خوێندنەوەی قورئان بە شێوەی جیاواز

خوێندنەوەی جیاوازی کتێبی پیرۆز

لوقا 24:36-47

لە نووسینی جۆن لێۆنارد

سوپاس بۆ خوا! من زۆر دڵخۆشم کە دووبارە لە کڵێسای پێشەواگەری یەکەم، جاکسۆنم. لە ڕاستیدا من چوار ساڵ لەمێوە بووم – لە 1973 بۆ 1977 لە کاتێکدا کە من لە کۆلێژی بەلهەڤن بووم. و من دەمەوێت سوپاس بکەم، کڵێسای پێشەواگەری یەکەم، بۆ ئەو نیشانەی کە تۆ لە ژیانی من بەجێهێشتووە. دەبین، لەم کڵێسایەدا هەر یەکشەممە لەگەڵ خێزانەکەم، لەوێ دانیشتبووم، چوار ڕیز لە دواوە، کە من بە دڵنیاییەوە گوێ لە پێشخستن و فێرکردنی دۆن پاتێرسن دەبووم. دەزانن کە ناتوانن لەژێر دەسەڵاتی دۆن پاتێرسن بن وەستا نەبن و بڕوای مسیحیەت و مامۆندایەتی لەگەڵ خۆتان بگرن. بەڵام بە گرنگیتر لە هەموو شتێک، من کۆنفرانسەکانی مسیحیەتی کرد. و دەزانن من چی فێرم بووم؟ من فێرم بووم دەربارەی بەڵێنی باوەڕ. من فێرم بووم دەربارەی بەخشنی قوربانی. و بۆ یەکەم جار لە ژیانی خۆم، وەک خوێندکارێک، من ریسکێکی ئەستەم گرت و بەڵێنمدا. و من بیرم کردەوە کە ئەگەر من هەموو هاوینێک کار بکەم، من دەتوانم ئەو بەڵێنە جێبەجێ بکەم. بەڵام نیوەی هاوینێک من نەخۆش کەوت؛ من نەخۆش بووم نیوەی هاوینێک. و من گوتم: «بەڵێ چۆن من دەتوانم بەڵێنەکەم جێبەجێ بکەم کە نەخۆشم؟» و بە شێوەیەکی مێژوویی، لەڕێی هەندێک بارودۆخەوە، من پێوەی بەدەستم گەیشت و ئەو پارەیەی کە پێویست بوو چەندە بوو؟ ئەو پارەیەی کە من بەڵێنمدا بۆ بەڵێنی باوەڕ لەم کڵێسایەدا. بۆیە سوپاس بۆ ئەو نیشانەی کە تۆ لە من و سەدەها کەسی دیکەی کە تێڕوی ئەم کڵێسایە بوون و لەلایەن تۆ و کارەکانی ئەم کڵێسایەوە بێندەکراون. بۆیە زۆر سوپاس

Niha sibêhê ez dixwazim pirsekê bipirsim, “Çima hûn Quranê dixwînin? Çima hûn diçin dêrê?” Ji bo gelek kesan, ji ber ku tiştek di jiyana me de xelet e û em li Quranê digerin da ku wê pirsgirêkê rast bikin. Em hêvî dikin ku prensîpên di Peyva Xwedê de dê jiyana zewacê ya me baştir bike, ku eger hûn mêr in, “Dê alîkariya jina min bike;” eger hûn jinek in, dê alîkariya mêrê we bike. Eger hûn dê û bav in, dê alîkariya zarokên we bike. Eger hûn ciwan in, dê alîkariya dê û bavên we bike. An jî hûn li vir in ji ber ku, hûn dizanin, we hewl didin ku xewna xwe bijîn lê wê xewnê bûye kabûs û hûn dixwazin “Ez çawa dikarim jiyanek tijî û razî û bextewar bijîm?” Û ji ber vê yekê hûn hatin Quranê û li prensîpên ku dê jiyana we rêberî û rêxistin bike digerin. Lê ez dixwazim ji we re bêjim ku dema em Quranê wekî pirtûkek xwe-alîkariyê bikar bînin da ku jiyana xwe baştir bikin, bextewarî bide me, serkeftin û jiyanek tijî bide me, em zerarê mezin didin xwe.

Niha rast e ku eger em Peyva Xwedê bawer bikin, em ê biguherin; jiyana me dê tijî be. Lê ev in encamên duyemîn in û ne armanca sereke ku Bavê me yê ezmanî Peyva xwe ji me re eşkere kiriye. Hûn dibînin, dema hûn Quranê dixwînin da ku bextewarîya xwe ya kesane bibînin, hûn jiyanek xwe-çente navendî dijîn. Û hemû jiyan tiştekî din e, ji bilî îfadeya din a serhildana me li dijî Xwedê. Ji ber vê yekê hûn dikarin vê sibêhê li vir bin di serhildana tam li dijî Xwedê de û hewl bidin ku prensîpên Wî li jiyana xwe bicîh bikin. Çima? Ji ber ku hûn tenê dixwazin Xwedê ji we re xizmet bike û jiyana we baştir bike. Pirsgirêkê bi wê re encama dawî ya wê ye ku ew religiyonek bêyî rastdariya Mesîh e, ruhîtiyek ku, bi kêmanî, goştî ye, berhemê hewlên me yên xwe û ne hêza veguhêrî ya Ruhê Pîroz. Û hûn dibêjin, “Well kî dê wê bike?” Well farîseyan wê bikin, ne dê? Û ew kesên ku Mesîh herî zêde li ser wan bû.

Di rastiyê de, ne bi tamî ya me ye ku em bi vî awayî Pîblê dixwînin, ji ber ku di gelek dêrên de, ne vê yekê, dema ku Pîble tê p preach kirin, ew wekî pirtûkek prensîpanan tê hughtin - pirtûkek self-alîkarî ya ku eger hûn van prensîpanan li jiyana xwe bicîh bikin, hûn ê biguherin. Hûn ê guhdarî yên mîsal, "Pênc Prensîp ji bo Zewacek Baş," "Şeş Rêyên ji bo Mezinbûna Zarokên Tenduristî yên Rûhanî," "Heft Ders ji bo Serkeftina Darayî," "Çar Ders li ser Rêbertiyê ji Jiyana Dawid ve." Niha rast e ku Pîble gelek prensîpan dihewîne, lê armanca sereke ya Pîblê ne sepandina wan prensîpan e. Ji ber vê yekê, eger hûn difikirin ku Pîble li ser we ye, min xewnek xerab heye - ne wisa ye! Pîble çîrokek din ji me re dibêje.

