Vol. 28 ·No. 46 · November 8, 2026
Het verborgen werk van God
Esther 5:9-6:1
Nieuwe ervaring
Lees in Reader-modus
Blader door dit artikel als een magazine — cover, auteurspagina en geanimeerde pagina's op elk apparaat.
Door Ed Hartman
Wilt u alstublieft uw Bijbel erbij nemen en naar Esther hoofdstuk 5 bladeren? Als u de kerkbijbel voor u gebruikt, staat de tekst op pagina 413. Het plan is om het hele boek Esther in één keer te lezen en te bestuderen – nee, niet te lezen, maar te bestuderen. Hoewel we niet alle tien hoofdstukken kunnen lezen, zullen we één representatief gedeelte lezen waarvan ik oprecht geloof dat het misschien het scharnierpunt van het hele boek is. En misschien bent u het met me eens wanneer we aan het einde zijn gekomen. Maar laten we, voordat we de tekst lezen, samen bidden.
Vader, we komen vanavond tot U en hebben Uw genade dringend nodig. We willen dit niet zomaar als een boek lezen, als een interessant, zelfs meeslepend verhaal, maar we willen het ontvangen als Uw heilige, geïnspireerde, onfeilbare en gezaghebbende Woord. Wilt U ons leven vormen door wat we horen, door wat we lezen, door wat Uw Heilige Geest ons in staat stelt te begrijpen? Wilt U dat doen tot eer van Jezus en tot ons eeuwig welzijn? We bidden in Jezus' naam, amen.
Esther hoofdstuk 5, vers 9. We lezen tot en met hoofdstuk 6, vers 1:
En Haman ging die dag naar buiten, vrolijk en blij van hart. Maar toen Haman Mordechai in de poort van de koning zag, en zag dat hij niet opstond of voor hem beefde, werd hij vervuld van woede tegen Mordechai. Toch bedwong Haman zichzelf, ging naar huis en liet zijn vrienden en zijn vrouw Zeresh halen. Haman vertelde hun over de pracht van zijn rijkdom, het aantal van zijn zonen, alle bevorderingen waarmee de koning hem had geëerd en hoe hij hem boven de vorsten en dienaren van de koning had verheven. Toen zei Haman: ‘Zelfs koningin Esther heeft niemand anders dan mij met de koning uitgenodigd voor het feest dat zij heeft bereid. En ook morgen ben ik door haar uitgenodigd, samen met de koning. Toch betekent dit alles niets voor mij, zolang ik Mordechai, de Jood, bij de poort van de koning zie zitten.’ Toen zeiden zijn vrouw Zeresh en al zijn vrienden tegen hem: ‘Laat een galg van vijftig el hoog maken en zeg morgenochtend tegen de koning dat Mordechai eraan moet worden opgehangen. Ga dan vrolijk met de koning naar het feest.’ Dit plan beviel Haman, en hij liet de galg maken.
Die nacht kon de koning niet slapen.
Dit is het Woord van God.
De superkracht
We komen op die passage terug, maar laten we bij het begin beginnen. Het is een geweldig verhaal; ik wou dat ik er enkele uren voor had om het uit te pakken. Ik heb net gehoord dat Twin Lakes Camp de hele zomer lang het verhaal van Esther heeft verteld. Wij gaan proberen dat in dertig minuten te doen! Hoofdstuk 1. We gaan de hoofdstukken langs, ik geef je een titel, vertel je wat erin staat en ga verder naar het volgende hoofdstuk. Ik zal proberen snel te gaan. Hoofdstuk 1 noemen we ‘De supermacht’. Perzië, de dominante wereldmacht van die tijd. Vijfentwintighonderd jaar geleden, vijfhonderd jaar voordat Christus werd geboren. Ons wordt verteld dat het Perzische rijk van die tijd zich uitstrekte van het huidige India, door het Midden-Oosten en Griekenland, tot in Noord-Afrika en helemaal tot aan Ethiopië. Het was een enorm rijk. Honderdzevenentwintig provincies. Gods volk, Israël en Juda, was al vernietigd en uiteengevallen. 722 v.Chr. en 586 v.Chr. Dit is nu 500 v.Chr. Wat dit zegt, is dat niemand die in dat rijk leefde zich herinnerde hoe het was om in Jeruzalem te wonen. Het enige wat ze kenden, waren de verhalen die hun ouders en grootouders hun vertelden.
Het verhaal speelt zich af in de hoofdstad Susa, en zelfs hier wonen verspreide Joden. Koning Xerxes, of Ahasveros, zoals hij bekendstaat, heeft een zes maanden durende open dag georganiseerd. Weet je nog toen de schatten van Dresden of de pracht van Versailles hier in Jackson werden tentoongesteld? Denk daaraan, maar dan aan een tentoonstelling van zes maanden, een open dag waarop alle schatten van Perzië te zien zijn, en de koning, de keizer, nodigt iedereen uit en zegt: "Kijk eens wat we allemaal hebben! Kijk eens hoe geweldig we zijn! Kijk eens hoe fantastisch het is om mij te zijn en om ons te zijn!" En hij nodigt hen uit, laat hun alles zien en organiseert aan het einde van die open dag een banket dat een week duurt, en het is een feestmaal. De tekst zegt uitdrukkelijk dat er geen beperkingen waren. Dat betekent: er waren geen grenzen. Je kon eten wat je wilde, drinken wat je wilde; geen grenzen! Zo veel als je maar wilde, en niemand zou er iets van zeggen. En man, wat hadden ze een feest! Zoals je je kunt voorstellen, waren ze stomdronken!
