Mmalite nke Okpukpe Pọl (or) Mmalite Okpukpe Pọl Origin is translated to Mmalite Paul's is translated to Pọl Religion is translated to Okpukpe The best answer is: Mmalite nke Okpukpe Pọl

Mmalite nke Okpukpe Paulo

Ọchịchị nke Jisus (Nkebi 5)

By John Gresham Machen

N'ezie, naanị eziokwu ahụ bụ na Ndị Kraịst na-eji aha nke a na-ejikwa na nzụkọ ndị na-eseghị Chineke anaghị eguzobe onyịnụ dabere na ozizi ndị na-eseghị Chineke. N'ihi na aha "Nna-ukwu" ka a na-eji dị ka aha Chineke. Ihe ọ bụla kpatara iji okwu ahụ eme mmụọ, ojiji ahụ eruola akụkụ nke asụsụ Grik. Onye ozi nke chọrọ ịkpọsa Chineke otu bụ onye eziokwu, ọ ghaghị, ọ bụrụ na ọ na-asụ Grik, iji okwu "Chineke," nke dịka o sina dị, e ji na okpukpe ndị na-eseghị Chineke. Ya mere, ọ bụrụ na ọ chọrọ ịkpọ Jisus dị ka Chineke, site na okwu nke n'otu oge ga-eme ka a mata Ọ dị iche na Chineke Nna, ọ ghaghị iji okwu “Nna-ukwu,” n'agbanyeghị na okwu ahụ ka e ji na ozizi ndị na-eseghị Chineke. Ọ bụrụ otu a ma ọ bụ nke ọzọ, ojiji okwu Grik anaghị etinye aka na echiche kacha lịtụ nke ejikọtara na okwu ahụ na okpukpe na-efe chi dị iche iche.

Lènsì, detù ńtà àgà kí wá lò ó rẹ́ "Nnà" fún Jìsù ju èyí tí ó wá nínú ìlọ́ri ọ̀pọ̀lọpọ̀ láàárín àwọn ènìyàn tó ń bá ọ̀rọ̀ Grikì. Ìlò ètò èsìn sí "Nnà" kò sí wá pátá fún àwọn ẹgbẹ́ èsìn àgàn, ṣùgbọ́n ó tún wá, àbí ó wá dídìkè púpọ̀, nínú Bíbélì Ègbẹ́ Grikì. Ọ̀rọ̀ "Nnà" ni Ègbẹ́ Grikì lò sí wá fún "Yahwe" nínú ètò Hẹ́brẹ́. Kò ṣeé ṣe lọ́wọ́ láti jìjáde àwọn ìdí tí ó ṣakoso wọn láti yàn ọ̀rọ̀ yìí. Ó ṣeé ṣe sí wọn pé ọ̀rọ̀ kan fún "Nnà" ni wọ́n ṣeé ṣe lọ́wọ́ nítorí àwọn àmì tí ó ti ṣọ̀kan sí ọ̀rọ̀ Hẹ́brẹ́. Àwọn ìdí oríṣi sì lè ṣeé ṣe lọ́wọ́ fún yàn "kyrios" ju ọ̀rọ̀ Grikì míì tí ó túmọ̀ "nnà". Ó ṣeé ṣe sí wọn pé ìtumọ̀ òṣẹ́ "kyrios" ṣeé ṣe lọ́wọ́ fún èdù tí ó ṣeé ṣe lọ́wọ́; ṣùgbọ́n, ó tún ṣeé ṣe sí wọn pé àwọn ètò èsìn ti ṣọ̀kan sí "kyrios", èyí tí àwọn ọ̀rọ̀ míì kò ní. Nígbà kọjọ, àbí èyí tí ó ṣeé ṣe lọ́wọ́, "kyrios" ni ọ̀rọ̀ tí wọ́n yàn.

N'ezie, eziokwu a bụ nke dị oke mkpa. N'ihi na ọ bụ n'etiti ndị na-agụ Septuagint ka Iso Christianity malitere ịga ije. Septuagint bụ Bible nke sinagogi ndị Juu, na n'ime sinagogi, a na-anụ ya ọ bụghị nanị site n'aka ndị Juu kamakwa site n'aka ọtụtụ ndị na-abụghị Juu, "ndị na-atụ egwu Chineke" nke Akwụkwọ nke Omume. Ọ bụ na "ndị na-atụ egwu Chineke" ka ozioma nye ndị na-abụghị Juu malitere. Na ọbụna n'ebe ahụ nwere ndị na-abụghị Juu tọghatara ndị a na-atughị aka na ozizi nke sinagogi n'oge mbụ - ikekwe ndị dị otú ahụ dị pụrụ iche - ọbụna mgbe ahụ, a na-eji Septuagint ozugbo na ntụziaka ha. Ya mere, mgbe ndị ozioma Kraịst na-eji okwu "Onyenwe" na-ekwu maka Jizus, ndị na-ege ha ntị mara ozugbo ihe ha pụtara. Ha mara ozugbo na Jizus nọ n'ebe nke Chineke naanị ya na-ewe. N'ihi na okwu "Onyenwe" ka a na-eji ọtụtụ ugboro na akwụkwọ ndị Grik dị nsọ dị ka aha kachasị dị nsọ nke Chineke nke ndibịa nke Izrel, na a na-etinyekarị amaokwu ndị a n'ihu Jizus.