Û herê, îro sibêhê, ez hêvî dikim ku ez hûn fêrî xwendina Kitêba Pîroz bi rengekî cuda bikim. Ez hêvî dikim ku ez hûn bidim perspektîfekî nû ya ku hûn ji wê veşartî ya Pîrozahî fêm bikin. Ez dixwazim ku hûn bikaribin bibînin ku temaheyek heye ku divê hûn her dem di hişê xwe de bigirin dema ku hûn dest bi şîrovekirina Peyva Xwedê dikin. Û çi ye wê tema? Çi ye wê perspektîf? Ew perspektîfekî mîsyolojîk e. Û hûn dibêjin, "Bê guman, Yûhenna, tu dê bibêjî; tu mîsyoner î! Û tu tenê tiştê ku tu dixwazî ji wê derxînî, tu dixwazî bixwînî nav nivîsê!" Lê ji hemû nêzîkatiyên ji bo Pîrozahî ku ez herî dijî wan im, ew e ku em Kitêba Pîroz bi rengekî wisa dixwînin ku em ji wê derxînin tiştê ku em dixwazin. Nêzîkatiya, ev nêzîkatiya mîsyolojîk, ne tenê nêzîkatiya min e. Ev nêzîkatiya mîsyolojîk ne tenê nêzîkatiya First Pres. Jackson e. Nêzîkatiya mîsyolojîk ne tenê nêzîkatiya PCA an jî ya îmanê reformî ye. Ev nêzîkatiya mîsyolojîk, mîna hemû îmanê reformî yê me, ji Pîrozahî xwe tê, ji ber ku em doktrînekî mezin heye ku ji me re dibêje ka em çawa Pîrozahî şîrove dikin. Em Pîrozahî bi Pîrozahî şîrove dikin. Û em çawa fêm dikin hemû Pîrozahî? Bi fêrbûna ji Xwedê me re ka Çawa Xwe Xwedê fêrî me kir ku em Peyva Xwedê bixwînin.

Û herê, hûn dikarin bibêjin, "Ew li ku ye, Yûhenna?" Başe, bi min re vegerin bo çapa 24 ya Lûk, verse 36 heta 48. Niha di vê derbasê de, Îsa ji miriyan ra ve hatiye, ew li şagirtên xwe di jûreya jorîn de xuya kiriye. Ew hîn ne baş dizanin ka ev çi ye. Ma ew sîh e? Fantomek? Ew wan birînên xwe nîşan dide; ew ji wan dixwaze tiştekî bixwin. Di tevliheviya wan de, ew dibêje, "Bila ez tiştan ji we ra şîrove bikim." Û ew vî tiştî dibêje, destpêkirina verse 44:

“هەموو شتێک کە لە یاسای موسی و پێغەمبەران و زەبور لەبارەی منەوە نووسراوە، پێویستە بەجێ بێت." ئەویش چاوەکانیان بکردەوە بۆ ئەوەی تێبگەین بەنوسراوەکان. بەوانی فەرموو: "ئەمە بەو شێوەیە نووسراوە، کە مەسیح دەبێت ئەوەندەی بۆی دیاریکراوە بۆندێت و لە ڕۆژی سێیەمدا لە مردووانەوە هەستێتەوە، و لە ناوی ئەودا پێگەیشتن بەبخشیشنی گوناهان بۆ هەموو نەتەوەکان، لە ئۆریشلیمەوە دەستپێبکات."

Now awayên kevnekanî yên têgihiştina vê derbasê ev e ku Îsa bi bingehî wan bi rêya cûreyekî ji delîl-nûsî ya Kitêba Pîroz a kevn da برد, ku wî wan ayetên ku pêşbîniya hatina Wî kiribûn, nîşan da. Vê awayê têgihiştina Kitêba Pîroz bi vî awayî pir caran tê gotin ku benîştê sor ê Kitêba Pîroz e. Ew ji wê çîrokê derdikeve ku di derbarê Rahab, fûçeker, ku divê di pencereya xwe de benîştê sor daleqîne. Û gava ku hûn di derbarê benîştê sor ê şîrovekirinê de diaxivin, ew wekî wan pêşbîniyên di seranserê Kitêba Pîroz de ye ku di derbarê Îsa de diaxivin. Ji ber vê yekê tê pêşniyar kirin ku Îsa wisa bike. Wî dê bi şagirtên xwe re vegere ser çap û cildê 3 yê Kitêba Pîroz û bibêje, “Binihêrin, ez zarokê pêşbînîkirî yê Evayê me ku dê ji aliyê marê ve birîndar bibe lê dê serê wî bişkîne. Ez ew yê ku di çap û cildê 5 yê Mîka de pêşbîniya wî kiriye ku dê li Betlehemê bibe. Ez ew bûm ku di çap û cildê 7 yê Îşaya de pêşbîniya wî kiriye ku dê ji keçikekî bê zarok bibe. Ez ji eşîra Cihûda me, di çap û cildê 49 yê Kitêba Pîroz de pêşbîniya wî kiriye. Ez Padîşah im ku dê li ser textê Dawidê rûnişt, ji çap û cildê 9 yê Îşaya. Hûn dizanin ku ez ê bên redkirin, li ser darê xaçê di nav sûc û çewisandin de bim, û di nav dewlemendan de bê veşartin ji çap û cildê 53 yê Îşaya; ku ez ê bibim qurbana ku ji bo gelê xwe hatiye pêşkêş kirin. Hûn dizanin ku eger hûn çap û cildê 4 yê Mîka bixwînin, ez ê ew yê ku dê ji aliyê Îlyayê ve bê pêşwazîkirin, ku ez ê Padîşah, Kurê Bilindtirîn, di çap û cildê 2 yê Psalmon de bim. Ku ez ê kahînekî li gor rêza Melkîzedek di Psalmon 110 de bim. Ku ez ê di Psalmon 41 de bê firotin. Ku dest û lingên Mesîh dê di Psalmon 22 de bên qulkirin. Û ez ê bên terkandin û ez ê êşkenceyeki dijwar a xaçê bînim, hemû pêşbîniya wî di wê psalmê de. Ku ji Psalmon 34 de pêşbîniya wî kiriye ku leşker dê lingên min nebikin lê dê aliyê min biçînin.” Û paşê di Psalmon 16 de, Wî dê nîşan bide ku Ew Mesîh e ku dê ji miriyan rabe.

