Tšimoloho ea Bolumeli ba Pauluse

Originsi ya Bolumeli ba Pauluse

Borena ba Jesu (Karolo ya 5)

Ka John Gresham Machen

Ka sebele feela taba ea hore Bakreste ba sebelisitse sehlooho se neng se sebelisoa le litumong tsa lipagane ha e thehe kamano leha e le efe ho lipagane. Hobane sehlooho sa “Morena” se ne se thehiloe hantle joalo ka tlhaloso ya bomolimo joalo ka ha lentsoe “Molimo” tlhaloso. Ho sa tsotellehe se neng se le qalong ya tšebeliso ya bolumeli ya lentsoe, tšebeliso eo e ne e se karolo ya puo ya Segerike. Misionari ea neng a batla ho phatlalatsa Molimo a le mong oa ’nete o ne a tlameha, haeba a bua ka Segerike, ho sebelisa lentsoe “Molimo,” leo ka sebele le neng le sebelisoa litumong tsa lipagane. Ka hona haeba a ne a batla ho tseka Jesu joalo ka Molimo, ka lentsoe le leng le neng le tla mo khetholla le Molimo oa Ntate, o ne a tlameha ho sebelisa lentsoe “Morena,” le hoja le le sebelisitsoe lipagane. Le ka lengo le leng le ka lengo le leng, tšebeliso ya lentsoe la Segerike ha ea ka ea kenyelletsa tšusumetso e nyenyane ka ho fetisisa ya mehopolo e neng e amana le lentsoe leo ka bolumeli ba polytheistic.

Empa ho ne ho na le lebaka le matla haholoanyane la ho sebelisa lentsoe la Segerike "Morena" ho Yesu ho feta le leng le fumanoang ka har'a tšebeliso ea lona ka kakaretso har'a batho ba buang Segerike. Tšebeliso ea bolumeli ea lentsoe lena ne e se e lekanyelitsoe feela melatsoaneng ea bohetene, empa e hlaha le, haeba e sa tsotelle, e tiile le ka har'a Testamenta ea Khale ea Segerike. Lentsoe "Morena" le sebelisetwa ke baSeptuaginta ho fetolela "Jahwe" ya mongolo wa Seheberu. Ho ne ho se na taba ya ho buisana ka mabaka a ileng a laola bafetoleli ka khetho ya bona ya lentsoe lena. Ha ho pelaelo hore lentsoe le leng bakeng sa "Morena" le ne le hlokahala ka lebaka la dikamano tse neng di se dile hantle ka lentsoe la Seheberu. Mme mabaka a farologaneng a ka fanoa bakeng sa khetho ya "kyrios" ho feta lentsoe le leng la Segerike le bolelang "morena". Mohlomong moelelo wa motso wa "kyrios" o ne o bontsha ka tsela e molemo moelelo o neng o reretsweng; mohlomong le, moelelo wa bolumeli o ne o se o ametswe "kyrios," ao a mang a wena a neng a se na ona. Leha ho le joalo, ho sa tsotelle seo e ne e le lebaka, "kyrios" e ne e le lentsoe le neng le khethilwe.

Le 'nete ke ea bohlokoa haholo. Hobane ke har'a babali ba Septuagint moo Kreste a qalileng teng. Septuagint e ne e le Bibele ea likereke tsa Bajuda, 'me likerekeng ho bala ha eona ho ne ho utluoa eseng feela ke Bajuda empa le ke batho ba bangata ba Magoaneng, "ba feelelang Molimo" ba Bukeng ea Liketso. Ke le "ba feelelang Molimo" moo thomo ea ho Magoaneng e qalileng teng. 'Me le moo ho ne ho e na le ba sokolohetseng ba Magoaneng bao e ne ba sa fetang ka sekolong sa kereke ka nako ya pele - mohlomong ba sokolohetseng joalo ba ne ba le few - le joale Septuagint e ne e sebelisoa hang-hang thupong ya bona. Kahoo ha baromuoa ba Kreste ba sebelisa lentsoe "Morena" la Jesu, ba utloang ba ne ba tseba hang-hang seo ba se bolelang. Ba ne ba tseba hang-hang hore Jesu o nka sebaka seo se nkoang ke Molimo feela. Hobane lentsoe "Morena" le sebelisoa ka makhetlo a mangata ka dikai tsa Segerike e le lebitso le lenywe la Molimo ya pakti ya Iseraele, 'me dikai tsena di ne di sebelisetwa Jesu ka bolokolohi.