Iji okwu "Onyenwe" nke Septuagint, na itinye amaokwu Septuagint nye Jizus, nke na-apụta dị ka ihe ezi uche dị na ya na Akwụkwọ ozi nke Pol, bụ nke dị oke mkpa maka ozioma Kraịst mbụ karịa iji okwu ahụ na-efe ofufe ndị na-abụghị Kraịst. Na ọ na-eme ka a ghọta nke ọma karịa ka eji okwu ahụ mee ihe n'ofe ofufe ndị na-abụghị Kraịst. Ma iji ya na-efe ofufe bụ ihe na-akpali mmasị, na ngosi ya site n'aka Bousset na ndị ọzọ kwesịrị ịnata ekele. Eziokwu dị mkpa ka etinyela kwa ụbọchị site n'aka nyocha nke oge a - eziokwu ahụ bụ na okwu Grik "kyrios" na narị afọ mbụ nke oge anyị, bụrụ ebe a na-asụ asụsụ Grik, bụ nke a na-eji akọwa Chineke. Iji okwu ahụ n'ụzọ nkịtị ka dị; okwu ahụ ka na-egosipụta mmekọrịta nke onye nwe ohu na ndị ohu ya. Ma okwu ahụ eruola ịbụ okwu a na-ejikwa eme ihe n'okpukpe, na ọ bụ n'okpukpe ka ọ pụtara, karịsịa dị ka Septuagint kwadoro, na ọ pụtara na Testament Ọhụrụ.

Ya mere adịghị ka ọ dị mkpa na ojiji nke Testamentu Ọhụrụ mgbe a na-akpọ Jizus, site n'aka ụfọdụ ndị nọ na Chọọchị nke oge a, "Onye Nna-ukwu," kama ọ bụ "Onyenwe." Mgbe ụfọdụ, eleghị anya, a na-eji usoro a eme ihe n'ime mkpesa na-ama jijiji megide echiche nke Testamentu Ọhụrụ nke chi nke Kraist; a na-asị Jizus bụ "Onye Nna-ukwu," n'ụzọ dị nnọọ ka onye na-eduga ụlọ akwụkwọ nke ndị na-ese ihe na-akpọ ya "Onye Nna-ukwu" site n'aka ndị na-eso ya. Ma ọ bụ eleghị anya, okwu ahụ pụtara naanị onye iwu ya kwesịrị ite uche. Ma mgbe ụfọdụ, a na-eji ejiji nke oge a site n'aka ndị nwoke na ndị nwanyị na-ekpere arụsị na-eche na okwu Bekee "Onyenwe" e yiweela, na ojiji nke okwu "Onye Nna-ukwu" bụ ịbịaru nso na nkọwa nke Testamentu Grik. Echiche a bụ ụgha. N'ịtụgharị ihe nkọwa nke Testamentu Ọhụrụ nke Jizus, mmadụ ekwesịghị ịchọsi ike ịlaghachi na nkọwa mbụ nke okwu "kyrios." N'ihi na okwu Grik ahụ amalitelarị imepe, na dịka e ji ya na Testamentu Ọhụrụ mee ihe, ọ bụ okwu okpukpe doro anya. Ọ nwere mmekọrịta okpukpe nke okwu Bekee "Onyenwe" nwere ugbu a. Na maka otu ihe ahụ. Mmekọrịta okpukpe nke okwu Bekee "Onyenwe" bụ n'ihi ojiji Akwụkwọ Nsọ; na mmekọrịta okpukpe nke okwu Testamentu Ọhụrụ "kyrios" bụkwa n'ihi ojiji Akwụkwọ Nsọ - ojiji nke Septuagint. Ya mere, onye Kraist kwesịrị icheta na "obere mmụta bụ ihe dị ize ndụ." Mbadala otu nke "Onye Nna-ukwu" kama "Onyenwe" n'ikwu okwu banyere Jizus nwere naanị ụdị ọhụrụ na nke mbụ. N'eziokwu, mgbe ụfọdụ ọ pụtara ịpụ na mmụọ nke ojiji Testamentu Ọhụrụ.

N'ihi ya, Bousset rụrụ ọrụ dị mkpa n'ime ka ihe dịrịrị pụta ìhè n'okwu "Onyenwe." Ma o nweghị ihe ọ rụpụtara n'ikọwa ihe okwu ahụ pụtara nye Jizus.