The Warp and Woof of All of Scripture

Benîştê Sor û Çîçekên Hemû Kitêba Pîroz

Û herê ji eger em Încîlê وەک vî awayî بخوێنین، erê، Mesîh dibe ku رەنگی sor a سوتێکی ku لە Încîlê re derbas dibe û carcaran di nav û dirûyên tapîsê de çêdibe, lê ئەوە نîye عیسا دەڵێ. ئەو دەڵێ: «من دروست û بنîadekî Încîlê ya tevahî me! Ev tiştê ku hemû Încîlê li ser min e». بگەڕێنەوە سەرەتایەک لەگەڵ من بۆ نەخشەی ما. Li vers ٤٥ ببنەrin. دەفەرموێ: «پاشان ئەو مێشکیان کرد vekirî بۆ فەهمکردنی Încîl». Hûn dibînin، عیسا نەبوو بە شێوەیەک کە verseێکی کەم لەوان re نیشان بide û واتاەکەی؛ ئەو شێوەیەکی تازەی خوێندنەوەی vê kitêbê، فەهمکردنی vê kitêbê دا. Û من گەمان لێ نago ku piraniya me li vir، لە کatek dem di ژیانیاندا، کاتێک وەک پۆول کە yekser kor bûn û ئەو korî ji ser çavênیان کەftî bi karê Ruhê Pîroz di ژیانیاندا، کاتێک ku Încîl xwendibûn pêşتر کە دەیانگوت: «ئەم Kitêbê çi لەبارەیە؟» Lê گەڵا کە Mesîh di dilê wan da rast hat، هەموو شتێک مانادار بوو. ئایا ئەوە هەرگیز بۆ هێچ کەسێکتان روویدا؟ ئایا ئەوە لە ژیانی خۆتاندا روویدا کاتێک کە هاتن بۆ ناسی Mesîح؟

Mijara Rizgariyê

Başê, ئەوەی مسیح بە شاگرەکانی دەفێرێت ئەوەندەیە کە چەند پێغەمبەری لەبارەی هاتنەکەیەوە هەیە، بەڵکو ئەو فێریان کردووە کە چۆنێک پەڕتووکی پیرۆز بخوێنن بە شێوەیەکی تەواو جیاواز. ئەو دەڵێت ئەو فێری ئێمە دەکات کە هەموو نووسراوێک یەک خاڵی ناوەندی هەیە؛ کە هەر ئایەتێک، هەموویان، لەبارەی کەسایەتی و کاری ئەودا دەدوێن. واتە پەڕتووکی پیرۆز کتێبێکی چیرۆکی جۆراوجۆر نییە. پەیامێکی یەک چیرۆکە. ئێستا ئەم چیرۆکە لەلایەن فیلۆلۆجیاوە پێی دەڵێن مێژووی فریشتە. ئەو چیرۆکەیە کە خودا لە جیهاندا دەیکات. بۆیە هەموو شتێک لە پەیداییش تا ئاشکراکانمان ئاراستەمان دەکات بۆ خودا، پلانەکەی، و بانگێشمان دەکات وەک گەلی خۆی بۆ متمانە بە مسیح و بۆ ئەوەی پێکەوە بین لەم کارەدا. ئێستا، ئەم شێوازێک دەگۆڕێت چۆنێک ئێمە پەڕتووکی پیرۆز دەخوێنین و دەبێژن، ئەی نەکردووە؟ ئەو هەمان شێوازەیە کە کتێبێکی ناولێنەرێکی باش دەکات. ئەگەر تۆ کتێبێکی ناولێنەری باشت خوێندبێتەوە، ئەوەی دەیکات گەورە ئەوەندەیە کە تۆ هیچ بیرۆکەیەک نییە کێ قاتڵەکەیە تا دوایین بەشی کتێبەکە. تۆ دەزانیت تۆ بیر دەکەیتەوە، "کێ ئەمەی کردووە؟" و پاشان کە ئەو بەشی دوایینت خوێندەوە، دەڵێت، "دەبوو بزانیم!" و کتێبەکە بە تەواوی دەرئەنجامێکی جیاواز دەبێت، ئەی نەکردووە؟ و دەڵێت، "من دەمەوێت کتێبەکە دووبارە بخوێنمەوە!" و کتێبەکە دووبارە دەخوێنیتەوە، دەست دەکەیت بە بینینی ئەوەی کە بەڵگە و ئاماژە و تێما ڕوون هەموو کتێبەکەدا هەبوو کە دەبوو بە تەواوی ڕوون ببێتەوە کێ و چی ئەم ناولێنەرەیە.

عیسی لە پەیمانى کۆن

Û bi vî away ve ew e ku em di Kitêba Pîroz de dibînin. Ku çawa eşkere û çawa diyar e ku Îsa li ser her rûpelê Kitêbê heye, ne heta ku Ew hat û eşkere kir ku çawa her tişt bi hev re tê girêdan, wê demê bi rastî, bi rastî ji me re wateyeke. Bi heman awayî, Îsa me hîn dike ku Kitêba Pîroz ne pirtûkek ji çîrokên cuda ye. Erê, çîrokên İbrahim, Nûh û İbrahim û Yûsuf û Mûsa û Cihûşa û Dadgeran, Saul û Dawid hene, lê van çîrokan hemûyan nîşan didin çîroka yekane ya Îsa Mesîh. Pêxember, kahîn û padîşah li seranserê Încîla kevn de hene, lê van çîrokan hemûyan nîşan didin ka ew çawa têpêçûn û ku em hewceyê pêxemberek rast, kahînek rast û padîşahê rast in û ew tenê di Îsa Mesîh de tê dîtin. Încîla kevn çîroka gelê Xwedê Îsraîl e. Ew li cihekî bi navê "Kurê Wî" ne. Lê ew têpêçûn. Û bi vî awayî vê neteweya Îsraîl nîşan dide kurê rast ê İbrahim, tovê rast, kurê rast ê peymana, Îsa, ku bû her tiştê ku Îsraîl nebû. Zagonê bi berfirehî sîstema qurbana diyar kir, ka çawa dêperestgehê were çêkirin; hemû sîstema dînî nîşan dide yek kes, yek qurban, yek Rizgarker. Ew hemûyan nîşan didin Îsa Mesîh.