En op de allerlaatste dag van het feest, terwijl iedereen zich goed voelt door alles wat ze hebben gedronken en gegeten, zei de koning: “Let op! Nu wil ik jullie het kroonjuweel van alle pracht van dit rijk laten zien!” En hij zegt tegen een van zijn dienaren, de eunuch: “Haal Vasti. Breng de koningin.” En wanneer er genoeg tijd is verstreken om haar te hebben laten roepen, zegt hij: “Let op! Ik presenteer jullie koningin Vasti!” En een gordijn gaat open en er is niemand. Hij kijkt om zich heen en zegt: “Koningin Vasti!” en nog steeds is er niemand. Dan haast een van de eunuchen zich naar hem toe, houdt zijn hand bij zijn oor en zegt: “Ze komt niet!” Want, zie je, ook zij viert een week lang feest met alle dames van het paleis, en ook zij zijn stomdronken! En weet je, we nemen nooit onze beste beslissingen wanneer we te veel wijn hebben gedronken. Ze hoorde: “Kom hierheen om tentoongesteld te worden,” en ze zegt: “Echt niet! Ik kom niet!”
Welnu, de koning is woedend. Ik bedoel, hij is razend. Maar verbazingwekkend genoeg houdt hij zijn hoofd erbij. Hij roept zijn raadgevers, de vorsten van Perzië, bijeen en zegt: "Wat moeten we doen?" Na enig overleg zeggen ze: "Dit is een crisis van nationale omvang. We hebben een probleem!" Vers 17 en hoofdstuk 1: "Want het gedrag van de koning zal bekend worden bij alle vrouwen, zodat zij met minachting naar hun echtgenoten zullen kijken. Want zij zullen zeggen: ‘Koning Ahasveros heeft geboden dat koningin Vasthi voor hem gebracht moest worden, maar zij is niet gekomen.' Nog vandaag zullen de voorname vrouwen van Perzië en Medië die van het gedrag van de koningin hebben gehoord hetzelfde zeggen tegen alle dienaren van de koning, en er zal volop minachting en woede zijn. Als het de koning behaagt, laat er dan een koninklijk bevel van hem uitgaan. Laat het worden opgeschreven in de wetten van de Perzen en de Meden, zodat het niet kan worden herroepen: Vasthi mag nooit meer voor koning Ahasveros verschijnen. En laat de koning haar koninklijke positie geven aan een ander die beter is dan zij.”
Stel je dit eens voor – hij had haar kunnen laten terechtstellen, hij had haar hoofd eraf kunnen laten hakken en kunnen zeggen: “Ik heb haar ontboden om haar schoonheid te tonen! Het kan me niet schelen of die nog aan je lichaam vastzit of niet; je zult tentoongesteld worden!” Hij had het kunnen doen, maar deed het niet. In plaats daarvan zette hij haar af, nam haar kroon af, verbande haar naar de harem, en ze werd nooit meer gezien. De mooiste vrouw in het rijk, nooit meer gezien of bewonderd. Kun je je dat voorstellen? Het motief, vers 20 – “Zodat, wanneer het bevel van de koning in zijn hele koninkrijk wordt afgekondigd, want het is uitgestrekt, alle vrouwen hun echtgenoten, hoog en laag, zullen eren.”
Star Search
Dat brengt ons bij hoofdstuk 2 – ‘Sterren gezocht’. Wie wordt de nieuwe koningin? Het duurde vier jaar om haar te vinden. De tijdsaanduidingen in hoofdstuk 1 vers 3 en hoofdstuk 2 vers 16 vertellen ons dat het geen snelle zoektocht was. Ze brachten honderden, misschien zelfs duizenden van de mooiste meisjes en vrouwen uit het hele rijk bijeen, uit alle 127 provincies. Het was als een oude Miss America-verkiezing. En uiteindelijk werd dit weesmeisje, Hadassa genaamd, ook bekend als Ester, gekozen. Een ballinge uit de stam Benjamin. Ze was een Jodin, hoewel haar nadrukkelijk was gezegd: ‘Houd je afkomst geheim. Laat niemand weten dat je een Jodin bent.’ Hoofdstuk 2 vers 16: ‘Toen Ester bij koning Ahasveros werd gebracht, in zijn koninklijk paleis, in de tiende maand, dat is de maand Tebet, in het zevende jaar van zijn regering, kreeg de koning Ester meer lief dan alle andere vrouwen en won zij meer genegenheid en gunst in zijn ogen dan alle andere meisjes, zodat hij haar de koninklijke kroon op het hoofd zette en haar koningin maakte in plaats van Wasti. En vervolgens gaf de koning een feestmaal voor al zijn dienaren en hovelingen. Het was Esters feestmaal. Ook verleende hij de provincies belastingvrijstelling en gaf hij geschenken met koninklijke vrijgevigheid.’ Er is een nieuwe koningin. Ze is de mooiste vrouw in het rijk en ze is niet alleen mooi om door de koning bekeken te worden, maar hij houdt werkelijk van haar.
Er is een kleine voetnoot die daarop volgt en waar je op moet letten. De voetnoten vertellen ons in vers 19 dat Mordechai, de neef van Esther, haar volle neef, ouder is dan Esther en haar als zijn eigen dochter heeft opgevoed omdat Esthers ouders zijn overleden. Nu brengt hij zijn dagen door bij de poort van de koning, de voorpoort van het paleis. Dit is een plek waar afkondigingen worden gedaan, nieuws wordt verteld, over politiek wordt gediscussieerd en geheimen worden gefluisterd. Maar dit is de beste plek voor Mordechai om dicht bij zijn nicht Esther te zijn, die nu de koningin is, die hij heeft opgevoed en om wie hij zich duidelijk nog steeds zorgen maakt. Dus is hij er elke dag, luisterend en kijkend. En hij is op de juiste plaats op het juiste moment wanneer hij merkt dat twee mannen fluisteren en iets beramen. Hij komt erachter dat het twee van de lijfwachten van de koning zijn, kamerlingen, wat betekent dat ze de slaapkamer van de koning bewaken terwijl hij slaapt. En ze zijn ergens boos over; we weten niet zeker wat het was. Het had iets met Vasti te maken kunnen hebben, maar ze zijn boos en zeggen: "Genoeg is genoeg. De koning moet eraan!"