Ts'ebeliso ena ya Septuagint ya lentsoe "Morena", ka dikai tsa Septuagint tse sebelisetwang Jesu, tse hlahang ka tlhaho dikarolong tsa Paulose, e ne e le ya bohlokoa haholo ho thomo ya Kreste ya pele ho feta ts'ebeliso ya lentsoe dikulteng tsa pagan. 'Me e bonesa haholo lesedi mabapi le tlhaloso ya pele ya lentsoe joalo ka ha le sebelisetwa Jesu. Empa ts'ebeliso ya pagan e thahasellisa, 'me e bontshwa ke Bousset le ba bang e lokela ho amoheloa ka teboho. 'Nete ya bohlokoa e se e tiisitsoe ka thata le ka thata ke lipatlisiso tsa morao-rao - 'nete ya gore lentsoe la Segerike "kyrios" ka lekholo la pele la dilemo tsa rona le ne, kae kapa kae moo puo ya Segerike e fetang teng, e le tlhaloso ya bomolimo ka tlhaho. Tšebeliso ya tloaelo ya lentsoe ya persista; lentsoe le ne le ntse le hlalosa kamano eo mong'a ntlo a e nkoang ka eona ho baloki ba hae. Empa lentsoe le ne le se le le ngotsoe e le lentsoe la bolumeli, 'me ke ka kutloisiso ya bolumeli, haholo e sa fetoheng ke Septuagint, moo le hlahang teng ka Testamenteng e Ncha.

Kwa tsela eo, ha se ka tsela e lumellanang le tšebeliso ea Testamenta e Ncha ha Jesu a bitsoa ke ba bang ba Kerekeng ea kajeno, "Morena," ho e-na le "Mokhosi." Ka linako tse ling, mohlomong, tšebeliso ena e amoheloa ka boikemisetso ba ho hanana le mohopolo oa Testamenta e Ncha oa bomolimo ba Kreste; Jesu o buuoa ka eena e le "Morena,' " ka tsela eo moeta-pele oa sekolo sa bonono a buuoang ka eena e le "Morena" ke balateli ba hae. Kapa lentsoe lena le bolela feela eeno eo litaelo tsa hae li lokelang ho obeywa. Empa ka linako tse ling tšebeliso ea kajeno e amoheloa ke banna le basadi ba bolumeli ka mohopolo oa hore lentsoe la Senyesemane "Mokhosi" le se le sebelisitsoe haholo, le hore tšebeliso ea lentsoe "Morena" ke ho atamela haufi le moelelo oa Testamente e Ncha ea Segerike. Khopolo ena ke leshano. Ha e fetolela tlhaloso ea Testamenta e Ncha ya Jesu, ha ho hlokahali ho batla ho khutlela moelelong oa pele oa lentsoe "kyrios." Hobane lentsoe la Segerike le se le ntse le fetohile, le ha le sebelisoa ho Jesu ka Testamenta e Ncha le ne le le lentsoe la bolumeli. Le ne le na le dikamano tsa bolumeli tseo hona joale di amahanwang le lentsoe la rona la Senyesemane "Mokhosi." Le ka lebaka le leng. Dikamano tsa bolumeli tsa lentsoe la Senyesemane "Mokhosi" di bakoa ke tšebeliso ya Bibele; le dikamano tsa bolumeli tsa lentsoe la Testamenta e Ncha "kyrios" le ne le bakoa ke tšebeliso ya Bibele - tšebeliso ya Septuagint. Ka hona, Mokreste a lokela ho hopola hore "thuto e nyenyane ke ntho e kotsi." Ho nkelwa sebaka ka nako e le nngwe ya "Morena" ka "Morena" ha e bua ka Jesu ho na le ponahalo ya leshano feela ya ho ncha le ya pele. Ha e le hantle ka linako tse ling e bolela ho tswa ka moya wa tšebeliso ya Testamenta e Ncha.

Ka tsela eo, Bousset o entse tsholgáltšo ka ho beha moelelo wa bolumeli wa lentsoe "Morena" ka lesedi le hlakileng. Empa ha a ka a atleha ka ho hlalosa kopo ya lentsoe leo ho Jesu.

