Ang Pinagmulan ng Relihiyon ni Pablo

Ang Pagkari ng Jesus (Bagong 5)

Ni John Gresham Machen

Tiyak na ang katotohanan na ang mga Kristiyano ay gumamit ng isang titulong ginagamit din sa mga paganong kulto ay hindi nagtatatag ng anumang pagtutulungan sa paganismo. Sapagkat ang titulong "Panginoon" ay halos kasingtatag ng isang pagtatalaga ng pagka-diyos tulad ng terminong "Diyos." Anuman ang pinagmulan ng relihiyosong gamit ng salita, ang gamit na iyon ay naging bahagi ng wikang Griyego. Isang misyonerong nagnanais magproklama ng isang tunay na Diyos ay obligado, kung siya ay nagsasalita sa Griyego, na gamitin ang terminong "Diyos," na siyempre ay ginamit sa paganong relihiyon. Kaya kung nais niyang italaga si Jesus bilang Diyos, sa pamamagitan ng isang salita na sa parehong oras ay makikilala Siya mula sa Diyos na Ama, obligado siyang gamitin ang salitang "Panginoon," bagaman ang salitang iyon ay ginamit din sa paganismo. Ni sa isang kaso o sa iba pa, ang paggamit ng isang salitang Griyego ay hindi kasangkot sa kaunting impluwensya ng mga konsepto na naidugtong sa salita sa isang politeistikong relihiyon.

Ngunit mayroong isang mas malakas na dahilan para sa aplikasyon ng Griyegong termino na "Panginoon" kay Hesus kaysa sa nakita sa pangkalahatang gamit nito sa mga taong nagsasalita ng Griyego. Ang gamit ng termino sa relihiyon ay hindi limitado sa mga paganong kulto, ngunit lumilitaw din, at kung mayroon man, ay mas matatag na naitatag, sa Griyegong Lumang Tipan. Ang salitang "Panginoon" ay ginagamit ng Septuaginta upang isalin ang "Jahwe" ng teksto sa Hebreo. Ito ay hindi gaanong relevante na pag-usapan ang mga dahilan na namuno sa mga tagasalin sa kanilang pagpili ng partikular na salitang ito. Walang duda na ang ilang salita para sa "Panginoon" ay kinakailangan ng mga asosasyon na nagkalakip na sa salitang Hebreo. At iba't ibang dahilan ay maaaring imungkahi para sa pagpili ng "kyrios" kaysa sa ibang salitang Griyego na nangangahulugan ng "panginoon". Marahil ang ugat na kahulugan ng "kyrios" ay mas mahusay na ipinahayag ang ideya na nilayon; marahil, rin, isang relihiyosong kahulugan ay naidugtong na sa "kyrios," na hindi possessed ng ibang mga salita. Sa anumang kaso, anuman ang maaaring dahilan, "kyrios" ang salita na pinili.

At ang katotohanan ay ng napakahusay na kahalagahan. Sapagkat ito ay sa mga mambabasa ng Septuagint na unang kumalat ang Kristiyanismo. Ang Septuagint ay ang Biblia ng mga sinagoga ng mga Hudyo, at sa mga sinagoga ang pagbabasa nito ay narinig hindi lamang ng mga Hudyo kundi pati na rin ng maraming mga Hentil, ang mga "tagapagpangasiwa ng Diyos" ng Aklat ng mga Gawa. Sa mga "tagapagpangasiwa ng Diyos" nagsimula ang misyon sa mga Hentil. At kahit na may mga Hentil na convert na hindi dumaan sa paaralan ng sinagoga sa pinakamaagang panahon - marahil ang mga convert na ito ay kakaunti - kahit noon ay ginamit agad ang Septuagint sa kanilang pagtuturo. Kaya nang gamitin ng mga misyonerong Kristiyano ang salitang "Panginoon" para kay Hesus, ang kanilang mga tagapakinig ay agad na nalaman kung ano ang ibig sabihin nila. Agad nilang nalaman na si Hesus ay sumakop sa isang lugar na tanging Diyos lamang ang sumasakop. Sapagkat ang salitang "Panginoon" ay ginamit nang walang bilang ng beses sa mga kasulatang Griyego bilang ang pinakabanal na pangalan ng Diyos ng tipan ng Israel, at ang mga talata na ito ay malayang inilapat kay Hesus.