Mordechai hoort het complot, stuurt een boodschap naar Esther, Esther brengt die boodschap namens Mordechai over aan de koning, er worden onderzoekers opgeroepen, ze ontdekken dat Mordechais verslag klopt en de twee kamerlingen worden terechtgesteld. Er wordt een aantekening gemaakt in het officiële dagboek van de koning. Het verslag van gedenkwaardige daden en heldendaden. Er wordt een aantekening toegevoegd: "Mordechai redt het leven van de koning van een zekere dood."
Het doodvonnis
Hoofdstuk 3 – ‘Het doodvonnis.’ We maken kennis met een egocentrische politicus die Haman heet. Koning Xerxes mag Haman om de een of andere reden graag en verheft hem tot de hoogste erepositie in het hele land. Alleen de koning heeft meer eer. Hij wordt als het ware de eerste minister van het hele rijk. De koning beveelt iedereen Haman te eren door voor hem te buigen en voor hem te knielen wanneer hij langskomt. En iedereen doet dat, behalve natuurlijk Mordechai. En omdat Haman de eerste minister is, is hij vaak in het paleis, en Mordechai is daar bij de hoofdingang. Dus ziet Haman dag na dag dat er één man is die niet buigt wanneer iedereen anders dat wel doet. En dus gaat hij op onderzoek uit. ‘Wie is die man eigenlijk?’ Hij komt erachter dat hij een Jood is, en Haman wordt boos. Hij zou hem gewoon kunnen laten executeren, maar zo zit Haman niet in elkaar. Nee, wanneer hij ontdekt dat Mordechai een Jood is, zegt hij: ‘Dat is het dan! Het is tijd dat alle Joden verdwijnen!’ En hij verzint een verhaal over het Joodse volk en een dreigende opstand en zegt tegen de koning: ‘Deze mensen moeten weg. U moet ze allemaal doden. U moet een manier vinden om van hen af te komen voordat ze in uw hele rijk een enorme opstand ontketenen.’ En dus stemt de koning toe. Het is tenslotte zijn eerste minister die hem adviseert. En de koning ondertekent een wet die bepaalt dat op de dertiende dag van de twaalfde maand alle Joden bijeengedreven en gedood moeten worden. En Haman biedt aan de hele onderneming te financieren. De koning maakt er een wet van, en dit is trouwens de wet van de Meden en de Perzen. Dit is een onherroepelijke wet. Ze kan niet worden gewijzigd. Er waren geen eerste, tweede, derde of vierde amendementen op de wetten van de Meden en de Perzen.
De crisis
Dus, hoofdstuk 4 – ‘De crisis’. Mordechai hoort natuurlijk, omdat hij bij de poort van de koning is, de voordeur van het paleis, de proclamatie en ontdekt hoe rampzalig dit is voor zijn volk. Hij informeert Esther via een van de dienaren en smeekt haar, ja beveelt haar zelfs om naar de koning te gaan en voor de bevrijding van haar volk te pleiten. Esther weigert en stuurt een boodschap terug met de woorden: ‘Weet u dat niet? Niemand mag naar de koning komen tenzij hij eerst wordt ontboden, en ik ben al dertig dagen niet ontboden! Als ik voor de koning verschijn, kan hij me ter plekke laten terechtstellen. Ik ga niet!’ Dan komen de beroemde woorden uit het boek Esther, die u kent, via een boodschapper van Mordechai weer bij haar terecht. Hij stuurt Esther een boodschap met de woorden: ‘Wie weet, maar misschien ben je juist met het oog op een tijd als deze koningin geworden.’ En dan Esthers antwoord, ook die bekende woorden: ‘Ik zal gaan. En als ik omkom, dan kom ik om.’ En dus gaat ze.
Leven of dood
Hoofdstuk 5, noem het ‘Leven of dood’. Esther gaat naar de koning. Bedenk dat hij nog steeds niet weet dat zij behoort tot dat volk waarvan hij zojuist het doodvonnis heeft ondertekend. Hij weet niet dat hij getrouwd is met een Joodse vrouw, want Mordechai heeft haar gezegd: ‘Vertel het nooit.’ En daar staat ze dan. Ze loopt naar binnen en er verschijnt een glimlach op het gezicht van de koning. Hij heft zijn scepter op en zegt: ‘Esther! Lieverd! Kom binnen! Wat kan ik voor je doen? Alles! Tot de helft van mijn koninkrijk! Vertel me, wat wil je?’ Esther komt naar voren en zegt tegen hem: ‘Eén ding maar. Kom je bij mij eten? Kom bij mij eten, alleen jij, en neem je eerste minister Haman mee. Met z’n drieën.’ De koning zegt: ‘Is deze vrouw niet geweldig? We komen eraan! Zeg onze afspraken af! Haman en ik komen eten!’
Ze komen opdagen – laat ik ervoor zorgen dat ik de volgorde niet door elkaar haal – zij vraagt hun morgen te komen dineren, de volgende dag, en Haman is tevreden. Niet alleen heeft hij de gunst van de koning gewonnen, maar ook de aandacht van de mooiste vrouw in het rijk; nee, de mooiste mens in het rijk, want niemand is mooier dan Esther. En dus verlaat hij het paleis verrukt, maar uiteindelijk voelt hij zich net als Mick Jagger, die «geen enkele voldoening kan vinden». Vers 9 van hoofdstuk 5 zegt: «Haman ging die dag vrolijk en blij van hart naar buiten, maar toen Haman Mordechai in de poort van de koning zag, stond hij niet op en beefde hij niet voor hem, en hij werd vervuld van woede tegen Mordechai. Toch hield Haman zich in en ging naar huis. Hij liet zijn vrienden en zijn vrouw Zeresh komen» – en dat is de passage die we hebben gelezen. En hij vertelt hoe geweldig het is om Haman te zijn, en dan zegt hij: «Toch betekent dit alles niets voor me zolang Mordechai, de Jood, me zonder vrees en zonder enig blijk van eer aankijkt.»