Ho na le mathata a mang a ho feta, ho phaella moo, a hlasela khopolo ea Bousset. Lentsoe "Morena" joalo ka ha le sebelisoa ho Jeso, le maikutlo a bolumeli ka Jesu a hlahiswa ke lentsoe, a hlaha, ho ya ka Bousset, dikopanong tsa dikereke tse joalo ka ya Antioch, le tlas'a tšusumetso ya dikhopolo tsa pagan. Empa ehlile tlaloso ya Bousset ya asatso ya Paulinism leise e hlahisoe ka botlalo. Paulinism ke ntho e fetang hole ho feta borapeli bo thabileng ba kulto-god; kamano ya botho le Kreste e busa lefapha le leng le le leng la bophelo ba apostola.

Bousset o amohela taba ena. Bolumeli ba Paul, o a boa, ke ntho e fetang hole ho feta bolumeli bo hlahisoang dikopanong tsa Kereke ya Antioch. Empa o nahana hore dikarolo tse ling tsa bolumeli ba Paul, tse fihlang hole kamoo di leng kateng, di ne di na le bonyane qalo ya tsona kultong. Mona ho na le e 'ngoe ya dikarolo tse sa tshebehang haholo tlhalosong yote. Bousset o ile a fokotsa tlhaku ya individualistic ya bolumeli ba Paul. Bonyane ha a ka a atleha ho bontsha hore bophelo ba Pauline "ho Kreste" kapa "ho Morena" bo hlahile ka ntshetsopele ho tswa ho boiphihlelo bo thabileng dikopanong tsa Kereke ya Antioch.

Empa haeba bolumeli ba individualistic ba Paul bo hlahile ho tswa kultong, bo hlahile jang? Re ka hlalosa jang seletsana sa dintho tse ncha? Bousset o ile a hlasela bothata bona ka boikemisetso bo boholo. Mme o leka ho bontsha hore bolumeli ba Paul joalo ka ha bo hlaha ditlhatheng bo hlahile ho tswa kultong ya Kereke ya Antioch ka ho tsebahatsa "Morena" le "Moya," le ka ho akaretsa le ho etsa dikhopolo tsa tshomo ya moya.

Thuto ya Paulina ya Moya, Bousset o dumela, e ne e hlahang ho tswa ho bolumeli ba mystical ba pagan ba dilemo tsa Hellenistic. Ntle le taba ya mantsoe - le hoja dikabo tsa Reitzenstein di nkelwa ke Bousset e le tse nepahetseng - dualism ya motheo ya pesimistic ya Paul e ne e thehiloe, ho ya ka Bousset, hodima mofuta oo wa kakaretso wa monahano le bophelo boo bo hlahang borumeleng ba sephiri le dikolong tsa Hermetic. Ho ya ka tsela ena ya monahano ya pesimistic, poloko e ne e ke ke ya fihlewa ke tlhaho ya motho, leha e na le thuso ya Modimo, empa ke qalo e ncha feela, e hlahang ka ntlha ya ho badala tlhaho ya Modimo sebakeng sa monna wa khale. Ka apostola Paul, Bousset o tsoela pele, super-naturalism ena, mohopolo ona wa taolo ya matla a Modimo bophelong bo bocha, o ne o atolositsoe hole ho feta meeli ya borumeli kapa dipoledi tsa ba bonang; Moya o ne a etswa hore e be molao o busang bophelo ba Mkriste; e ne e se feela boprohetsi, ditsheo, phodiso, le tse dingwe tse joalo, di nkelwa jwale e le tholo ya Moya, empa le lerato, thabo, khotso, mamello, mosa, botle, tumelo, tlhompho, itlhokomele. Empa katoloso ena ya Paulina ya tshebetso ya Moya, Bousset o tiisa, e ne e sa fetola le ka moo supernaturalism e neng e le ya motheo wa mohopolo; Moya o neng a hlahisa lerato, thabo, khotso, o ne a se na letho le amanang le moya wa motho joalo ka Moya o neng a etsa hore batho ba bue ka ditsheo. Le supernaturalism e hlahang mona ka sebopeho se sesoeu e ne e hlahang, Bousset o etsa qeto, ho tswa ho bolumeli ba mystical ba pagan ba dilemo tsa Hellenistic.