Îsa dibêje ku zagona Încîla kevn pêxemberî ye. Li ser vê bi min re li sûreya 5 ya Matatî 18. Îsa dibêje: “Ne yek ji van nivîsan û ne jî yek ji van tîpan dê ji zagona derbas nebe heta ku her tişt bê cîh kirin.” Û bi vî awayî her zagonek di Încîla kevn de, hemû 613 ji van zagonan, nîşan didin Îsa Mesîh. Erê, wan nîşan da ku Xwedê Xwedêyek pîroz e û wan hişyar kir ku wekî mirovên nepîroz em nikanin biçe wî di rastdariya xwe de. Wê nîşan da ku em hewceyê rastdariyeke ku ji Îsa ve tê û ya ku ew xwediyê wê ye. Wê nîşan da ku em hewceyê Beranê Xwedê ne ku gunehên dinyayê ji dilê me dûr dixe. Hemû zagonên di Încîla kevn de, wê demê, nîşan didin Îsa Mesîh.

Lê belê, Îsa li wir ranestiya. Li ayeta 44 ya nivsara me binêre. Ew dibêje ku “Ji yasaya Mûsa, pîremêr û psîlm, her tişt divê bê cih kirin.” Niha, ev dabeşkirina Cihûyan a Încîla kevin e. Hûn dizanin ku em Încîla Nû ya xwe di nav încîl û nameyan de dabeş dikin. Di Încîla kevin de, Cihûyan Încîla kevin dabeş kirin li yasayê, pîremêr û nivîsaran. Û Îsa dibêje ku “Hemû van sê beşên Pîrozbahiyê li ser Min diaxivin. Hemûyan Min nîşan didin.” Ne çend ayet di pîremêran de hene ku li ser Îsa diaxivin; ew peyama giştî ya pîremêran e. Ne ayeta 53 ya Îşaya ye ku tenê Îsa ji me re eşkere dike; ew ji destpêk heta dawiya wê pêxemberiyê ye. Ne yek psîlm, mîna Psîlm 22, ku li ser çelakirinê ji me re dibêje, lê her psîlm ku me ber bi Îsa ve dibe ku hem stranbêj û hem jî yê ku di Psîlman de tê gotin e. Pirtûka Proverbs ne pirtûkek li ser aqiliya mirovan e û eger em wê li ser jiyana xwe bicîh bikin em ê jiyanek behtir û çêtir bijîn. Na, ew me bi aqiliya Xwedê, logosê ku Xwedê bi wî ezman û erdê çêkir, nas dike. Û Pawlos ji me re dibêje ku hemû xezîneyên aqilî û rûmetê di Îsa Mesîh de hene. Ecclesiastes ne tenê pirtûkek e ku ji me re dibêje ku jiyan bê Îsa vala ye. Ew me ber bi Wî ve dibe û dibêje ku jiyan tenê wateyê dike dema Ew li ser me ye. Û pirtûka Silêman, Song of Solomon ji tenê pirtûkek li ser bedewiya evînê di navbera mêr û jinekê de zêdetir e. Ew li ser mêrê mezin, Îsa Mesîh, diaxive û ji me re dibêje ka Ew çiqas ji me hez dike wekî bûka wî, Dêr.

Ji ber vê yekê, hemû van tiştan, bi her awayî, di hemû Pîblê de, me ber bi Îsa Mesîh ve dibirin. Dîsa, ev ne raya min e. Guherto Martin Luther. Wî got, “Karê hemû şîrovekirinê ev e ku meriv Mesîh bibîne. Mesîh dilê Pîblê ye.” Calvin got, “Mesîh dawî û giyanê qanûnê ye. Her kî dixwaze di Pîblê de pêşkeftinek mezin çêbike, divê her dem vê yekê di hişê xwe de bigire.” Ed Clowney got, “Ew yê ku peyva Xwedê dihewîne, divê Mesîh dihewîne.” Rastiya mezin û armanca Pîblê ev e ku me ber bi Îsa Mesîh ve bibîne. Niha, ev nêzîkatiya ji bo xwendina Pîblê jê re tê gotin prensîba christolojîk a şîrovekirinê. Bila ez dubare bikim. Jê re tê gotin prensîba christolojîk a şîrovekirinê. Ango, di her derbasê de, di her ayetê de, di her çîrokê de, divê tu Mesîh û çawa ew beşek ji çîrokê me ber bi wê ve dibîne ku Xwedê çi dike ji bo amadekirina me ji bo wergirtina Mesîh û qebûlkirina wî peyamê ji wî. Tu peyamek xiristiyanî ji tu derê Pîblê nebûye, bi taybetî di Pîblê ya Kevin de, eger ew nebêje te ber bi xaçê ve û eger ew nebêje te ber bi Mesîh ve. Û ev e ku Îsa me fêrî xwendina Pîblê kir.

Mîsyona Dêrê

Lê here ya pirsgirêk heye! Hema hema her kesekî ku ez nas dikim, li wir disekine û dibêje, “Erê, prensîpekî mezin a Kristolojîk heye. Divê hemû Încîlê me ber bi Îsa Mesîh ve بێ.” Lê ew ne hemû ya Îsa di vê derbarê de got çi ye ku hemû Încîlê hîn dike. Wî berdewam dike û dibêje ku “Her derê ku Încîlê hînî Min dike, ew jî hînî armanca Xwedê ji bo cîhanê dike.” Ayeta 47 – binêre, ew derbarê ayeta 46 ranegire. Berdewam dike. Dibêje, “û ku tobe û îman, ku tobe û lêxwedan ji guneh divê bi navê wî ve li hemû miletan bê îlankirin, ji Orşelîm dest pê dike.” Ji ber vê, Îsa çi dibêje? Ew dibêje ku mîsyona dêrê, ku hûn derkevin û şagirdên hemû miletan bikin, li seranserê hemû Încîlê hatiye îlankirin û preach kirin.” Niha hûn dikarin bifikirin, “Wê çira vê rast be, çima Cihûyan fêm nekir?” Û ez pêşnîyar dikim ku Cihûyan fêm kir û Îsa wan lanet kir ji bo wê. Wî got, “Weyê we, kâtîp û Ferîsî! Hûn derbas” – çi? “Zevî û derya, ji bo şagirdan çêkirin, lê gava ku hûn bikin, hûn wî du caran kurê şeytanî wek xwe çêdikin.” Wan fêm kir ku her derê di Încîlê ya Kevin de ew ber bi Îsa ve dikşîne. Îsa hîn dike ku ne tenê jiyana wî, karûbar, mirin û vejîna wî li seranserê Încîlê hatiye hînkirin, lê her weha ku li seranserê Încîlê em hîn dikin ku vê peyamê ji cîhanê re بێ.