Welnu, zijn vrouw krijgt een ingeving en zegt: «Maak het eenvoudig. Laat een galg bouwen. Ik bedoel, maak er een enorme galg van! Vijftig el hoog; vijfenzeventig voet hoog. Doe het nu! Doe het vanavond! En ga dan morgenochtend naar de koning en zeg: ‘Hé koning, ik wil Mordechai aan deze galg laten ophangen en hem ten toon stellen aan de hele burcht, gewoon om te laten zien: “Dit is wat er gebeurt als je geen gepast respect toont voor je leiders.”’» Vers 14: «Dit plan beviel Haman, en hij liet de galg maken.» Die nacht. Die nacht, hoofdstuk 6, vers 1: «De koning kon niet slapen.»
Een remedie tegen slapeloosheid
Dit brengt ons nu bij hoofdstuk 6, ‘Een remedie tegen slapeloosheid’. Wat doe je als je niet kunt slapen? Welnu, in het oude Nabije Oosten had je, als je de keizer was, de koning van het hele rijk, je eigen tactieken om ‘weer in slaap te komen’. En de koning riep dan zijn kamerheer en zei: ‘Geef me het boek.’ Ze wisten over welk boek hij het had. Het was het boek met gedenkwaardige daden van de koning, de kronieken van heldenmoed; het officiële koninklijke dagboek van de koning. En ze lazen hem voor. Het idee was dat ze deze geweldige verhalen zouden voorlezen, deze prachtige dingen die waren gebeurd, deze grote prestaties, en dat het hart van de koning uiteindelijk tot rust zou komen. Hij zou denken: ‘Het is fijn om mij te zijn,’ en weer in slaap vallen. De verhalen en verslagen werden voorgelezen, maar één verhaal sprong eruit. Het verhaal over een man die Mordechai heette, die een complot ontdekte, een moordcomplot, en vertelde wat hij had ontdekt, waardoor het leven van de koning werd gespaard. Een man die Mordechai heette.
De kamerheer begon het volgende verhaal voor te lezen en de koning zei: ‘Wacht, wacht, wacht, wacht! Dat kan toch niet het einde zijn! Wat hebben we voor Mordechai gedaan om onze dankbaarheid te tonen, om hem te eren voor zijn trouw?’ De kamerheer keek en zei: ‘Het lijkt erop dat we niets hebben gedaan! We hebben helemaal niets gedaan!’ En de koning zei: ‘Dat kan niet! We moeten iets doen om Mordechai te belonen en te eren.’ We kunnen zoiets niet zomaar onbedankt laten. Dus zei hij: ‘Wat doen we?’ Welnu, ze wisten niet wat ze moesten doen, dus zei de koning: ‘Wie is er in mijn hof? Welke koninklijke ambtenaar kan een plan bedenken, een goed plan, nee, een geweldig plan om deze Mordechai te eren?’ Een van de mannen keek naar buiten door de deur en zei: ‘O, Haman, de eerste minister, staat daar buiten op u te wachten.’ De koning zei: ‘Laat hem binnenkomen.’ Hij lag nog in bed, maar zat nu rechtop. En toen stelde hij een vraag. Haman was daar om te vragen of Mordechai opgehangen mocht worden aan de galg die de hele voorafgaande nacht was gebouwd.
En hier begint het; hoofdstuk 6, vers 4. ‘Voordat Haman zijn mond kan opendoen, zegt de koning: “Wie is er op de binnenplaats?” Haman was net de buitenste voorhof van het paleis van de koning binnengegaan om met de koning te spreken over het ophangen van Mordechai aan de galg die hij voor hem had laten oprichten. En de jonge mannen van de koning vertelden hem: “Haman staat daar op de binnenplaats.” En de koning zei: “Laat hem binnenkomen.” Haman kwam dus binnen en de koning zei tegen hem: “Wat moet er gedaan worden met de man aan wie de koning eer wil bewijzen?”’ Bedenk nu dat Haman de avond ervoor te gast was geweest bij de koning en de koningin, tijdens het feestmaal waar Ester had gezegd: “Kom morgenavond terug voor nog een feestmaal, met jullie tweeën, en dan zal ik vertellen wat ik wil en wat ik werkelijk verlang.” Haman denkt dus: “Wie zou de koning meer eer willen bewijzen dan mij?” En dat is precies wat de tekst zegt. “Wie zou de koning liever eer bewijzen dan mij?” Vers 7: “En Haman zei tegen de koning: ‘Voor de man aan wie de koning eer wil bewijzen, moeten koninklijke gewaden worden gebracht. Nee, nee, nee, nee. Laat het gewaden zijn die de koning zelf heeft gedragen, en het paard waarop de koning heeft gereden, met op zijn hoofd een koninklijke kroon. En laat de gewaden en het paard worden overhandigd aan een van de meest vooraanstaande dienaren van de koning, en laten zij de man aan wie de koning eer wil bewijzen die gewaden aantrekken en hem op het paard door het stadsplein leiden, terwijl zij voor hem uitroepen: “Zo zal men doen met de man aan wie de koning eer wil bewijzen!”’”