Khopano ena e se e buisane, 'me bofokoli ba eona bo bontšitsoe. Thuto ya Pauluse ka S Spirit e ne e se e tsoa paganism ya mehleng. Empa tlhaloso ya khopano ya Bousset e se e qetella. S Spirit seo mesebetsi ea sona e ne e atolositsoe ke Pauluse ho ya ka hare ho bophelo ba Mkriste, se ne se tsebahala, Bousset o re, le " Morena " ([2 Kor. 11. 17](BVR021)). Boitsebiso bona bo ne bo na le tšusumetso ea bohlokoa ho likarolo tsohle tse neng li kopantsoe; bo ne bo na le tšusumetso ea bohlokoa ho mohopolo oa bobeli oa "Morena" le oa "S Spirit." Haeba “Morena” a ne a tsebahala, kapa a hlahisoa ka kamano e haufi, le S Spirit, 'me haeba mesebetsi ya S Spirit e ne e atolositsoe ho bophelo bohle, joale “Morena” a ne a se ke a ba bakeng sa Pauluse feela modimo wa kulta ya hlahang dikopanong tsa Kereke. Ho fapana le seo, O ne a tla tlameha ho ba hona teng hohle moo S Spirit a hona teng - ke hore, O ne a tla tlameha ho ba seo Mkriste a phelang, a tsamaeang 'me a ba le botshelo boteaneng. Ka tsela ena Pauluse a ne a ka theha polelo ya mehlolo "ka Kreste" kapa "ka Morena," eo Bousset a e amohelang hore ha ho na mohlala wa yona o fumanehang ka dinagodi tsa pagan. Ka lehlakoreng le leng, mohopolo wa S Spirit, Bousset o dumela, o ne a tlameha ho fetolwa ke kamano ya yona le "Morena." Ka boitsebiso le motho ya nnete ya hlahileng empa dilemo tse 'maloa tse fetileng, "S Spirit" se ne se fuwa boleng ba botho boo se se neng. Kapa, ho beha ntho e tšoanang ka mantsoe a mang, polelo ya Pauluse "ka Morena" ha e tšoane hantle ka moelelo le polelo ya "ka S Spirit"; ke hobane e na le tlhaku ya botho ya makgetheng. "Motsoako ona o tsotehang wa ho se tsebe le botho," o re Bousset, "kamano ena ya molao wa religious le motho ya hlahileng mona lefatsheng 'me a shoele, ke ntho e matla 'me e ikgethe."

Boemong bona, Bousset o kotsing ea ho se be ea 'nete ho melao-motheo ea hae ea bohlokoa; o kotsing ea ho hokahanya bolumeli ba Paul le motho ea itseng oa Jesu. Empa o bona kotsi 'me o e qoba. Ha ho hlokahale ho nahana, o re, hore Paul o ne a e-na le maikutlo a hlakileng a litšobotsi tsa Jesu oa histori. Hobane haeba a ne a e-na le maikutlo a joalo, o ne a ke ke a ka hokahanya Jesu le ntho e sa bonahaleng joaloka Moea. Lintho tsohle tseo a ne a li thahasella, e ne e le 'nete ea hore Jesu o ne a phetse 'me haholo-haholo oa hore o ne a shoele.

Leha ho le joalo, ho nahanoa hore lintlha tsena tse sa tšoanelang li ne li lekane ho fa mohopolo oa Paul oa Moea-Lord boleng boo ba botho bo ikhethang bo bakang ho ananelwa ke Bousset! 'Nete ke hore, Bousset o iphumana a le boemong bona a tobane le bothata boo bohle ba tlhaloso ea tlhaho ea tšimoloho ea bolumeli ba Paul. Bothata ke hore khokahanyo e haufi-ufi ea Paul le Jesu oa histori e hlokoa ka matla ke rahistori e le ho fa kamano ya Paul le Kreste boleng boo ba botho bo futhumetseng bo benyang leqepheng le leng le le leng la Mangolong; athe, ka lehlakoreng le leng, karohano e pharalletseng ya Paul le Jesu oa histori e hlokoa ka ho tšoanang e le hore Paul a se ke a thibeloa ke moetlo oa histori ka ho phahamisa Jesu ho fihla martingoleng a bomolimo le ho mo hokahanya le Moea wa Molimo.