Ndụkwenye ndị ọzọ, ọzọ, na-esiri Bousset's ozizi. Okwu "Onyenwe" ka e ji na nkọwa ya nye Jizus, na àgwà okpukpe kwupụta Jizus nke okwu ahụ kwuru, bilitere, dị ka Bousset si kwuo, na nzukọ nke obodo dị ka nke dị na Anatiok, na n'okpuru mmetụta nke echiche ndị na-abụghị Kraịst. Ma n'ezie, nkọwa Bousset banyere mmalite nke Paulinism ka edobeghị kpamkpam. Paulinism bụ ihe karịrị ofufe siri ike nke chi- nwanyị; mmekọrịta onwe onye na Kraịst na-achịkwa ngalaba ọ bụla nke ndụ onye ozi.

Bousset na-amata eziokwu a. Okpukpe Paulo, ọ na-ekweta, bụ ihe karịrị okpukpe nke e kwuru na nzukọ nke Ụka Anatiok. Ma o yere na ihe ndị ọzọ nke okpukpe Paulo, dị ukwuu ka ha dị, nwere opekata o malitere na ofufe. Nke a bụ otu n'ime ihe kacha nta eziokwu na nhazi niile. Bousset enyochala àgwè onye ọ bụla nke okpukpe Paulo. Ma ọ dịghị oge o gosipụtara na ndụ Pauline "na Kraịst" ma ọ bụ "na Onyenwe" sitere na mmepe site na ahụmahụ siri ike na nzukọ nke Ụka Anatiok.

Ma ọ bụrụ na okpukpe onye ọ bụla nke Paulo malitere site na “ofufe,” ka o si malite? Kedu ka esi kọwaa mmalite nke ihe ọhụrụ? Bousset wakporo nsogbu a na ịnụ ọkụ n'obi. O na-agbalịkwa igosi na okpukpe Paulo ka ọ dị na Akwụkwọ ozi sitere na ofufe okpukpe nke Anatiok site na njirimara “Onyenwe” na “Mmụọ,” na site n'ịme ka echiche nke Mmụọ Ọrụ.

Echiche Pauline nke Mmụọ, Bousset kwenyere, sitere na okpukpe mystical pagan nke oge Hellenistic. Ewezuga okwu nke okwu - n'agbanyeghị na Bousset na-eche na arụmụka Reitzenstein dị ezigbo mkpa - Bousset kwuru na dualism pessimistic nke Paul bụ nke dabeere, dị ka Bousset si kwuo, na ụdị echiche na ndụ nke a na-ahụ na okpukpe nzuzo na na ederede Hermetic. Dị ka ụzọ echiche pessimistic a si kwuo, a pụghị inweta nzọpụta site na ọdịdị mmadụ, ọbụna site na enyemaka Chineke, kama site na mmalite ọhụrụ kpamkpam, nke Chineke na-anọchi anya ya. Bousset na-aga n'ihu, site n'aka onyeozi Paul, supernaturalism a, echiche a nke ike Chineke na ndụ ọhụrụ, ka e ji gbasaa karịa ókèala nke okpukpe ma ọ bụ nke a na-ahụ anya; Mmụọ ahụ ka e ji mee ka ọ bụrụ isi nke ndụ onye Kraist; ọ bụghị naanị amụma, asụsụ, ọgwụgwọ, na ihe ndị yiri ya, ka a na-ele ugbu a anya dị ka mkpụrụ nke Mmụọ, kama ọzọ ịhụnanya, ọ joyụ, udo, ndidi, obiọma, ịdị mma, iguzosi ike, ịdị umeala, ịchịkwa onwe. Ma Bousset na-ekwusi ike, ndọtị Pauline a nke ọrụ Mmụọ ahụ, adịghị etinye aka na ntakịrị adịghị ike nke supernaturalism nke bụ njirimara nke echiche mbụ; Mmụọ nke na-emepụta ịhụnanya, ọ joyụ, udo, nwere naanị obere ihe jikọrọ ya na mmụọ mmadụ dị ka Mmụọ nke na-eme ka ụmụ mmadụ na-asụ asụsụ. Na supernaturalism nke yiri anya na-apụta na nsụgharị, Bousset kwubiri, sitere na okpukpe mystical pagan nke oge Hellenistic.