Perspektîfek Mîsyolojîk

ئایا دەزانیت ئەمەی چی لێیە؟ ئەوەی لێیە ئەوەندەیە کە ئاییننامەی گرووپی سەرجەم فەرمانەکان لە درێژەی کارکردنی عیسی مسیح نین. ئەوە نییە کە عیسی پێش ئەوەی بچێتەوە، بیری کردەوە و گوتی: "بەڵێ، شتێکی دیکەم هەبوو بۆئەوەی بڵێمەوە، چی بوو؟ ناتوانم بە تەواوی بیرم بێتەوە. شتێک لەبارەی جیهانەوە؛ ئەوەندە گرنگ نییە. ئۆه، ئەمە چییە – بڕۆن و شاگێردی هەموو نەتەوەکان بکەن." دەبین، ئەوە تاجی هەموو ئەوەی عیسی لە متی بابەتی ٥ فەرمەرزی. و کاتێک ئەمە دەفهمین، دەبین کە ئەرکی کەنیسە بە سادەیی تەنیا لە قەڵەمکردنی پەنجا فەرمانی گرووپی سەرجەم کە لە متی ٢٨ یان “Mark 15” (Mark 15, KU) یان “Luke 24” (Luke 24, KU) یان لە John 20:21 یان لە Acts 1:8 نین، نەخێر، لە هەموو جێگەیەک و لە هەموو شوێنێکدا فەرمودە کراوە. ئەوان ئەوەندەیە کە درێژەی هەموو ئەوەی لە هەموو کتێبی پیرۆز و لە هەموو کارکردنی عیسی مسیح فەرمەرزی. ئەمە واتە دەبێت کتێبی پیرۆز بخوێنین لە چاوپێکی میسیۆلۆجیەوە، چونکە ئەمە ئەوەیە کە عیسی فێرمان کردووین چۆن کتێبی پیرۆز بخوێنین.

Now it should be enough. I could end the sermon here and say, “Go and do likewise.” But let me give you another reason why we must read the Bible missiologically. The greatest missionary in the New Testament after our Lord Jesus Christ was who? The apostle Paul. And the greatest missionary treatise in the Bible is the book of Romans. Now what’s fascinating to me about Paul is that why was he so committed to taking the Gospel to the ends of the earth? Now you might answer that question by saying, “Well he was so committed to taking the Gospel to the ends of the earth because the Lord appeared to him on the road to Damascus, he was blinded, and he said, ‘You’re going to be My witness to the Gentiles.’” But that’s not why he was so committed to missions. That had something to do with it. He was so committed to missions because of all of those early followers of Jesus Christ he was the only one who had a formal, theological, and Biblical education. He was a Bible scholar. And when Jesus opened his blind eyes for the first time, he understood what all of Scripture was all about – that it pointed to Jesus Christ – and it thrust him out into all the world.

Romans 15

becomes

ئێستا دەبێت بەسە. من دەتوانم لەمێرەدا کۆتایی بە پەیامەکەم بێت و بڵێم: «بچن و هەر وەها بکەن». بەڵام با من هێشتا یەک ڕێگەی دیکە بەتان بگۆتم بۆچی دەبێت ئێمە پەڕتووکی پیرۆز بخوێنین بە بینایی مسیۆلۆجی. گەورەترین مسیۆناری لە تەوراتی نوێ دوای یەزدانی مسیح کێ بوو؟ ئەپۆستۆل پۆڵ. و گەورەترین دەستنوسەی مسیۆناری لە پەڕتووکی پیرۆز بریتیە لە پەڕتووکی ڕۆم. ئێستا ئەوەی من لە پۆڵ بینی ئەوەیە کە بۆچی ئەو چنان پابەندی بوو لەبری هەرەوە بۆ گۆشەی زەوی بەرەو کۆتایی زەوی؟ ئێستا هەندێک لەو پرسیارە بەوە وەڵام بدەن کە بڵێن: «بەڵێ ئەو چنان پابەندی بوو لەبری هەرەوە بۆ گۆشەی زەوی بەرەو کۆتایی زەوی لەبەر ئەوەی یەزدان لە ڕێگای دیمەشقەوە دەرکەوتووتی، کوڕی بوو، و فەرمووی: ‹تۆ دەبیت شاهیدی من بیت بۆ نەتەوەکان›». بەڵام ئەوە نەبوو هۆکاری ئەوەی کە ئەو چنان پابەندی بوو بە مسیۆناتەوە. ئەو هۆکارە هەندێک پەیوەندی پێوە هەبوو. ئەو چنان پابەندی بوو بە مسیۆناتەوە لەبەر ئەوەی لەگەڵ ئەو پەیڕەوکارانی مسیحی سەرەتایی هەموویان ئەو یەکەم کەس بوو کە خوێندنی فەرمی، ئیلاهی، و پەڕتووکی پیرۆزی هەبوو. ئەو زانایەکی پەڕتووکی پیرۆز بوو. و کاتێک مسیح چاوی کوڕی کردەوە بۆ یەکەم جار، ئەو تێگەیشت کە هەموو پەڕتووکی پیرۆز لەبارەی چ دەکات – کە هەمووی بۆ مسیحی نیشان دەدات – و ئەوەی هەموو جیهان کرد.