Kritike ea morao-rao e ile ea feto-fetoha pakeng tsa litlhoko tseli tse peli; e leka ho boloka litokelo tsa e ’ngoe le e ’ngoe. Bousset o angoa haholo ke tlhoko ea bobeli; Wernle, mohanyetsi oa hae, o angoa haholo ke ea pele. Empa ka bobeli ba phosoa ka ho lekana. Ha e le hantle ho na le tsela e le ’ngoe feela ea ho tsoa ka har’a bothata. Ke tsela e ’tšoaeang ’me e radical. Empa lefatše la thuto e ka ’tla boela ho lona qetellong. Bothata ba motheo bo hlalosang tšimoloho ea Paulinism bo ke ke ba nyamela ka ho hlokomolwa; bo ke ke ba inehela ho makhabantleng a mofuta ofe kapa ofe. Bo tla nyamela feela ha Jesu a tsebahala e le ’nang a hlile a be, seo Paulo a sa ’ona e le sona, le seo Likronike tsohle li mo emetšeng e le sona— Mora oa Molimo ea sa feleng, a tla lefatšeng bakeng sa pholoso ya motho, joale a ntse a dula haholo seteong sa khanya ya hae, a sebetsa ka dipelo tsa barutuoa ba hae ka Moya wa hae, joalo ka ha Molimo a ka sebetsa. Tharollo e joalo e ne e sa tlwaelega le hona joale. Kamohelo ya yona e tla hloka phetoho ya Copernican dikarolong tse ngata tsa monahano wa motho le bophelo. Empa ho hana kamohelo e joalo ho siile bothata ba nalane boo bo sa ’nang bo sa fetohang.

Nakong e itseng, Bousset o amohela, bolumeli ba Pauluse bo ne bo thehiloe holofong e itseng ya nalane. E ne e thehiloe holofong ya lefu la Jesu. Empa tlhaloso ya Pauluse ya lefu la Jesu e ne e hlahisitsoe, ka maikutlo a Bousset, ka dikarolo tsa bohlokoa ho tswa ho bolumeli ba pagan ba nako eo; mohopolo wa Pauluse wa ho swa le ho tsosolwa le Kreste o ne o thehiloe tlas'a tswa le ho tsosolwa ha melimo ya pagan e atileng. Tseho ena e se e le kham sehlohong har'a bo-ithuti ba morao; boitsebiso bo tshehetsang eona bo ne bo bokane ka sebopeho se loketseng ke M. Brückner. Empa ha e le hantle, bopaki bo tshehetsang tseho ena ke ba mofuta o fokolang. Tlhahlobo ya bolumeli ba Hellenistic eo e ileng ya leka ho Chapter VI e ile ya senola, ya e le hantle, 'nete ea hore melimo e itseng, haholo-haholo Attis, Adonis, le Osiris, e ne e emetsoe pele e le ho swa le ka mor'a moo e le ho tsosolwa. Tshwaneleho ya dife e ka 'na ya hlalosoa ka khopolo ea hore tsohle e ne e le melimo ya tlhaho, eo lefu la eona le tsosolwa la eona le neng le emetse ho bolaya ha tlhaho ka hoetla le ho tsosolwa ha eona selemong se secha. Tshwanang le tse ding tseo e ka di bonang di tsoma. Jesu o ne a emetsoe a le ho swa le a ka mor'a moo a tsosolwa. Empa ke eng e bolelang? Na e ka bolela hore pale yohle ya Testamenta e Ncha ya lefu le tsosolwa la Jesu e ne e hlahisitsoe ho tswa ho ditšomo tsa tlhaho? Tseho e joalo e se e le qeto ya bo-ithuti ba morao. Empa ya course qeto ena e a tshabehile, mme e se e le e ratwa ke Bousseti. Ho etsahalang ha a ikanyetsa ha balateli ba hae ba ne ba dumela ka tsosolwa ya hae har'a metswalle ya hae e ne e tiile hoo e ne e ka se ke ya sisinngwa ke khopolo ya ho itšetleha ka ditšomo tsa pagan. Kwa tsela eo, kgopeho e hlahang ho tswa ho tshwanang pakeng tsa pale ya Testamenta e Ncha le ditšomo tsa pagan ya melimo e swang le e tsosolwang e pakang ho feta. Haeba e pakang eng, e pakang hore pale ya Testamenta e Ncha ya tsosolwa e ne e hlahisitsoe ho tswa ho ditšomo tsa pagan. Empa maikutlo a joalo a se a ka a amwa ke bo-ithuti ba dife. Ka hona ho tla tlameha ho a ka a amohela hore tshwanang pakeng tsa tumelo ya Adonis le Osiris le Attis ba ile ba swa le ba tsosolwa, le tumelo ya Jesu a ile a swa le a tsosolwa e ne e se e hlahile ka ho itšetleha ha pale e 'ngoe ho e 'ngoe. Ho tla tlameha ho a ka a lokisetsa, ka hona, hore tshwanang ha se ka moso e bolela kamano ya ho itšetleha. Mme haeba ha se ka moso e bolela jwalo ka ntlha e 'ngoe, mohlomong ha se ka moso e bolela jwalo le ka dinthong tse ding.