Ekwenyere a ka esi arụ, ebudakwa adịghị ike ya. Ozizi Paulo banyere Mmụọ ahụ adịghị si na okpukperechi ndị na-abụghị Kraịst nke oge ahụ. Ma nkọwa nke echiche Bousset apụtabeghị. Mmụọ onye ọrụ ya Paulo gbasawanyere ruo n'ime ime ndụ nke Kraịst, ka Bousset na-ekwu, ka e ji “Onyenwe” (2 Kor. 11: 17). Njirimara a nwere mmetụta dị mkpa n' ihe abụọ ahụ e ji were jikọta; o nwere mmetụta dị mkpa n'echiche ma banyere “Onyenwe” na banyere “Mmụọ.” Ọ bụrụ na “Onyenwe” ka e ji mara, ma ọ bụ jikọta ya na Mmụọ, na ọrụ Mmụọ ahụ gbasara ndụ niile, mgbe ahụ “Onyenwe” apụghị ịbụ maka Paulo naanị chi-ụlọ-nzukọ nke dị n'ebe nzuko nke Ụka. Kinyakwa, ọ ga-adị ebe niile Mmụọ dị — ya bụ, ọ ga-abụ ihe Kraịst na-ebi, na-aga, na-enwe ndụ ya. Otú ahụ Paulo ji ike guzua nkebi ahịrị “n’ime Kraịst” ma ọ bụ “n’ime Onyenwe,” nke Bousset kwetara na ọ dịghị ihe atụ ya na okpukperechi ndị na-abụghị Kraịst. N'ọzọ nke ọzọ, echiche banyere Mmụọ, ka Bousset kwere, ka e ji gbanwee site na njikọ ya na “Onyenwe.” Site na njirimara ya na mmadụ n’eziokwu onye a na-ebi ndụ mana afọ ole na ole gara aga, “Mmụọ” ka e ji nye àgwà mmadụ nke ọ na-enweghị. Ma ọ bụ, ka e si kwuo ya n’ụzọ ọzọ, nkebi ahịrị Paulo “n’ime Onyenwe” adịghị kpọkwasị otu ihe ahụ nkebi ahịrị “n’ime Mmụọ”; n'ihi na o nwere àgwà mmadụ pụrụ iche. “Ngwakọta a dị ịrịba ama nke ihe na-adịghị enyocha na àgwà mmadụ,” ka Bousset na-ekwu, “njikọ a nke ụkpụrụ okpukperechi na mmadụ onye ije biri n’elu ụwa ma nwụ ọnwụ ebe a, bụ ihe dị mkpa nke ike na izizi pụrụ iche.”

N'ebe a, Bousset nọ n'iyi nke ịghọtaghị iwu ndị bụ isi nke nhazigharị ya; ọ nọ n'iyi nke ijikọta okpukpe Pọlụ na onye Jizus dị adị. Ma ọ chọpụtara ihe ize ndụ ahụ ma zere ya. Ekwesighi ka e were ya na Pọlụ nwere ezigbo echiche doro anya banyere àgwà ndị Jizus dị ka akụkọ ihe mere eme. N'ihi na ọ bụrụ na o nwere otu echiche ahụ, ọ gaghị ejikọta Jizus na ihe dị ka Mmụọ. Ihe niile o nwere mmasị, ya bụ, na Jizus dịrị ndụ na karịsịa na Ọ nwụrụ.

Ma e chere na eziokwu ndị a zuru oke iji nye echiche Pọlụ banyere Mmụọ-Nnọchianya àgwà pụrụ iche nke onwe ya nke na-akpali Bousset ka o too! Eziokwu bụ na Bousset nọ ebe a ihu na ihu na ihe isi ike nke na-ezute nkọwa nkịtị ọ bụla banyere mmalite nke okpukpe Pọlụ. Ihe isi ike bụ na njikọ siri ike nke Pọlụ na Jizus dị ka akụkọ ihe mere eme chọrọ ka onye na-akọ akụkọ ihe mere eme mee ka mmekọrịta Pọlụ na Kraist nwee àgwà dị warara, nke onwe ya nke na-acha site na ibe ọ bụla nke Akwụkwọ ozi; ebe, n'ọzọ ọzọ, nnukwu nkewapụ nke Pọlụ na Jizus dị ka akụkọ ihe mere eme chọrọ ka Pọlụ ghara igbochi ya site na ọdịnala akụkọ ihe mere eme n'ịkwalite Jizus ka ọ bụrụ ebube dị nsọ na jikọta Ya na Mmụọ Chineke.