Al die tijd denkt Haman: ‘Dit ben ik! Dit is wat ik wil! Doe het voor mij!’ En de koning luistert, knikt en denkt: ‘Precies! Precies! Precies! Haman, doe het! Doe precies wat je hebt gezegd, en doe dat voor Mordechai, en schiet op, doe het nu! Laat geen enkel detail weg van wat je zojuist hebt beschreven!’ Kun je je Hamans gezicht voorstellen, eerst met zijn borst vooruit: ‘Dat zal ik zijn! Dat wordt geweldig!’ en dan zegt de koning: ‘Doe precies dat, en schiet op; jij moet degene zijn die het paard leidt en de proclamatie afkondigt!’ En Haman wist wat er op het spel stond, dus deed hij precies dat. Hij haalde de kleren van de koning en het paard van de koning, ging Mordechai halen, misschien haalde hij Mordechai uit bed — dat weten we niet — maar hij kleedde Mordechai zelf aan, zette hem op het paard van de koning en leidde Mordechai vervolgens op het koninklijke paard van de koning door de hele stad, terwijl hij afkondigde: ‘Zo zal het gedaan worden met de man aan wie de koning eer wil bewijzen, zoals Mordechai!’ En het is Haman, de eerste minister, die Mordechai haat. En iedereen wist, iedereen wist dat Mordechai niet zou staan, maar zou knielen, ter ere van Haman.
Begrijp nu: het kostte Haman de hele dag om dit te doen, omdat de koning zei: ‘Laat geen enkel detail weg van wat je hebt beschreven. Er mag geen straat zijn waar mijn paard niet met Mordechai erop doorheen rijdt. Geen enkel detail mag ontbreken.’ Het kostte de hele dag. Dat leren we uit het feit dat Mordechai, nadat hij dit heeft gedaan, van het paard afstapt en naar huis gaat, met zijn hoofd bedekt van schaamte en schande, en zijn familie bij elkaar roept en vertelt wat er is gebeurd. Hij is vernederd. En zijn vrouw spreekt deze profetische woorden in hoofdstuk 6, vers 13: ‘Zijn vrouw Zeres zei: “Als Mordechai, voor wie u begonnen bent te vallen, uit het Joodse volk is, zult u hem niet overwinnen, maar u zult zeker voor hem vallen.”’
Onverwachte verlossing
Dat leidt tot hoofdstuk 7 – ‘Onverwachte verlossing’. Haman krijgt niet eens de tijd om zich te verkleden, want vers 14 van hoofdstuk 6 zegt: ‘Terwijl zij nog met hem spraken’ — dit is Haman, te schande gemaakt, en zijn raadgevers en vrienden die met hem praten — ‘terwijl zij nog met hem spraken, kwamen de hovelingen van de koning en haastten zich om Haman naar het feest te brengen dat Esther had voorbereid.’ Ze haasten hem naar het paleis, dat duidelijk niet ver weg is, en daar gaan ze zitten. Voor de tweede keer zegt de koning: ‘Esther’ — het is na de maaltijd, nadat ze hebben gedronken, en iedereen is een beetje losser geworden. Hij zegt: ‘Esther, vertel me wat je wenst. Ik bedoel, dit is ons tweede feestmaal. Dit is de derde keer dat ik het je vraag. Wat wil je? Wat dan ook! Zeg het maar! Tot de helft van mijn koninkrijk; het is van jou! Zeg het maar. Het is van jou!’ En Esther zegt: ‘Nu is het mijn beurt. Ik sta op het punt te worden vermoord.’ Vers 3 van hoofdstuk 7: ‘Toen antwoordde koningin Esther: “Als ik genade in uw ogen gevonden heb, o koning, en als het de koning behaagt, laat dan mijn leven mij geschonken worden op mijn verzoek en mijn volk op mijn smeekbede. Want wij zijn verkocht, ik en mijn volk, om verdelgd, gedood en uitgeroeid te worden. Als wij alleen maar als slaven, mannen en vrouwen, verkocht waren, zou ik gezwegen hebben, want onze ellende is niet te vergelijken met het verlies voor de koning.”’ De koning luistert, en je kunt je voorstellen dat zijn mond openvalt en hij denkt: ‘Jij? Iemand heeft het op jou gemunt? Wie durft? Wie bedreigt mijn koningin?’
En ik kan me de stilte gewoon voorstellen – tik-tak, tik-tak, tik-tak, als een klok. Hadden ze klokken? Ik weet het niet! Maar de stilte. De stilte. Terwijl ze daar met zijn drieën zitten en Esther zich langzaam omdraait en zegt: ‘Hij is het.’ Luister naar haar antwoord. Vers 6, hoofdstuk 7: ‘Esther zei: “Een tegenstander en een vijand, die goddeloze Haman!” Toen werd Haman doodsbang voor de koning en de koningin, en de koning stond in woede op van de wijn en ging de paleistuin in.’ Dit vind ik verbazingwekkend. Dit is de keizer; de koning van het hele Perzische rijk, en voor de tweede keer in het boek is hij woedend, maar hij houdt zijn kalmte en loopt weg. De tweede keer. Wanneer koningin Vasthi niet komt opdagen, is hij dronken, en toch is hij boos wanneer ze niet komt opdagen, maar hij loopt weg en zegt: ‘Laat me eerst wat raad inwinnen, wat perspectief krijgen.’ Nu, voor de tweede keer, wat een emotionele intelligentie! Hij is woedend! De man die dreigt zijn vrouw, de koningin, te doden, is zo boos. Hij zegt: ‘Ik kan niet eens spreken.’ Hij loopt naar buiten om uit te zoeken wat hij gaat doen.
Welnu, het gaat verder. ‘Haman bleef achter om koningin Esther om zijn leven te smeken, want hij zag dat de koning zijn ondergang had besloten.’ Hij wist dat de koning op dat moment besliste: blijft hij leven of sterft hij? ‘Toen de koning uit de paleistuin terugkeerde naar de plaats waar men wijn dronk, lag Haman op de rustbank waarop Esther zat. De koning zei: “Wil hij zelfs de koningin aanranden in mijn aanwezigheid? In mijn eigen huis?” En zodra het woord de mond van de koning had verlaten, bedekten ze Hamans gezicht.’ Dat betekent: ze deden een kap over zijn hoofd. Weet je, wanneer ze iemand gingen ophangen, deden ze een kap over zijn hoofd, zodat je de blik van afschuw en angst op zijn gezicht niet kon zien. Dat deden ze met Haman.