Empa Bousset o tla tsitlallela hore le hoja pale ea Testamenta e Ncha ea lefu le tsoho la Jesu e ne e sa tsoa tlhahisoa ke tšōmo ea Mopagan, leha ho le joalo tšusumetso ea mohopolo oa Mopagan e ile ea itse etsa hore e utluoe ka tlhaloso eo Paulo a e behang holim'a pale. Paulo o ne a lumela hore Mokreste o arolelane qalo la Kreste-o ile a shoa le Kreste 'me a tsoha le Kreste. Empa mohopolo o tšoanang o hlaha ka har'a bolumeli ba Mopagan. Tlhaloso ea khale ea khopolo ena e hlaha ka mantwong a qotsitsoeng khafetsa ke Firmicus Maternus, "Be of good courage, ye initiates, since the god is saved; for to us there shall be salvation out of troubles."

Empa ho tlameha ho hopoloa hore boeletso ba Firmicus Maternus bo morao haholo, 'me bopaki ba bongata ba khopolo ena ka nako ea pejana bo batla bo haella.

Lipolelo tse tiileng tsa bangoli ba morao tjena mabapi le litabana tsena ha li na letho le makatsang. Babali ba tlwaelehileng ba ka fumana maikutlo a hore mpeleketi a ka tsosolosa mohopolo wa molimo ea shoang le ea tsosang, le karolo eo baratiki ba nang le yona le le ka lefu le tsosoeng, ho ya ka mehloli e mengata ya tlhahisoleseding e fumanehang. Empa ha e le hantle, ha ho na letho la mofuta oo. Tlhahisoleseding e fumanehang mabapi le mohopolo oo e nyenyane haholo, mme boholo ba yona bo simolohile nako e telele ka morao ho nako ya Pauluse. Ho ka ya hole haholo, ka nnete, ho tiisa hore mohopolo wa molimo ea shoang le ea tsosang, le bohlokwa ba wona ba bolumeli, o ne o sa teng pele ho nako ya Pauluse. Mohlala, mongwadi oa boholopeka oa Egepeta o qotsitsoe ke Er-man, o etsa hore boiketlo ba modumedi bo itšetlehe ka ba Osiris: "Joalo ka Osiris a phela, le yena a tla phela." Ho ka etsahala hore mehopolo e joalo e ne e hokahantsoe le mesoaso le nyakallo ya kamorao ho Attis le Adonis. Haeba mohopolo oo o ne o exister trước ho nako ya Pauluse, ha ho bolele hore o ne o atile. Ruri atileng yaka e ne e fetisitsoe ka bongata lilemong tsa morao tjena. Khahlanong le mefephelo e joalo, J. Weiss—ya nnete e ka ganwa ke mang leha a le le ka tlhompho ya mekhoa ya bolumeli bo ikgethang e sebelisoa ho Testamente e Ncha—o ile a lebisa tlhokomelo ya 1 Kor. i. 23. Kreste ea crucified, Pauluse o re, o ne "ho balichaba bohlanya." Seo ha se sheme jaaka balichaba bao Pauluse a ileng a sebetsa le bona ba ne ba tloaelane le mohopolo wa molimo ea shoang. Haeba Brückner a ne a nepile, haeba mohopolo wa molimo ea shoang o ne o atile mehleng ya Pauluse jaaka Brückner a nahanisisa, Sefapano se ne se ke se "ho balichaba bohlanya"; ho faphamola, se ne se ka se ke ba shemela balichaba e le ntho ya tlwaelehileng lefatsheng.

Empa le haeba ho ata ha pele ha mohopolo oa molimo ea shoang le ea tsosang, le bohlokoa ba hae ba bolumeli, bo ne bo tiisitsoe ho feta kamoo bo leng kateng, ho itšetleha ha Paul ka mohopolo oo hoo e ka 'nang ha se ke ha pakoa. Hobane mohopolo oa Paul ke o fapaneng ka ho feletseng. Phapang e 'ngoe, ka sebele, e totobetse ka ho feletseng 'me e tsejwa ke bohle - Kreste oa Paul o emetsoe a shoa ka boithatelo, le ho shoa bakeng sa batho. O "ne a nthata," ho re Paul, "a se a iteanye bakeng sa ka." Ha ho na letho le joalo la mohopolo oo ka har'a bolumeli ba lipagane. Osiris, Adonis, le Attis ba ne ba hlatsoitsoe ke qeto ea bona; Jesu o ne a e fa bophelo ba hae ka boithatelo. Phapang ke ya kgolo; e amana le pelo ya bolumeli ba Paul. Ho ne ho etsahala joang phapang? Ho ne ho tsoa hokae mohopolo oa Paul oa mohau oa Kreste? Na o ne a tsoa ho Jesu ka boeena? Na o ne a tsoa tsebwong tseo Paul a neng a e na ka tlhaku ya Jesu? Tlhokomelo e ne e ka 'nang ha bonahala e le ya tlhaho. Empa ka bomalasana, ho tloha ka pono ya Bousset, e tlameha ho lahlwa. Hobane ha Paul a ka se ka a e tseba letho ka tlhaku ya 'nete ya Jesu, a ka se ka a nahana joang hore Jesu, monna ea tloaelehileng, e ne e le Morena oa leholimo?