Nkataka nke oge a sị na ọ na-esi n'etiti ihe abụọ a na-achọ; ọ na-agbalị ịchekwa ikike nke ọ bụla. Bousset na-enwe mmetụta karịa site na ihe nke abụọ a na-achọ; Wernle, onye na-emegide ya, na-enwe mmetụta karịa site na nke mbụ. Ma ha abụọ na-eche n'ụzọ na-ezighị ezi. N'ezie, ọ na-enwe naanị otu ụzọ isi pụọ na ihe isi ike. Ọ bụ ụzọ ochie na ụzọ siri ike. Ma ụwa nke mmụta nwere ike ịlaghachi na ya na njedebe. Ihe isi ike nke bụ isi na-akọwa mmalite nke Paulinism agaghị apụ site na a na-aghara ya; ọ agaghị ebua site na nkwekọrịrịta nke ụdị ọ bụla. Ọ ga-apụ naanị mgbe a na-amata Jizus dị ka ihe n'ezie nke Pọl na-eche na ya na ihe Evangelị niile na-egosi ya ka ọ bụ— Ọkpara Ebube nke Chineke, bịara n'eluigwe maka mgbapụta nke mmadụ, ugbu a ọ nọdụ ọzọ n'elu ocheeze nke ebube Ya, ma na-arụ ọrụ n'ime obi nke ndị na-eso ụzọ Ya site na Mmụọ Ya, dịka Chineke naanị nwere ike ime. Ngwọta dị otú ahụ agahị enwe ewu ewu dịka ọ dị taa. Ịnakwere ya ga-achọ mgbanwe dịka nke Copernicus si dị na ọtụtụ ngalaba nke echiche na ndụ mmadụ. Ma ịjụ ịnakwere dị otú ahụ hapụla nsogbu akụkọ ihe mere eme nke ruo ugbu a enwebeghị ngwọta.

N'otu oge, Bousset kwetara, okpukpe Pọl dabere na eziokwu akụkọ ihe mere eme. Ọ dabere na ọnwụ Jizus. Ma nkọwa Pọl banyere ọnwụ Jizus ka Bousset kwenyere, n'aspects dị mkpa site na okpukpe ndị na-abụghị Kraịst n'oge ahụ; echiche Pọl banyere ịnwụ na ibili na Kraịst ka e guzobere n'anụ ọhịa n'okpuke ndị na-abụghị Kraịst banyere chi anwụ na-achụ na ibili. Okwu a eruola ndị ọkà mmụta n'ekpe ógè na-adịbeghị anya; M. Brückner chịkọtara ihe na-akwado ya n'ụdị dị mma. Ma n'eziokwu, ihe àmà na-akwado okwu ahụ siri ike nke ukwuu. Nlebanye anya nke okpukpe Hellenistic nke a na-anwa n'Isi nke VI kpughere, n'eziokwu, eziokwu ahụ na ụfọdụ chi, karịsịa Attis, Adonis, na Osiris, ka e sere na mbụ dị ka anwụ na mgbe ahụ dị ka a na-eme ka ha dịghachi. Myirịta nke ọnụọgụ ndị a na ibe ha nwere ike ikọwa ya site na echiche ahụ na ha niile bụ chi nke anụ ọhịa, ọnwụ na ịdịghachi ha na-anọchite anya akalaka anụ ọhịa n'ọdịda na mmeghari ya n'mmiri. N'elele mbụ, myirịta dị n'etiti chi ndị a na Jizus nwere ike ịdị egbu. Jizus ka e sere na anwụ na dị ka ọ na-alọghachi. Ma gịnị bụ mkpa nke myirịta? Ọ pụrụ ịdị na akụkọ New Testament banyere ọnwụ na mbilite n'ọnwụ Jizus ka e si n'akụkọ ifo ndị na-abụghị Kraịst banyere chi anwụ na-achụ na ibili? Ọtụtụ ndị ọkà mmụta n'ekpe ógè na-adịbeghị anya kwubiri otú ahụ. Ma n'eziokwu nkwubi okwu a bụ ihe nzuzu, Bousset anaghị amakekwa ya. Ihe dị mkpa banyere nkwenkwe na mbilite Jizus n'ọnwụ n'ime ndị enyi ya siri ike nke ukwuu ka a ghara ịma jijiji site na echiche ọ bụla banyere ịdabere na akụkọ ifo ndị na-abụghị Kraịst. Otú ahụ ka arụmụka e si n'myirịta dị n'etiti akụkọ New Testament na akụkọ ifo ndị na-abụghị Kraịst banyere chi anwụ na-achụ na ibili na-egosi ọtụtụ. Ọ bụrụ na ọ na-egosi ihe ọ bụla, ọ na-egosi na akụkọ New Testament banyere mbilite n'ọnwụ ka e si n'akụkọ ifo ndị na-abụghị Kraịst. Ma echiche dị otú ahụ abụghị nke ndị ọkà mmụta siri ike. Ya mere, ọ ga-amara na myirịta dị n'etiti nkwenkwe na Adonis na Osiris na Attis anwụ na bilitere, na nkwenkwe na Jizus anwụ na bilitere abụghị site na ịdabere otu akụkọ na nke ọzọ. Ọ ga-amara, ya mere, na myirịta anaghị apụtakarị mmekọrịta nke ịdabere. Ma ọ bụrụ na ọ naghị eme otú ahụ n'otu ebe, eleghị anya ọ naghị eme otú ahụ n'ebe ndị ọzọ.