En toen zei Harbona, een van de eunuchen die de koning dienden: ‘Bovendien staat de galg die Haman heeft laten oprichten voor Mordechai, wiens woorden de koning hebben gered, bij Hamans huis; hij is vijftig el hoog. Hij is in één nacht gebouwd.’ En de koning zei — en ik weet niet zeker welke toon hij aansloeg, maar ik vermoed dat het iets als dit was — ‘Hang hem eraan op. Hang die man op aan de galg die hij heeft gebouwd voor de man die mijn leven heeft gered.’ ‘Toen hingen ze Haman op aan de galg die hij voor Mordechai had laten oprichten, en de woede van de koning bedaarde.’
Triomf en feestvreugde
Hoofdstukken 8 tot en met 10 vatten we gewoon samen als ‘Triomf en feestvreugde’. Koning Xerxes koos de kant van de Joden tegen hun aanvallers. Zijn vrouw is immers een Jodin. En zij worden van de vernietiging gered. Hij vaardigt een nieuwe wet uit die de Joden toestaat zichzelf te verdedigen, en zelfs de handen ineen te slaan en hun aanvallers aan te vallen. Mordechai wordt de tweede man in het hele Perzische rijk, en in alle 127 provincies wordt uitbundig feestgevierd. Esther 10:3, “Mordecai the Jew was second in rank to King Xerxes, preeminent among the Jews and held in high esteem by as many fellow Jews because he worked for the good of his people and spoke up for the welfare of all the Jews.” Esther 8 vers 17: ‘In elke provincie en in elke stad, overal waar het bevel van de koning aankwam, heersten er onder de Joden vreugde en blijdschap, met feestmaaltijden en feestvieringen. Veel mensen uit andere volken werden Joden, omdat de angst voor de Joden hen in zijn greep had gekregen.’
Dat is dus het verhaal. En als we er alleen zo naar zouden kijken en het daarbij zouden laten, zouden we hebben wat we een synagogepreek noemen; een preek die je vandaag net zo goed in een Joodse synagoge zou kunnen houden, en ze zouden net zo tevreden zijn met wat we tot nu toe hebben gezegd. Maar laten we er nog wat dieper op ingaan. Welke lessen nemen we hieruit mee die zullen veranderen hoe je morgen aankijkt wanneer de wekker gaat en je voeten de vloer raken? Die zullen veranderen hoe je aankijkt tegen de dingen die je op dit moment 's nachts wakker houden? Denk eens aan de lessen die we hebben geleerd. Het zijn er eigenlijk twee. De eerste is deze. Gods werk is bijna altijd verborgen. Je ziet Hem niet aan het werk. En de veronderstelling is: 'Als ik Hem niet aan het werk zie, dan is Hij niet aan het werk. Als ik Hem mijn gebeden niet zie verhoren, dan hoort Hij mijn gebeden niet. Als ik niet weet hoe dit zal aflopen, dan is er geen plan in werking.' Uiteindelijk reageren we zoals Job, die in hoofdstuk 23 vers 8 dit zegt. Ik houd van dit vers. 'Zie, ga ik naar voren, Hij is er niet; ga ik naar achteren, ik merk Hem niet op. Als Hij aan het werk is aan de linkerhand, aanschouw ik Hem niet; keert Hij zich naar de rechterhand, ik zie Hem niet.' Ik kan God niet vinden. Hij moet het gebouw hebben verlaten. Het kan Hem niets schelen. Er moet geen plan zijn. Mijn situatie moet te klein zijn voor de Koning van het heelal, die immers aandacht heeft voor 7 miljard mensen op aarde.
Gods verborgen werk
Gods werk is gewoonlijk voor onze ogen verborgen. Zelfs in de kindercatechismus staat bij vraag elf: ‘Kunt u God zien?’ Het antwoord is: ‘Nee, maar Hij ziet mij altijd.’ Weet u hoe dat vers, Job 23, eindigt? ‘Zie, ik ga voorwaarts, maar Hij is er niet; ik ga achterwaarts, maar ik merk Hem niet op. Als Hij links werkt, aanschouw ik Hem niet; Hij keert zich naar rechts, maar ik zie Hem niet. Maar Hij kent de weg die ik ga, en als Hij mij beproefd heeft, zal ik tevoorschijn komen als goud.’ Het is waar, Gods werk is gewoonlijk voor onze ogen verborgen. Daarom vraagt het christelijke leven om geloof, toch? Als alles zichtbaar was, zouden we geen geloof nodig hebben. Maar hoewel Gods werk gewoonlijk voor onze ogen verborgen is, is Hij aan het werk op manieren die we ons zelfs nu niet kunnen voorstellen; op manieren die God beschrijft door de stem van de profeet Habakuk, wanneer Hij zegt: ‘Ik ga iets doen in uw dagen wat u niet zou geloven, zelfs als het u verteld werd. U zult verbaasd staan over wat Ik doe.’
Dat geldt vandaag ook voor u en mij. God is aan het werk op manieren die u en ik ons nu niet kunnen voorstellen. Ik zei aan het begin dat ik denk dat het scharnierpunt van deze hele passage, van het hele boek, het einde van hoofdstuk 5 en het begin van hoofdstuk 6 is, waar Hamans vrouw zegt: ‘Het stelt niets voor. Laat gewoon een hoge galg bouwen en doe het nu, en vraag de koning morgenochtend om Mordechai aan die galg te laten ophangen, die je vóór de ochtend laat bouwen! Doe het gewoon!’ En Haman zegt: ‘Geweldig! Laten we gaan!’ Die nacht kan de koning niet slapen.