Phapang e 'ngoe ke ea bohlokoa le ho feta. Lefu le tsoho la melimoho ea bohetene e ne e le taba ea borapeli; lefu le tsoho la Kreste ea Paulina e ne e le 'nete ea historing. Ho 'nile ha hlokomeloa ka tlhahlobong ea bolumeli ba Helenistia hore borapeli ba melimoho ea bohetene bo ne bo tiile ho feta litšōmo; ka maikutlo a litsebi tsa kajeno, litšōmo li ne li tsoa borapeleng ho e-na le hoo e ka etsahalang. Kahoo tabeng ea "melimoho e shoang le e tsosang," motho a hlaheloa ke ntho e 'ngoe le e 'ngoe ka tlhaku e fetohang ea litšōmo. Pale ea Attis, ka mohlala, e boleloa ka mefuta e mengata e fapaneng, 'me ha ho tšepehe hore ho ne ho e-na le thahasello e nyenyane ho balateli ba Attis bakeng sa ho theha ak'haonte ea 'nete ea lefu le tsoho la molimo. Ka ho khetheha "tsoho" ea molimo e hlaha litšōmong tsa Attis, Adonis, le Osiris ka thato e nyenyane. Lefu la 'nete le tsoho li ne li etsahala feela borapeleng. Selemo le selemo ka March, balateli ba Attis ba Roma ba bona molimo a ile a mela 'me a bolaya ka sefate sa fir-tree, 'me ka nako eo ba thaba ka tsoho ea hae. Lefu le tsoho li ne li sa nkoa e le liketsahalo tse ileng tsa etsahala hanngoe ka nako e telele e fetileng. Li ne li nahanoa e le tse etsahalang mokete o mong le o mong oa mokete.

Tsela ea Paulina ea lefu le tsoho ea Kreste e fapane ka ho feletseng. Ka Bousset, ka 'nete, phapang e' ngoe e patiloe; Bousset o leka ho bontša hore mohopolo oa Paulina oa lefu le tsoho ea motumeli le Kreste o ne o tsoa mokete oa lits'ebeletso. Empa ho ne ho se na phoso e mofutho. Se e hlakileng ka ho fetisisa litlhaku tsohle ke tlhaku ea histori ea molaetsa oa Paulina. Bolumeli ba Paul o ne bo thehiloe ketsahalong, 'me lits'ebeletso e ne e le tsela e 'ngoe ea ho beha bohlokoa ba ketsahalo. Ketsahalo eo e ne e le mosebetsi oa pholoso oa Kreste lefu le tsoho ea hae.

Mona ke phapang e tebileng ka ho fetisisa pakeng tsa Pauluse le bolumeli ba mehleng. Paulinism e ne e se filosofi; e ne e se sete ya ditaelo tsa ho phonyoha mahlokong a lefatshe; e ne e se tlaleho ya se e neng e le nnete ka mehla. Ho fapana le hoo, e ne e le tlaleho ya se e neng e etsahile. Se e neng e etsahile, ho feta moo, se ne e se sephiri ka nakong e dim e e hole. Tlaleho ya sona e ne e se e hlahisitsoe e le tshiamo ya mefuta ya bolumeli e e neng e le teng. Ho fapana le hoo, lefu le tsoso ya Jesu, tseo tlaleho ya Pauluse e ne e itshwaretseng ho tsona, di ne di etsahile dilemo tse mmalwa feela pele. Mme dintho tseo di ne di ka tiisetswa ka boitelo bo lekaneng; ba bonang ka mahlo ba ne ba ka botswa, mme Pauluse o apela ba bonang ka mahlo ka detail. Sekwere se le seng, 1 Cor. xv. 1-8, se lekane ho beha sekeo se seholohadi pakeng tsa Kreste wa Pauluse le medimo ya bahetene ya poloko. Empa sebopeho sa Paulinism se se itshwaretseng ho sehlooho se le seng. Ho hlahile dikgetheng tsohle tsa hae Pauluse o becha bophelo ba hae ka nnete ya se a reng ka lefu le tsoso ya Jesu. Tumele ya Pauluse e ne e le tlaleho ya se e neng e etsahile. Haeba tlaleho e ne e le nnete, tshimoloho ya Paulinism e hlalositsoe; haeba e ne e se nnete, Kereke e itshwaretseng phosong e e sa roroloang.