Ma Bousset ga-esi isi na ọ bụ ezie na akụkọ Testamentu Ọhụrụ banyere ọnwụ na mbilite n'ọnwụ nke Jizus ebuteghị ya site na akụkọ ifo ndị na-abụghị Kraịst, ma mmetụta nke echiche ndị na-abụghị Kraịst mere ka ọ pụta ìhè n' nkọwa nke Pọlụ nyere akụkọ ahụ. Pọlụ kwenyere na onye Kraịst na-ekerịta akara nke Kraịst - nwụrụ na Kraịst ma bilie na Kraịst. Ma echiche yiri nke ahụ na-apụta na okpukpe ndị na-abụghị Kraịst. Okwu kpochapụwo nke echiche a na-apụta n'okwu ndị a na-atụkarị aka nke Firmicus Maternus kwuru, "Nwee obi ike, unu ndị mmalite, ebe ọ bụ na Chineke dịrị ndụ; n'ihi na anyị ga-enweta nzọpụta site na nsogbu."

Ma ọ dị mkpa icheta na àmà nke Firmicus Maternus dị vė, na àmà maka ịdị ukwuu nke echiche ahụ n'oge mbụ dị ntakịrị.

Ndụmọdụ siri ike nke ndị edemede na-adịbeghị anya banyere okwu ndị a bụ ihe dị ịtụnanya. Ndị na-agụ akwụkwọ nkịtị nwere ike ị nweta echiche na onye nyochacha nwere ike ime ka echiche nke chi na-anwụ na-ebili, na òkè nke ndị na-asọpụrụ na ọnwụ na mbilite n'ọnwụ, dabere na nnukwu ụlọ ahịa nke ozi na isi mmalite ndị dị. N'eziokwu, ọ dịghị ihe dị ka nke ahụ. Ozi dị về ndụmọdụ a dị nnukwu njọ, ọ na-adịkwa ukwuu nke ukwuu site n'oge dị ukwuu mgbe Pọlụs dị ndụ. Ọ bụ ihe jọrọ njọ ikwu na ndụmọdụ nke chi na-anwụ na-ebili, na ya na ihe ọ pụtara ná ndụ ime mmụọ, adịghị tupu oge Pọlụs. Dịka ọmụmaatụ, ederede Ijipt oge ochie, Er-man kwuru, na-eme ka ọdịmma nke onye na-asọpụrụ dabere na nke Osiris: "Dịka Osiris dị ndụ, ya ka ya dị ndụ." Ọ ga-ekwe omume na ụfọdụ ndụmọdụ dị otú ahụ jikọtara ya na ọnwụ na mgbe e mesịrị ọ joyụ maka Attis na Adonis. Ọ bụrụ na ndụmọdụ ahụ dị tupu oge Pọlụs, ọ pụtaghị na ọ dịtụla nkịtị. N'ezie, ọtụtụ ndị mmadụ emeela ka ọ dị ukwuu n'afọ ndị na-adịbeghị anya. Iji megide ụdị nkwupụta ahụ, J. Weiss— onye a na-agaghị ebo ebubo maka enweghị mmetụta ọmịiko ya na usoro nke okpukpe tụnyere nke a na-etinye na Testamentu Ọhụrụ—akpọpụta 1 Kor. i. 23. Kraịst nwụrụ, Pọlụs na-ekwu, bụ "n' nye ndị na-abụghị ndị Juu, ihe nzuzu." Hụghị ya dị ka a ga-atụ anya na ndị na-abụghị ndị Juu n'ime ndị Pọlụs na-arụ ọrụ dịkwa njikọrọ na echiche nke chi na-anwụ. Ọ bụrụ na arụmụka nke Brückner ziri ezi, ọ bụrụ na ndụmọdụ nke chi na-anwụ dịtụla nkịtị n'oge Pọlụs dị ndụ, dịka Brückner chere, obe agaghị abụ "n' nye ndị na-abụghị ndị Juu, ihe nzuzu"; kama, ọ ga-adị ka ndị na-abụghị ndị Juu na ọ bụ ihe kacha eke n'ụwa.

Lakini ọbụna ma ọ bụrụ na mmalite nke echiche nke chi na-anwụ na-ebili, na ya pụtara okpukpe, dị mma karịa ka ọ dị, ịdabere nke Pọl sitere na echiche ahụ agaghị egosi n'ụzọ ọ bụla. N'ihi na echiche Pọl dị iche kpamkpam. Otu dị iche, n'ezie, bụ nke doro anya ma bụrụ nke a na-amata - Pọl Kraist ka a na-egosi na-anwụ n'echebe, na-anwụ maka mmadụ. "O nwetụrụ m ịhụnanya," ka Pọl na-ekwu, "o nyere onwe ya maka m." Ọ dịghị ihe yiri echiche ahụ na okpukpe ndị na-ekpere arụsị. A na-ezu Osiris, Adonis, na Attis site na aka nke ọd命运; Jeshua nyere ndụ ya n'efu. Ihe dị iche bụ nke ukwu; ọ na-agụnye obi nke okpukpe Pọl. Kedu ka esi eme ihe dị iche? Site n'ebe hà nweta echiche Pọl banyere amara Kraist? Ọ sitere n'aka Jeshua n'onwe ya? Ọ sitere na ihe Pọl maara banyere àgwà Jeshua? Echiche ahụ nwere ike ịdị ka nke nkịtị. Ma n'ihi na ọ dịghị, site n'echiche Bousset, a ghaghị ịjụ ya. N'ihi na ọ bụrụ na Pọl nwere ihe ọmụma ọ bụla banyere àgwà Jeshua, kedu ka o si ghọta na Jeshua, nwoke nkịtị, bụ Onyenwe anyị nke eluigwe?