Laten we even rustig nadenken. Alles wat hier gebeurt, gebeurt in de citadel. Dat is het centrum van de hoofdstad, waar het paleis staat en waar alle hoge functionarissen wonen. Het is een heel compact gebied. De ‘Wie is wie’ van het Perzische rijk woont daar. Het is de best beveiligde plek in het hele rijk. We weten niet precies wat voor galg dit is. De geleerden zijn het daar niet over eens. De meesten van ons denken meteen aan een galg zoals je die in oude westerns zou zien. Je weet wel, zo'n groot bouwwerk van hout, met zware balken. Er is een platform en een grote paal en een dwarsbalk, en een touw met een strop. Die doen ze om de nek van de man, en hij staat op een luik. Ze trekken het luik weg, hij valt erdoorheen en hij blijft hangen tot hij dood is. Toch? Maar de gebruikelijke Perzische executiemethode in de oudheid was niet zo'n galg. Ik sla het PG-13-deel hier over; sorry. Het was echter de terechtstelling door iemand aan een paal te spietsen. Ze namen een grote paal, met een doorsnede van tien tot vijftien centimeter, slijpten die met een bijl scherp, en de persoon die ter dood was veroordeeld werd aan die paal gespietst, in de grond gezet en kronkelde daar in onvoorstelbare doodsangst tot hij stierf.
Om welk soort galg dan ook te bouwen, zou je nu een project van vijftien, twintig voet nodig hebben. Toch? Maar een galg van vijfenzeventig voet, van welk soort dan ook? Wat zou daarvoor nodig zijn? Perspectief. Ik kwam hier afgelopen week met mijn kleine laserafstandsmeter. Ik zette hem op de vloer en mat van hier tot aan het plafond – een klein rood stipje. Ik drukte op de knop, keek ernaar en hij gaf aan: "37 ft. 6 1/8 inch." Weet je wat dat is? Dat is precies de helft van vijfenzeventig voet. Kijk dus eens goed. Van de vloer tot het plafond, twee keer. Vijfenzeventig voet. Wat zou er nodig zijn om een galg te bouwen? Of het nu gaat om een soort met een strop, of om een paal die groot genoeg is om zo hoog rechtop te staan en een mens van honderdvijftig, tweehonderd pond daaraan omhoog te hijsen, een kronkelend, spartelend lichaam, zo hoog, tot hij sterft? Wat voor constructie zou daarvoor nodig zijn? En begrijp dit: er is geen elektriciteit. Er is geen Home Depot. Dus moet je de bomen omhakken, je moet de bomen bewerken tot het hout dat je nodig hebt. Je hebt geen radio's om te communiceren. Je moet instructies van beneden naar boven roepen en alles opmeten, en dat allemaal in één nacht. Er moeten enorme vuren nodig zijn geweest om de nacht te verlichten, want anders kon je niets zien. En dit alles gebeurt in de citadel, omdat Haman iemand is die wil dat iedereen ziet wat er gebeurt.
Weet je niet dat niet alleen de koning niet kon slapen? Maar niemand sliep! "Wat is dat voor lawaai?" "O, dat is Haman!" "Wat is hij aan het doen?" "Nou, kijk eens naar dat monsterlijke bouwsel dat hij neerzet!" "Waar is het voor?" "Nou, voor iemand bijzonders!" En iedereen wist het. Iedereen wist wat hij bouwde en voor wie. "Dat moeten we Mordechai vertellen." Kun je je voorstellen hoe Mordechai zich die nacht moet hebben gevoeld? Een werktuig des doods werd gebouwd. "Morgen lig ik erop." De koning kan niet slapen. Mordechai is doodsbang. En God is aan het werk en brengt alles zo tot stand dat de koning op een bepaalde nacht niet kan slapen, zodat hij om het boek laat vragen. En dan wordt de juiste passage voorgelezen, waarin staat over een voorval waarbij een man de koning van een gewisse dood redde en daarvoor niet werd beloond. Denk je dat God die nacht niet aan het werk was? Denk je dat de mensen daar konden zien dat Hij aan het werk was?
Je beseft toch dat God in het hele boek Ester niet één keer wordt genoemd? Het is het enige boek in de Bijbel waarin God niet voorkomt.
Het werktuig des doods wordt een werktuig tot bevrijding
Dit is het principe dat ik hieruit haal. Ik zal het op een paar manieren toelichten en dan zijn we klaar. Dit is het principe. Datgene waar je het meest bang voor bent, het werktuig van je naderende dood, datgene waarvan het voelt alsof het je zal doden – "Als dit gebeurt, is mijn leven het niet meer waard om te leven. Als dit gebeurt, betekent dat het einde van mijn gezondheid; het betekent het einde van mijn carrière. Het betekent het einde van mijn gezin." Het werktuig van mijn dood, datgene waar ik het meest bang voor ben, zal door onze God het werktuig worden van de grootste bevrijding die je je maar kunt voorstellen. En je ziet het niet gebeuren, maar Hij is aan het werk. Laat ik het nog eens zeggen. Datgene waar je het meest bang voor bent, het werktuig van je dood, zal Gods eigen werktuig worden voor zijn veel grotere bevrijding, groter dan alles wat je je kunt voorstellen.
Weet je waar dit door de hele Bijbel heen wordt geïllustreerd? Op verschillende plaatsen. Ik heb Job al verschillende keren geciteerd. In Job 36:15 zegt hij: "God redt de ellendige door hun ellende en opent hun oren door tegenspoed." De oudere vertalingen, de NIV, zegt: "Hij redt de ellendige uit hun ellende," maar het Hebreeuws wordt nauwkeuriger vertaald zoals de ESV het vertaalt: "Hij redt de ellendige door hun ellende." Datgene waar je het meest bang voor bent, het instrument van je aanstaande dood, zal Gods instrument worden voor een veel grotere verlossing dan je je ooit kunt voorstellen. Bewijs uit het Nieuwe Testament? Wel, het is Romeinen 8:28, nietwaar? "Wij weten dat God in alle dingen werkzaam is." Of: "God doet alle dingen meewerken ten goede voor hen die Hem liefhebben en overeenkomstig zijn voornemen geroepen zijn." Alle dingen – ook die dingen waarbij het voelt alsof de dood voor de deur staat. Vertrouw je Hem daarmee? Echt?