Ang gamit na ito ng Septuagint ng terminong "Panginoon," kasama ang aplikasyon ng mga talata ng Septuagint kay Hesus, na lumilitaw bilang isang bagay ng kurso sa mga Sulat ni Pablo, ay ng napakahusay na kahalagahan para sa maagang misyong Kristiyano kaysa sa gamit ng terminong iyon sa mga paganong kulto. At ito ay nagbibigay ng napakahusay na liwanag sa orihinal na kahalagahan ng terminong inilapat kay Hesus. Ngunit ang paganong gamit ay interesante, at ang pagpapakita nito ni Bousset at iba pa ay dapat na tanggapin nang may pasasalamat. Ang isang mahalagang katotohanan ay itinatag nang mas matibay sa pamamagitan ng modernong pananaliksik - ang katotohanan na ang salitang Griyego na "kyrios" sa unang siglo ng ating panahon ay, saanman kumalat ang wikang Griyego, ay natatanging isang pagtatalaga ng pagka-Diyos. Ang karaniwang gamit ng salita ay nagpatuloy; ang salita ay nagpapahayag pa rin ng relasyon na pinapanatili ng isang panginoon sa kanyang mga alipin. Ngunit ang salita ay naging isang katangian na relihiyosong termino, at ito ay nasa relihiyosong kahulugan, lalo na tulad ng naayos ng Septuagint, na lumilitaw sa Bagong Tipan.

Sa ganitong paraan, hindi ito ayon sa gamit ng Bagong Tipan kapag si Jesus ay tinatawag, ng ilang mga tao sa modernong Simbahan, na "ang Panginoon," sa halip na "ang Maestro." Minsan, marahil, ang gamit na ito ay pinagtibay sa may malay na pagtutol laban sa konsepto ng Bagong Tipan ng diyosidad ni Cristo; si Jesus ay tinutukoy bilang "ang Maestro," sa halos parehong paraan kung paano ang pinuno ng isang paaralan ng mga artista ay tinutukoy bilang "ang Maestro" ng kaniyang mga tagasunod. O kaya ang salita ay nangangahulugan lamang ng isa na dapat sundin ang mga utos. Ngunit minsan ang modernong uso ay pinagtibay ng mga debotong lalaki at babae na may ideya na ang salitang Ingles na "Panginoon" ay napagod na at ang gamit ng salitang "Maestro" ay isang mas malapit na paglapit sa kahulugan ng Griyegong Tipan. Ang ideyang ito ay mali. Sa pag-translate ng pagtatalaga ng Bagong Tipan kay Jesus, hindi dapat ninais na makuha ang orihinal na kahulugan ng salitang "kyrios." Sapagkat ang salitang Griyego ay sumailalim na sa isang pag-unlad, at bilang aplikado kay Jesus sa Bagong Tipan, ito ay malinaw na isang terminong panrelihiyon. Ito ay may eksaktong mga asosasyong panrelihiyon na ngayon ay taglay ng ating salitang Ingles na "Panginoon." At sa halos parehong dahilan. Ang mga asosasyong panrelihiyon ng salitang Ingles na "Panginoon" ay dahil sa gamit ng Biblia; at ang mga asosasyong panrelihiyon ng salitang "kyrios" ng Bagong Tipan ay dahil din sa gamit ng Biblia - ang gamit ng Septuaginta. Dapat tandaan ng Kristiyano na "ang kaunting kaalaman ay isang mapanganib na bagay." Ang unipormeng pagpapalit ng "ang Maestro" sa "ang Panginoon" sa pagsasalita tungkol kay Jesus ay mayroon lamang maliwanag na hitsura ng pagiging bago at orihinalidad. Sa katotohanan, ito minsan ay nangangahulugan ng pag-alis mula sa diwa ng gamit ng Bagong Tipan.