Otu dị iche bụ nke dị mkpa karị. Ọnwụ na mbilite n'ọnwụ nke chi ndị na-ekpere arụsị bụ ihe nke nzuzo; ọnwụ na mbilite n'ọnwụ nke Kraist nke Pọl kwuru bụ eziokwu nke akụkọ ihe mere eme. A na-ekwupụta na nyocha nke okpukpe ndị Gris na nzuzo ndị dị na okpukpe ndị na-ekpere arụsị siri ike karịa akụkọ ifo; n'echiche nke ndị ọkà mmụta nke oge a, akụkọ ifo sitere na nzuzo kama ọ bụghị nke ọzọ. Ya mere, n'ihe banyere "chi ndị na-anwụ anwụ na bilie", mmadụ na-eju anya karịa ihe niile site na agwa mmiri nke akụkọ ifo. Akụkọ banyere Attis, dịka ọmụmaatụ, a na-agwa ya n'ọtụtụ ụdị dị iche iche, ọ dịghịkwa yie na enwere mmasị dị le anya n'ime ndị na-ekpere Attis ka ha guzobe akaụntụ ziri ezi banyere ọnwụ na mbilite n'ọnwụ nke chi. Karịsịa "mbilite n'ọnwụ" nke chi apụta na akụkọ ifo nke Attis, Adonis, na Osiris ka ọ fọrọ nke nta ka ọ dịghị. Ọnwụ na mbilite n'ọnwụ dị adị naanị na nzuzo. Kwa afọ n'ọnwa Machị, ndị na-ekpere Attis na Rome buru ụzọ hụ chi ka ọ nọ na-anwụ anwụ ka a na-anọchite anya ya site na osisi fir, ma mgbe ahụ ọñụrị na mbilite n'ọnwụ ya. Ọnwụ na mbilite n'ọnwụ siri ike ka a ghọtara dị ka ihe merenụ otu ugboro maka ihe nile ogologo oge gara aga. A na-eche ha kama dị ka ihe na-eme kwa oge ememe nke ememme.

Ụzọ Pọl si emeso ọnwụ na mbilite n'ọnwụ Kraist dị iche kpamkpam. N'ezie, site n'aka Bousset, dị iche bụ nke na-ezoro ezo; Bousset na-agbalị igosi na echiche Pọl banyere ọnwụ na mbilite n'ọnwụ nke onye na-ekwere Kraist site n'aka Pọl sitere na ememe nke nzuzo. Ma ọ dịghị ihe na-ezoro ezo karịa. Ihe kacha doro anya na Akwụkwọ ozi bụ agwa akụkọ ihe mere eme nke ozi Pọl. Okpukpe Pọl gbanyere mgbọrọgwụ n'ihe merenụ, nzuzo bụ otu ụzọ isi gosipụta mkpa ihe merenụ. Ihe merenụ bụ ọrụ mgbapụta nke Kraist n'ọnwụ na mbilite n'ọnwụ ya.

Ebe a ka dị iche iche kachasị ukwuu n'etiti Pọl na okpukpe nke oge a. Pọlizm bụghị nkà fəlsọfụ; ọ bụghị nchịkọta nke ntụziaka maka ịgbapụ na nhụjuanya nke ụwa; ọ bụghị akụkọ banyere ihe bu mgbe niile ezi. Kinyegwara, ọ bụ akụkọ banyere ihe merụrụ. Ihe merụrụ, Ọzọkwa, esighị ezoro ezo n'oge gara aga dị anya. Akụkọ banyere ya esighị mepụta ka ikwado ụdị okpukpe dị. Kinyegwara, ọnwụ na mbilite n'ọnwu nke Jizus, bụ́ nke a na-ewere dika ihe ndabere nke ozioma Pọl, mere naanị afọ ole na ole gara aga. Ezigbo ihe ndị a pụrụ iguzobe site na àmà zuru oke; a pụrụ ịjụ ndị na-ekiri ihe, Pọl na-akpọ ndị na-ekiri ihe n'ụzọ zuru ezu. Oge otu, 1 Kor. xv. 1-8, zuru oke ime nnukwu ọdịiche dị n'etiti Kraist Pọl na chi ndị dị n'ụwa. Ma àmà nke Pọlizm adabereghị na otu oge. Ebe nile dị na Akwụkwọ ozi Pọl na-ede ihe nile nke ndụ ya n'elu eziokwu nke ihe ọ na-ekwu banyere ọnwụ na mbilite n'ọnwu Jizus. Ozioma Pọl na-ekwusa bụ akụkọ banyere ihe merụrụ. Ọ bụrụ na akụkọ ezi, mmalite Pọlizm ka a kọwara; ọ bụrụ na ọ bụghị ezi, Chọọchị na-adabere n'elu njehie enweghị nkọwa.