Mordechai was een verachte Jood voor wie een doodsinstrument werd gebouwd, en toch werd door dat doodsinstrument de grote vijand van zijn volk vernietigd, en werd hij, Mordechai, op de troon verheven. Dat is de samenvatting van het boek, toch? Vijfhonderd jaar later werd er voor een andere verachte Jood een ander doodsinstrument gebouwd. Je weet waar dit heen gaat, toch? En de volgelingen van die verachte Jood stonden in shock en ontzetting toen niemand te hulp kwam. Ze zagen Hem van een afstand sterven. En toch stonden ze drie dagen later in verbijsterde verwondering toen die verachte Jood uit het graf opstond en alles veranderde, alles veranderde. Door zijn doodsinstrument werd de grote vijand van zijn volk vernietigd, en werd Hij, Jezus, op de troon verheven en vinden wij onze grootste verlossing in zijn doodsinstrument.
Je hebt Gabe steeds weer horen preken over de vereniging met Christus, en hij zegt dat het patroon van onze Verlosser ons patroon wordt vanwege onze vereniging met Christus. Toch? Waarom zou het ons verbazen dat de werktuigen van de dood, die als de dood aanvoelen, de dingen waarover wij, net als die grote, verachte Jood, op ons aangezicht voor de Vader neervallen en zeggen: “Als er ook maar enige manier is waarop deze beker aan mij voorbij kan gaan, alstublieft!” En God zegt: “Ik ga dit werktuig van de dood gebruiken voor de grootst denkbare verlossing van jou.” Daar vertrouw je Hem voor. Dit is het Evangelie waarin onze enige hoop ligt. Als je zou stilstaan bij de plaatsen die vandaag voor jou als de dood aanvoelen, vermoed ik dat het er meer dan één zouden zijn. Als je ze niet kunt vinden, houd dan je adem niet in. Ze komen eraan. God houdt te veel van je om ervoor te zorgen dat je ze niet hebt. Maar het zijn de middelen waardoor Hij ons leert tot Hem uit te roepen, Hem om genade te smeken, Hem te zoeken op plaatsen waar we ervan overtuigd zijn dat Hij geen deel kan uitmaken van dit verhaal.
Een van de manieren waarop we dat zien, is dat, hoewel God in dit boek helemaal niet wordt genoemd, er drie keer over vasten wordt gesproken. Eerst beginnen Mordechai en het volk te vasten wanneer ze horen van het edict van de koning dat de Joden in de twaalfde maand, op de dertiende dag, moeten worden uitgeroeid. En wanneer Mordechai een boodschap naar Ester stuurt en zegt: "Je moet naar de koning gaan," en zij zegt: "Ik kan niet naar de koning gaan," en ze het erover eens zijn dat ze naar de koning moet gaan, zegt ze: “Ik zal beginnen te vasten en jij en heel jouw volk moeten voor mij beginnen te vasten. Drie dagen, laten we vasten.” Vasten werd vanaf het begin voorgeschreven op de Grote Verzoendag, en het komt door het hele Oude Testament heen voor; elke keer was het een manier om te zeggen: “God, dit is te groot voor ons. Alstublieft, wij zoeken U. Wij smeken U om ons genadig te zijn.”
John Piper zegt het zo: “Vasten is een manier om te zeggen: ‘God, zoals mijn lichaam naar voedsel hongert, zo honger ik naar U, en nog veel meer. Ik heb U nodig. Heb genade met mij.’” Dus nee, God wordt niet genoemd. God is verborgen. Hij is onzichtbaar voor de mensen in dit verhaal. En toch zijn ze nog steeds naar Hem op zoek. Ze roepen Hem nog steeds aan. Ze zeggen: “Hoewel we U nergens zien, kiezen we ervoor erop te vertrouwen dat U er bent. Door ons vasten roepen we U aan om genade.”
Zo beginnen we morgen. Zo sluiten we vandaag af. Misschien niet met een specifiek vasten, al moedig ik je aan dat met enige regelmaat te doen, maar John Piper schrijft op deze manier over waar het vasten naar verwijst. Hij zegt: “Verlang je diep naar Christus? Als we geen sterk verlangen voelen naar de openbaring van de heerlijkheid van God, komt dat niet doordat je diep hebt gedronken en verzadigd bent, maar doordat we zo lang hebben geknabbeld aan de tafel van de wereld. Onze ziel is volgestopt met kleine dingen, zodat er geen ruimte is voor het grote.”
God is aan het werk in dit verhaal. Misschien zie je Hem niet, maar Hij is er. En datgene waar je het meest bang voor bent, dat werktuig van de dood dat je voor je ziet opdoemen, zal het werktuig worden van zijn veel grotere verlossing, een verlossing die mooier en heerlijker is dan je je nu ook maar kunt voorstellen. Dat is de belofte van het evangelie. Laten we samen bidden.
Vader, wij verheffen onze stem en verklaren met de apostel Paulus dat wij de moed niet verliezen. Ook al takelen wij uiterlijk af, toch worden wij vanbinnen dag aan dag vernieuwd. Want onze lichte, tijdelijke verdrukking brengt voor ons een eeuwige heerlijkheid teweeg, die alles verre te boven gaat. Daarom richten wij onze ogen niet op wat zichtbaar is, maar op wat onzichtbaar is. Want wat zichtbaar is, is tijdelijk; wat onzichtbaar is, is eeuwig. Wij zien op U, in Jezus’ naam, amen.