αυτού του τίτλου στην Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, όταν στην περίπτωση του άλλου τίτλου δεν μπορεί να στηθεί κανένα τέτοιο επιχείρημα; Ο Bousset είναι έτοιμος με την απάντησή του. Αλλά η απάντηση είναι εντελώς ανεπαρκής. Ο τίτλος "Χριστός", λέει ο Bousset, ήταν ένας εσχατολογικός τίτλος· αναφερόταν σε μια αξιοπρέπεια που, σύμφωνα με την πίστη της Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ, ο Ιησούς δεν επρόκειτο να αποκτήσει μέχρι την έλευσή του στην δόξα. Επομένως, δεν μπορούσε εύκολα να εφαρμοστεί στον Ιησού στους λογαριασμούς της επίγειας διακονίας του. Εξ ου και στην περίπτωση αυτού του τίτλου υπήρχε ένα ειδικό εμπόδιο που εμπόδιζε την εισβολή του τίτλου στην παράδοση του Ευαγγελίου. Αλλά στην περίπτωση του τίτλου "Κύριος", δεν υπήρχε τέτοιο εμπόδιο· επομένως η μη εισβολή αυτού του τίτλου στην παράδοση του Ευαγγελίου απαιτεί μια ειδική εξήγηση· και η μόνη δυνατή εξήγηση είναι ότι ο τίτλος δεν χρησιμοποιήθηκε στην Εκκλησία της Ιερουσαλήμ.

Θα ήταν δύσκολο να συμπιεστούν σε λίγο χώρο τόσες πολλές αμφισβητούμενες δηλώσεις όσο αυτές που είναι συγκεντρωμένες σε αυτό το επιχείρημα. Ήταν ο τίτλος "Χριστός" καθαρά εσχατολογικός τίτλος; Δεν είναι καθαρά εσχατολογικός τίτλος στον Παύλο. Δεν είναι πραγματικά καθαρά εσχατολογικός τίτλος πουθενά στη Νέα Διαθήκη. Σε κάθε περίπτωση, ο Bousset υιοθετεί εδώ μια αντίληψη για τη Μεσσιανική αποστολή του Ιησού, η οποία είναι στην καλύτερη περίπτωση προβληματική και απορρίπτεται από άνδρες με τις πιο διαφορετικές απόψεις. Και ο τίτλος "Κύριος" χαρακτήριζε τον Ιησού ιδιαίτερα ως τον παρόντα Κύριο της Εκκλησίας, παρά ως εκείνον που θα εισαγαγε τελικά το Βασίλειο; Ήταν ο Ιησούς στην πίστη της πρώιμης Εκκλησίας ο "ερχόμενος" Χριστός περισσότερο από ό,τι ήταν ο "ερχόμενος" Κύριος· και ήταν ο παρόντας Κύριος περισσότερο από ό,τι ήταν ο παρόντας Χριστός; Αυτές οι ερωτήσεις δεν μπορούν να απαντηθούν με απόλυτη βεβαιότητα. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν ο Bousset μπορεί να επισημάνει μια μεγαλύτερη αναλογία εσχατολογικού ενδιαφέροντος στον έναν τίτλο από εκείνη που εμφανίζεται στον άλλον, ωστόσο μια τέτοια διάκριση είναι μόνο σχετική. Και παραμένει ακόμα αληθές ότι εάν η σπανιότητα του τίτλου "Χριστός" στα Ευαγγέλια δεν υποδεικνύει τη μη ύπαρξη αυτού του τίτλου στην Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, η σπανιότητα του τίτλου "Κύριος" στα Ευαγγέλια δεν είναι πιο σημαντική.