Phalana ena ya ho qetela e ne e se e ithorisetse dikakanyo tse fetileng. Haeba Jesu e ne e se Modimo wa pholoso a reng Pauluse a mo bitsa, ka moo a ileng a hlahisa bolumeli ba Pauluse ba pholoso? Dikakanyo tse tharo tse kholo di ne di se e ithorisetse mme di ne di fumaneha li se na letho.

Paulinism, e ne e bontshitwe, e ne e se e thehilwe holim'a Jesu wa tlhaho wa mehleng; haeba Jesu e ne e le yena feela a reng ba tlhaho wa bangodi ba nalane ba mo bitsa, ka nako eo se se ikhethang sa Pauluse e ne e se sephutheho sa Jesu. Tshimoloho ya tshimoloho eo e ne e le tshimoloho e kholo ya Wrede le Bousset. Empa haeba se se hlokang mpaulinism se ne e se sephutheho sa Jesu, se ne se itshwaretseng kae?

Eye e ne e sa tsoa, joalokaha Wrede a neng a lumela, ho tsoa khopolong ya apocalyptic ea Messiah ea pele ho Kreste; hobane Messiah ea apocalyptic e ne e se sebeto sa borapeli, le e se motho ea phelang eo a ka ratwa. Eye e ne e sa tsoa, ho ya ka thuto ya Bousset, ho tsoa borapeling ba pagan; hobane tšusumetso ya pagan e thibetsoe ke boitelo ba Paul, le ditšoantšo tsa pagan di senyeha ka ho feletseng. Empa le haeba ditšoantšo tseo li ne li le haufi ka makhetlo a leshome ho feta kamoo di leng kateng, pelo ya bothata bo ne bo sa ka ba amauoa. Pelo ya bothata bo fumaneha kamanong ya Paul ho Kreste.

Kamano eo e ne e sa ka ba hlalosoa ka lenane feela la dintlha; e ne e sa ka ba fokotswa ho dipeo tse tlase; ke ntho e bonolo ka ho feletseng le e sa aroheng. Kamano ya Paul ho Kreste ke kamano ya lerato; le lerato le teng feela pakeng tsa batho. E se sehlopha sa mehopolo se lokelang ho hlalosoa, haeba Paulinism e lokela ho balwa, empa ke lerato la Paul ho Mopedi wa hae. Le lerato leo le simolohile, e se ho reng se Kriste a se buile, empa se Kriste a se entseng. O "ne a nthata le a itananela bakeng sa ka." Mona ke motheo wa bolumeli ba Paul; mona ke motheo wa Kreste yote. Motheo oo o netefaditswe ke tlaleho ya Jesu e fanoeng ka Dikronike, le e fanoeng, ya hantle, ka mehloli yote. E hananwa feela ke di rekonstrukshene tsa sejoale. Le di rekonstrukshene tseo di senyeha kaofela. Bolumeli ba Paul bo ne bo sa thehoe holima dikhopolo di kopaneng tse tsoang ho Judaism kapa ho paganism.

Bo ne bo thehoe holima Jesu wa histori. Empa Jesu wa histori eo bo ne bo thehoe ho ha e se Jesu wa rekonstrukshene ya sejoale, empa Jesu wa Testamenta e Ncha yote le wa tumelo ya Kreste; e se mo ruta eo a ileng a phela feela ka mohopolo wa barutwa ba hae, empa Mopedi eo ka mora ya hae a se entseng a re dile le a ka ratwa.

John Gresham Machen (1881-1937) e ne e le setsebi sa Amerika sa Presbyterian sa Testamenta e Ncha, ea ileng a etella pele khanyetso khahlanong le theology ea modernist e Princeton, mme a theha Westminster Theological Seminary hammoho le Orthodox Presbyterian Church.