Nhọrọ ọzọ a na-esote ka a tụlechara na mkparịta ụka gara aga. Ọ bụrụ na Jizus abụghị Mkpọlọ Chineke nke Pọl na-ekwu Ọ bụ, kedu ka okpukpe Pọl nke mgbapụta si bilie? Atụmatụ ukwu atọ ka a tụlechara, achọpụta ha na ha enweghị.

Pọlizm, ka a gosiri, adabereghị n'elu Jizus nke nkà mmụta okike nke oge a; ọ bụrụ na Jizus bụ naanị ihe o bu site na ndị edemede nkà mmụta okike nke oge a dị ka Ọ bụ, mgbe ahụ, ihe dị iche iche nke Pọl esighị site na Jizus. Ime ka eziokwu ahụ guzoro bụ nnukwu mmezu nke Wrede na Bousset. Ma ọ bụrụ na ihe dị mkpa na Pọlizm esighị site na Jizus, site na ebe ka o si?

Otu esi enwetaghị ya, dị ka Wrede kwenyere, site na echiche ndị otu nzuzo ndịàmà nke Mesia tupu Iso; n'ihi na Mesia nke otu nzuzo ahụ abụghị ihe e ji achụ àjà, ọ bụghịkwa onye dị ndụ e ji hụ n'anya. Otu esi enwetaghị ya site na okpukpe ndị na-abụghị Kraịst, dị ka echiche mara mma nke Bousset; n'ihi na mmetụta ndị na-abụghị Kraịst apụnahụrụ site na akaebe nke onwe ya, na ihe yiri nke ndị na-abụghị Kraịst daa mbà kpamkpam. Ma ọ bụrụgodị na ihe yiri ndị ahụ dị nso ugboro iri karịa ka ha dị, isi nsogbu ahụ agaghị emetụ. Isi nsogbu ahụ dị na mmekọrịta Pọlụ na Kraịst.

Mmekọrịta ahụ enweghị ike kọwaa site na ndepụta nkọwa; enweghị ike ibelata ya ka ọ dị ntakịrị; ọ bụ ihe dị mfe na nke a na-apụghị ikewaa. Mmekọrịta Pọlụ na Kraịst bụ mmekọrịta nke ịhụnanya; ịhụnanya dị n'etiti ndị mmadụ abụọ. Ọ bụghị otu ọnụọgụgụ echiche ka a ga-akọwa, ọ bụrụ na a ga-akọwa Pọlụism, kama ọ bụ ịhụnanya Pọlụ nwere nye Onye Nzọpụta ya. Ịhụnanya ahụ dị n'ime, ọ bụghị n'ihe Kraịst kwuru, kama n'ihe Kraịst mere. O "hụrụ m n'anya ma nyefee onwe ya maka m." Ọ dị n'ebe ahụ ntọala nke okpukpe Pọlụ; ọ dị n'ebe ahụ ntọala nke okpukpe Kraịst niile. Ntọala ahụ enwetara nkwado site na akụkọ banyere Jizọs nke a na-enye n'akwụkwọ ozi, na n'ezie, n'isi mmalite niile. Ọ dị n'ebe ahụ megidere naanị site na mgbagha oge a. Na mgbagha ndị ahụ niile na-ada mbà. Okpukpe Pọlụ anabataghị ya site na otu echiche dị mgbagwoju anya sitere na ndị Juu ma ọ bụ site na ndị na-abụghị Kraịst.

Ọ dabere na Jizọs nke akụkọ ihe mere eme. Ma Jizọs nke akụkọ ihe mere eme ọ dabere na ya abụghị Jizọs nke mgbagha oge a, kama Jizọs nke Akwụkwọ Nsọ niile na nke okpukpe Kraịst; ọ bụghị onye nkụzi onye dị ndụ naanị n'echeta nke ndị na-eso ụzọ ya, kama Onye Nzọpụta onye mgbe ọrụ ya zuru oke ka emechara ka dị ndụ ma ka nwere ike hụ n'anya.

John Gresham Machen (1881-1937) bụ onye America Presbyterian New Testament ọkọlọtọ, onye na-eduga nnupụ ọhụrụ megide ozizi modernist na Princeton, ma guzobere Westminster Theological Seminary nakwa Church Presbyterian Orthodox.