Όσον αφορά τον τίτλο "Υιός του Ανθρώπου," ο Bousset κάνει μια παρατήρηση κάπως παρόμοια με εκείνη που κάνει για τον τίτλο "Χριστός." Ο τίτλος "Υιός του Ανθρώπου," λέει, ήταν εσχατολογικός· επομένως δεν μπορούσε να εισαχθεί στο αφηγηματικό μέρος των Ευαγγελίων. Αλλά θα παραμείνει πάντα ένα από τα παράδοξα της θεωρίας του Bousset ότι, σύμφωνα με τον Bousset, ο τίτλος "Υιός του Ανθρώπου," ο οποίος (εκτός από την Πράξεις vii. 56) εμφανίζεται στην παράδοση μόνο στα λόγια του Ιησού και ποτέ ως ο τίτλος που χρησιμοποιείται όταν οι άνθρωποι μιλούσαν για τον Ιησού, θα έπρεπε να θεωρηθεί ως ο χαρακτηριστικός τίτλος που χρησιμοποιείται όταν μιλούσαν για τον Ιησού στην Εκκλησία της Ιερουσαλήμ. Αν η πίστη της Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ για τον Ιησού ήταν τόσο αποκλειστικά ένα δόγμα Υιού του Ανθρώπου, όπως υποθέτει ο Bousset, και αν αυτή η εκκλησία ήταν τόσο λίγο ενδιαφερόμενη για ιστορικά γεγονότα, φαίνεται κάπως παράξενο ότι ο τίτλος "Υιός του Ανθρώπου" δεν επιτρέπεται, παρά το εσχατολογικό του χαρακτήρα, να εισχωρήσει στην αφήγηση του Ευαγγελίου. Μια άλλη υπόθεση θα προτείνεται πάντα - η υπόθεση ότι ο Ιησούς πραγματικά χρησιμοποίησε τον τίτλο "Υιός του Ανθρώπου" με έναν κάπως μυστηριώδη τρόπο, μιλώντας για τον εαυτό του, και ότι η μνήμη του γεγονότος ότι ήταν ο δική του ειδική ονομασία για τον εαυτό του έχει διατηρηθεί στο περίεργο περιορισμό της χρήσης του τίτλου στην Καινή Διαθήκη. Σε αυτή την περίπτωση, υπό το πρίσμα της ακρίβειας που έχει καθιερωθεί έτσι σε σχέση με έναν τίτλο, η μαρτυρία των Ευαγγελίων σχετικά με τον άλλο τίτλο, "Κύριος," δεν μπορεί να απορριφθεί ελαφρά.

Αλλά τα στοιχεία για τη χρήση του τίτλου "Κύριος" στην πρωτόγονη Εκκλησία της Ιερουσαλήμ δεν περιέχονται μόνο στα Ευαγγέλια. Άλλα στοιχεία εμφανίζονται στις Ποιμαντικές Επιστολές του Παύλου.

Η πιο προφανής αλήθεια είναι ότι ο Παύλος ο ίδιος χρησιμοποιεί τον όρο ως το χαρακτηριστικό τίτλο του Ιησού. Και είναι εξίσου προφανές ότι δεν επινόησε αυτή τη χρήση. Προφανώς ήταν μια συνέχεια μιας χρήσης που επικρατούσε πριν αρχίσει το έργο του. Τόσο πολύ είναι πλήρως παραδεκτό από τον Bousset. Αλλά από πού πήρε ο Παύλος τη χρήση; Ή μάλλον, υποθέτοντας ότι άρχισε τη δική του χρήση του τίτλου τη στιγμή της μεταστροφής, σύμφωνα με την αναπαράσταση στις Πράξεις ("Ποιος είσαι, Κύριε;"), από πού πήρε την υπόθεση ότι ο τίτλος ήταν ήδη σε χρήση; Η πιο προφανής άποψη είναι ότι υπέθεσε ότι ο τίτλος ήταν ήδη γνωστός επειδή ήταν σε χρήση στην πρώιμη Εκκλησία της Ιερουσαλήμ. Η φυσική-ως-του-κόσμου τρόπος με τον οποίο ο Παύλος εφαρμόζει τον τίτλο "Κύριος" στον Ιησού έχει πάντα, μέχρι πρόσφατα, ληφθεί ως ένδειξη ότι ο τίτλος είχε επικρατήσει από την ίδια την αρχή της ζωής της Εκκλησίας.