ڕۆم 15

Em çawa dizanin? Baş e, ji ber ku ew ji me re dibêje. Bi min re vegerin bo çapa 15 ya nameya Romayan. Me got ku nameya Romayan ya herî, ya herî mezin e ku Paweł nivîsandiye û di destxaneyê de heye. Armanca Paweł di nivîsandina vê pirtûkê de çi bû? Baş e, ew bû ku dêrê li Romayê bînconvînce bike ku bi wî re di çûyîna Mizgîniyê bo dawiya dinyayê de bişîne. Nameya Romayan ne teolojiya sîstematîk a tiştên ku hûn hewce ne bizanîn e; nameya Romayan teolojiya mîsyonan e – tiştên ku em hewce ne bikin. Û çima Paweł vê pirtûkê dinivîse? Baş e, di ayeta 24 de ew dibêje, “Ez vê pirtûkê dinivîsim bi hêviya ku ez we di rê de bibînim dema ku ez diçim Spanyayê ku ez bi alîkariya we ve di vê rêwîtiyê de bibim.” Pirtûka Romayan dişibe van raporan ku me îro ji van mîsyoneran hebûn ku gotin, “Ew e tiştê ku ez dikim. Ev e çima ez dikim û ev e çima divê hûn bi min re bişînin.” Û çi ye îcazeta mezin, çi ye şahidiya desthilatdar ku Paweł bikar tîne da ku mirovên din qanî bike ku ew bi wî re di çûyîna vê Mizgîniyê bo dawiya dinyayê de bişînin? Ew ne ew rastî ye ku Xwedê di dîtbarî de li wî xuya bû û wî got, “Here û bibe mîsyoner.” Na, şahidiya desthilatdar ew e ku ew mirov digire bo Pîrozbahiyê.

Mîsyonên ji bo Netewan

لە ئایەتی ٩ لە سەرژمێری ١٥ بڕوانە. ئەو دەڵێت، "چونکە نووسراوە، بۆیە من لەنێو نەتەوەکان ستایشت دەکەم و لە ناوی تۆدا گۆرانی دەڵێم." ئایەتی ١٠، "وە دووبارە دەڵێت: ئەی نەتەوەکان، لەگەڵ گەلی ئەودا شادی بکەن." ئایەتی ١١، "وە دووبارە، ستایش بکەن یەزدان، ئەی نەتەوەکان، و هەموو گەلان دەستخۆش ببن لەو." ئایەتی ١٢، "وە دووبارە ئیشایا دەڵێت: ڕەگی جەسی دێت، ئەوەی کە بۆ فەرمانڕانی نەتەوەکان هەڵدەستێت. لە ئەودا نەتەوەکان هیوا دەبند." ئێستا ئەوە چییە کە زۆر سەرنجڕاکێشە لەبارەی ئەم چوار ئایەتەوە! تەخمین بکەن کە ئەم چوار ئایەتان لە چێوەی کتێبی پیرۆزی کۆنەوە هاتوون؟ ئەوان لە سێ بەشی سەرەکی کتێبی پیرۆزی کۆنەوە هاتوون – یاسا، ئایەتی ١٠ لە دێوەنۆمیەوە هاتووە؛ سەموئێل و ئیشایا ئایەتی ٩ و ئایەتی ١٢ن، پێغەمبەران. وە ئایەتی ١١ لە زەبوورەوە هاتووە. ئەمە نه‌ك ڕێك‌لێكردنی هەڵە لە كلامی خودا نییە لە لایەن پۆڵەوە. ئەمە نەزمی سیستماتیکە لە وتنی ئەوەی کە، "من چەندین بۆ چاکەی مسیحیەت فەرمان دەکەم چونکە لە هەموو جێیەك لە فەرمای خودا ئەوەمان لێ دەبات و بانگەواز دەکات کە مسیحیەت بۆ نەتەوەکان بکەین!

دەیبین، پۆڵ هەمان شتێک دەڵێت کە عیسیش فەرمووی. پۆڵ هەمان شتێک دەڵێت کە عیسی بە شاگردانی فەرمووی. ئەو دەڵێت پەیامی سەرەکی کتێبی پیرۆز ئاڕاستەمان دەکات بۆ عیسی و جێبەجێکردنی ئەو پەیامەش بۆ ئەوەی ئەم بانگەوازە بۆ جیهان ببەخشدەین. مسیحیەت لە بەشی یەكگرتووی كتێبی پیرۆزدا نییە؛ لە هەموو بەشێکدا لە کتێبی پیرۆزدا هەیە. پۆڵ لە یاسا، پێغەمبەران، و زەبووردا دەق دەهێنێت چونکە ئەو لە پێنجه‌ى عیسی فەرمان دەکات. وە منیش نیشانتان دەدەم چۆن ئەمە لە فێربوونی دووبارە خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز کار دەکات. بۆیە بگەڕێینەوە بە کتێبی پیرۆز و ببینین چۆن دووبارە بیخوێنینەوە.

Ma ne balkêş e ku Çawa Pîblîçe diqede û dest pê dike? Ew bi afirandina ezman û زەوی dest pê dike û bi afirandina Ezmanên Nû û زەوی Nû diqede. Niha hûn dê bifikirin ku Pirtûkek ku bi cîhanê dest pê dike û bi cîhanê diqede, hemû li ser cîhanê ye. Û hûn ê rast bibin ku hûn wisa biryar bidin. Ew di Destpêkirin de dest pê dike ku Xwedê li du kesan, Adem û Evê, di baxçeyek de digere, û ew diqede dema ku Ew gelê xwe dibîne û ji hemû neteweyên dinyayê dicivîne. Û wê Orşelîma ezmanî ya di navbera wê de Parka Navendî ye, Baxçey Êden, ku daran ya jiyanê tê de rûniştiye û em gihîştina wê heye. Perestgeha xwe û sîstema olî di yasayê de nîşanî Îsraîl da ku ew li bendê bûn û biyaniyan di nav civata xwe de bigirin. Hûn dibînin, Îsraîl ne komek etnîkî bû. Îsraîl ne komek kesan e ku got, "Em yek gel in ji ber ku em xwîna heman parve dikin." Na, Îsraîl netewek bû ji ber ku ew bi heman peyman ve girêdayî bûn û her kesê ku dixwaze wê sozê bide Xwedê dikaribû beşek ji wê netewê be. Û ev e ku yasa hîn dike. Ew dibêje ku dema biyaniyan tên ku di nav we de bijîn, ew hemû maf û îmtiyazên ku we hene hene û divê hûn ji wan hez bikin û bi wan re wekî kesekî zayendî ya xwem re têkilî bikin. Û divê ew di hemû çalakiyên olî yên Îsraîl de werin tevlê kirin.

Mîsyona Dêrê di Strukturên Olî de

Lêkin em vê misî ya dêrê di nav avahiyên olî de jî dibînin. Bifikirin li ser perestgeha. Perestgeh ji çend qurtan pêk dihat. Qurtê herî biçûk di perestgehê de cihê pîroz ê herî pîroz bû. Paşê we qurtê miletên biyanî, qurtê mêran, qurtê jin û qurtê miletên biyanî hebûn. Min got? Hûn guhdar in! Bikin, hûn divê şa bin ji ber ku min gelek hêdî bûm! Sibeha îro min bi lez û bez lê diçû! Cihê pîroz ê herî pîroz û qurtê miletên biyanî. Niha ya herî mezin ji wan çar qurtan kîjan e? Qurtê miletên biyanî. Hinek dizanin qurtê miletên biyanî çiqas mezin bû? Hinek ji we bi bîr tîne? Çiqas mezin? Pir baş! Hûn guhdar bûn! Sêzdeh hektar. Sêzdeh hektar! Hûn dizanin çend kes dikarin di sêzdeh hektar de cih bigirin? Zêdetirî 300,000 kes. Niha çima ew ê qurteke wisa mezin çêbikin ku dikare 300,000 kes bigire eger ew fêm nekiribin ku Xwedê dê hemû miletên dinyayê bîne ba xwe? Hûn dibînin, wan bawer kir û cih jê re amade kir!

Hûn dizanin em li First Pres. gelek bawer nakin ji ber ku em sêzdeh hektar ji bo wergirtina kesên din tune ne! Baş, dibe ku ew neyên! Cihûyan jî bawer nekir. Wan bi wê sêzdeh hektar çi kir? “Guh, me ev cihê vekirî heye. Hûn dizanin, divê em wê bi guhertokên pereyan dagirin da ku jiyana me hêsan bibe.” Erê, wan wê wek rêyek kurt li dora Orşelîmê bi kar anî da ku nebe ku li dora wê biçin. Û Îsa çi got? “Çima we mala min a duakirinê kiriye mala bazirganiyê? Dema ku milet tên vir, cihê wan tune dibe. Hûn divê cih ji wan re amade bikin.” Ji ber vê yekê heta perestgeh jî got ku cîhan dê were û pûja bike.

Ktêba Stranên Gelê Xwedê

ژەمێکی خودایەکان پەسیارەکانە. ئایا دەزانی کە لە پەسیارەکاندا زیاتر لە 175 بانگەوازەی گشتی هەیە؟ ئەوە هەڵبەت، دەربارەی بانگەوازەی جیهان بۆ هاتن و پرستشکردن لەگەڵ ئیسرائیل. ئێستا چی لەوە نائاساییە - 175 بانگەوازە لە پەسیارەکاندا؟ چی لەوە نائاساییە ئەوە هەیە کە تەنها 150 پەسیار هەن! بۆیە دەمانچێوە لە زۆرێک لە پەسیارەکاندا ئەم یادەوەرییە دووپات دەبێتەوە کە نەتەوەکانیش لەگەڵ خۆتدا ببەین کاتێک دێن بۆ پرستش. ئەگەر خودا ئەوەی پێ بە ئێمە کردووە کە دووپات و دووپات لە کتێبی گۆرانییەکاندا بخەین، ئەوا دەست پێ دەکەین کە شایەد هەندێک کەس لەگەڵماندا بێن ئەم بەیانیانە کاتێک دێین بۆ کڵێسا. ئەمە نموونەیە: “دەنگێکی شادیانە بۆ یەزدان هەموو زەویین.” وەک کەسێکی گەنج کاتێک من ئەو پەسیارەم دەگوت، من دەپێویستم کە ئەو لەبارەی زەویەوە دەدوێت. وە راستە. عیسا دەفەرموێ: “ئەگەر منداڵان هەستێن نەکرێن، بەردەکان هەستێن دەکرێن.” بەڵام ئەو لەبارەی زەویەوە ناداتۆڕێت؛ ئەو لەبارەی خەڵکی زەویەوە دەدوێت. “Psalms 100” (Psalms 100, KU) پەسیارێکی مەسیحییەتی کە بانگەوازەی جیهان دەکات بۆ ئەوەی پەیوەندی پێیان بکەن. “Psalms 96” (Psalms 96, KU) ئێستا لە وەرگێڕانی سێپتوئاجینتدا لە عیبری، وەرگێڕانی یۆنانیی کتێبی پیرۆز، ئەو وشەیە، “ڕابگەیاند”، یۆنانی ووشەیەکە کە ئێمە وشەی ئینگلیزی “ئێڤانگێلێز” لێ دەست دەکەین. بۆیە دەتەوێت ئایەت 3 بەم جۆرە وەرگێڕی بکەیت: “ئێڤانگێلێز نەتەوەکان.”

پێغەمبەران

Çi li serî di derbarê pîgan de? Di pîgan de, em vê dîtna mezin dibînin ku Xwedê dê hemû miletên dinyayê bideyne ku li ser çiyayê pîroz ibadetê bikin. Di beşa 25 ya Îşaya de, ayetên 6 û 7, wiha dibêje, “Li ser çiyayê, Xwedê yên mêjûyan ji bo hemû gelan dê şîvêke ji xwarinên dewlemend, şîvêke ji şeraba kevin, ji xwarinên dewlemend yên tijî mêjû, ji şeraba kevin û paqijkirî. Ew ê vê çiyayê, yên ku li ser hemû gelan hatine avêtin, daçeka ku li ser hemû miletan belav bûye, bihelîne.” Xwedê dê vê karê bike. Di Psalmon 19, ayetên 23 heta 25, wiha dibêje ku di wan rojan de dê rêyek ji Misir heta Asûriyayê hebe û Asûriyan dê biçin Misir û Misiriyan dê biçin Sûriye. Ew ê çi bikin? Baş, em dixwînin di ayeta 24 de, “Di wê rojê de, Îsraîl dê sêyemîn bi Misir û Asûriyayê re be, bereketa di nav erdê de, ku Xwedê yên mêjûyan pîroz kiriye, û gotiye, ‘Misir gelê min û Asûriya karê destên min be pîroz!’” Û ew çi dibêje, hemû dinyayê dê ibadetê bikin. Pirsgirêkê wê ye, Xwedê her carê ji Îsraîliyan re got ku tenê yek perestgeha çêkin. Lê niha dema hemû miletan tên, sêzdeh hektar dê ne bes be. Û ji ber vê yekê ew dibêje, “Pêwîst e em perestgehên din çêkin! Em hewceyê yek di Asûriyayê de li rojhilat û em hewceyê yek li Misir li rojava û em hewceyê yek di nav Îsraîl de heye, da ku hemû miletan werin û ibadetê bikin!” Çima? “Ji ber ku erd dê bi zanîna rûmetê ya Xwedê tije bibe, çawa ku av kaniya deryayê veşêrin, û ew ê padîşahê xwe îbadet bikin.”