Αλλά σε αυτό το σημείο εμφανίζεται ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά της θεωρίας του Bousset. Ο Παύλος πήρε τον τίτλο "Κύριος", πιστεύει ο Bousset, από εκείνους που ήταν Χριστιανοί πριν από αυτόν· αλλά τον πήρε, όχι από την Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, αλλά από τις Χριστιανικές κοινότητες σε πόλεις όπως η Αντιοχεία, η Ταρσός και ίσως η Δαμασκό. Είναι σε αυτές τις κοινότητες, επομένως, που πρέπει να τοποθετηθεί η γένεση του τίτλου "Κύριος", όπως εφαρμόζεται στον Ιησού.

Η προσοχή έχει ήδη δοθεί στις δυσκολίες που συνοδεύουν αυτή την παρεμβολή ενός επιπλέον συνδέσμου μεταξύ του Παύλου και της Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ. Έχει δείξει ότι ό,τι "έλαβε" ο Παύλος δεν το έλαβε από τις Εκκλησίες στην Αντιοχεία και την Ταρσός αλλά από τους αρχικούς μαθητές στην Ιερουσαλήμ. Αλλά εκτός από τις γενικές σκέψεις που συνδέουν όλη την Παυλική διδασκαλία με την παράδοση της Ιερουσαλήμ για τον Ιησού, υπάρχουν ορισμένες ειδικές ενδείξεις για μια Ιερουσαλημινή προέλευση του τίτλου "Κύριος".

Μια τέτοια ένδειξη μπορεί να βρεθεί, ίσως, στο Γαλ. α. 19. Όταν, σε σχέση με μια επίσκεψη στην Ιερουσαλήμ που συνέβη τρία χρόνια μετά τη μεταστροφή, ο Παύλος μιλάει για "Ιάκωβος ο αδελφός του Κυρίου", η φυσική συναγωγή είναι ότι "ο αδελφός του Κυρίου" ήταν μια ονομασία που εφαρμόστηκε στον Ιάκωβο στην Ιερουσαλήμ. και αν ναι, τότε ο τίτλος "Κύριος" ήταν κοινός στην Εκκλησία της Ιερουσαλήμ. Φυσικά, η συναγωγή δεν είναι απολύτως βέβαιη. ο Παύλος μπορεί να είχε ονομάσει τον Ιάκωβο ως "τον αδελφό του Κυρίου" επειδή αυτή ήταν η ονομασία του Ιάκωβου στις Εκκλησίες της Γαλατίας και η ονομασία που ο Παύλος ο ίδιος συνήθως χρησιμοποιούσε, ακόμη και αν δεν ήταν κοινή στην Ιερουσαλήμ. Αλλά η φυσική εντύπωση που θα κάνει πάντα το χωρίο σε έναν αμόλυντο αναγνώστη είναι ότι ο Παύλος χρησιμοποιεί μια ορολογία που ήταν ήδη καθορισμένη μεταξύ των συντρόφων του Ιακώβου την εποχή και το τόπο στον οποίο αναφέρεται η αφήγηση. Θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι όταν μιλάει για τον Πέτρο, ο Παύλος χρησιμοποιεί πραγματικά την αραμαϊκή μορφή και όχι την ελληνική μορφή του ονόματος. Οι ενδείξεις είναι ότι όσον αφορά τους ηγέτες της Εκκλησίας της Ιερουσαλήμ, ο Παύλος είναι γενικά συνηθισμένος να ακολουθεί τη χρήση της Ιερουσαλήμ. Και η απόδειξη ενός τέτοιου χωρίου όπως το Γαλ. α. 18, 19, όπου αναφέρονται συνθήκες της Ιερουσαλήμ, είναι διπλά ισχυρή. Η χρήση σε αυτό το χωρίο του τίτλου "αδελφός του Κυρίου" δεν θα ήταν πραγματικά αποφασιστική αν στεκόταν μόνη της. Αλλά σε συνδυασμό με τις άλλες αποδείξεις, δείχνει έντονα τη διάδοση στην πρώιμη Εκκλησία της Ιερουσαλήμ του τίτλου "Κύριος" ως εφαρμοζόμενου στον Ιησού.