Monoteîzma Absolûta ya Kitêba Pîroz a kevn

Çarokek din çima mîsyon di peyama navendî ya Pirtûka Pîroz a kevn de ye, ew monotheîzma bêkêm a Pirtûka Pîroz a kevn e. Hûn dibînin, li her derê di Pirtûka Pîroz a kevn de em tê bîr kirin ku Xwedê ezman û erd çêkirine, ku hemû xwedayên gelan pût in. Û gava ku hûn wê dizanin, we tenê peyamek ji bo wan netewan heye. Ew jî ev e: ji xwedayê xwe yê derewîn vegerin û Xwedayê rastîn, Xwedê ku ezman û erd çêkir, perest bikin. Peyama navendî û armanca Pirtûka Pîroz ev e ku me ber bi Mesîh ve bikişîne û cîbûyî ya sade ya wê peyamê jî ev e: piştî ku we Wî û kerema Wî wergirt, wê peyamê bigirin her beşek ji cîhanê me û her quncikek vê cîhanê. Armanca navendî ya Pirtûka Pîroz me ber bi Mesîh ve bikişîne û me dişîne cîhanê ku em bibin mîsyoner. Ji ber ku ev peyama navendî ya Pirtûka Pîroz e, divê ew armanca navendî ya jiyana we be. Divê ew armanca navendî ya vê dêrê be û divê di awayê ku em dijîn, çalakî dikin û çawa em dem, jêhatî û pereyên xwe xerc dikin de, bê xuyangandin. Hûn dibînin, hûn nikarin bêjin ku hûn bi armancên Xwedê re di hev de ne, eger hûn Pirtûka Pîroz wekî pirtûkek li ser xwe bixwînin. Ma hûn dibînin çawa ku xwendina wê Pirtûka Pîrozê kujer e gava ku hûn armanca mezintir a Xwedê fam bikin?

Peyama Navendî ya Pirtûka Pîroz

Min destpêkê ve ji we re hişyarî da ku hûn di derbarê vê yekê de baldar bin ku pirtûka Xwedê bikin pirtûkek xweserî, wê bikar bînin da ku di jiyana xwe de xwe-razîbûn, razîbûn, û yekbûnê bibînin. Lê ya ku me dît, dema ku em fêm dikin ku peyama navendî ya Qur'anê ya mesîhî ye, em wê demê fêm dikin ka çiqas her tişt di jiyana me de girîng dibe. Em fêm dikin ku girîng e ku em zewaca baş hebe û em wan prensîpan li jiyana xwe bicîh bikin ji ber ku zewaca me niha armancek heye. Ew armanc ev e ku hukum û desthilatdariya Xwedê bi zewaca me ve dirêj bike. Em fêm dikin çima girîng e ku malbatên xiristiyan ên bihêz hebin ji ber ku malbatên me dibin mîsyoner; em dibin malek ku divê bibe ronahiyek ji bo netewan bi awayê ku em dijîn û wek mêr û jinek û bav û dayik û zarok dijîn. Em dibin nimûneyên zindî yên her tiştî ku Mizgîn divê li dora me be ji ber ku peyama navendî ya Qur'anê mesîhî ye, wê demê mîsyon divê bibe armanca navendî ya ku em dijîn. Û dema ku em xwe bi wan armancan re hevaheng bikin, hûn dizanin ka dê çi bibe? Jiyanek ji vê zêdetir dewlemend nîne, jiyanek ji vê zêdetir tijî nîne, jiyanek ji vê zêdetir xelat nîne ji ber ku hûn ê ne ji bo xwe bijîn lê hûn ê armanca ku hûn hatine çêkirin kifş bikin. Hûn ê plan û armancên Xwedê di jiyana xwe de bicîh bikin.

دەبێ ئەم بەیانیە هاتووەت و پێت وایە، "بەلێ، ئەو کاتەی ساڵە کە ئێمە لەبارەی ئیشی مەسیحییەتەوە یادمان دەکرێتەوە. دەبێ ئەمە کەمێک گرنگ بێت چونکە لە ساڵدا چەند رۆژی دووشەممە بۆ ئەمە تەرخ دەکەین." بەڵام من هیوادارم کە ئەمە بێت و بیری ئەوە بکەیتەوە، "ئەمە هۆکاری هاتنمانە ئەمێ ئەم هەفتەیە." ئێمە پابەندی ئامانجی ناوەندی خودا لە هەموو کتێبی پیرۆزدا بوون. ئێمە دەیەوێ ژیانتمان ئەو ئامانجە ببڕوێنێ. ئێمە دەیەوێ شێوازی خەرجی پارەی خۆمان ئەو ئامانجە ببڕوێنێ. ئێمە دەیەوێ ئەم کڵێسایە بەو ئامانجی ناوەندی کتێبی پیرۆز شێواز ببێ. ببینە، راستە، ئەم کتێبە تەنها هەواڵی باشە چونکە لەبارەی تۆ نییە؛ ئەو ئێمە دەبات بۆ نجاتدەهێنەرێک و رێنما دەکات بۆ هەموو جیهان.

چۆنێک نوێژی بکەین!

ئەی خودای باوکی ئاسمانی، ئێمە شکرت دەکەین بۆ ئەم شێوازی نوێی خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز. شکرت دەکەین کە ئێمە لە خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز وەک پەیامێک لەبارەی خۆمان رزگار کردووە. ئایا دەتوانیت چاومان بەرز بکەیتەوە بۆ ئەو بیناییە گەورەیەی کە تۆ لێی دەکێی، ئەوە بێت کە ئێمە لە خۆمان و لە کێشەکانی خۆمان هەڵبکەین و ژیانتمان بەپێی مەبەستەکانی تۆ بۆ خۆمان بێت. تکایە لە بیناییە بچووکەکەمان و فکری دنیایی خۆمان رزگارمان بکە، ئەوە بێت کە ئێمە بتوانین بۆ تۆ بژین. ئێمە هەر ئەمە لە ناوی عیسیەوە دەپرسین. ئامین.