Sa pagkakatulad, si Bousset ay nagsagawa ng isang serbisyo sa pagtatakda sa malinaw na kaluwalhatian ang kahulugang panrelihiyon ng salitang "Panginoon." Ngunit hindi niya nagawang ipaliwanag ang aplikasyon ng salitang iyon kay Jesus.

Kaugnay pang mga paghihirap, bukod dito, ang sumasalot sa teorya ni Bousset. Ang terminong "Panginoon" na inilapat kay Hesus, at ang pananampalatayang panrelihiyon patungkol kay Hesus na ipinapahayag ng terminong iyon, ay nagmula, ayon kay Bousset, sa mga pagpupulong ng mga komunidad tulad ng nasa Antioquia, at sa ilalim ng impluwensiya ng mga paganong konsepto. Ngunit siyempre hindi pa ganap na nailalahad ang paliwanag ni Bousset sa pinagmulan ng Paulinismo. Ang Paulinismo ay higit pa sa isang masiglang pagsamba sa isang diyos ng kulto; ang personal na relasyon kay Kristo ay namamana sa bawat bahagi ng buhay ng apostol.

Kinikilala ni Bousset ang katotohanang ito. Ang relihiyon ni Pablo, aminin niya, ay higit pa sa relihiyon na ipinapahayag sa mga pagpupulong ng Simbahang Antioquia. Ngunit ipinapalagay niya na ang iba pang mga elemento ng relihiyon ni Pablo, malawak man ang mga ito, ay nagkaroon ng hindi bababa sa kanilang simula sa kulto. Dito ay matatagpuan ang isa sa mga hindi gaanong makatotohanang mga elemento sa buong konstruksiyon. Si Bousset ay nagkamali sa pagtatantya ng indibidwalistikong katangian ng relihiyon ni Pablo. O hindi man lang niya nagawa na ipakita na ang buhay ni Pablo na "kay Kristo" o "sa Panginoon" ay ginawa sa pamamagitan ng pag-unlad mula sa mga karanasan ng kasiyahan sa mga pagpupulong ng Simbahang Antioquia.

Ngunit kung ang indibidwalistikong relihiyon ni Pablo ay pinaunlad mula sa "kulto," paano ito pinaunlad? Paano maipapaliwanag ang pagpapakilala ng mga bagong elemento? Sinubukan ni Bousset na harapin ang problemang ito nang may malaking kaseryedad. At sinubukan niyang ipakita na ang relihiyon ni Pablo na lumilitaw sa mga Sulat ay pinaunlad mula sa relihiyong kulto ng Antioquia sa pamamagitan ng pagkilala sa "Panginoon" sa "Espiritu," at sa pamamagitan ng pag-generalisa at pag-etisisa ng konsepto ng aktibidad ng Espiritu.

Ang doktrinang Pauline tungkol sa Espiritu, naniniwala si Bousset, ay nagmula sa paganong mistikal na relihiyon ng panahong Helenistiko. Bukod sa usapin ng terminolohiya - bagaman ang mga pagtatalo ni Reitzenstein ay naisip ni Bousset na mahalagang tama - ang pangunahing pesimistang dualismo ni Pablo ay batay, ayon kay Bousset, sa malawak na uri ng pag-iisip at buhay na lumilitaw sa mga mistikal na relihiyon at sa mga sulatin ng Hermetic. Ayon sa pesimistang paraan ng pag-iisip na ito, ang kaligtasan ay hindi kailanman maaaring makamit ng likas na tao, kahit na may tulong ng diyos, ngunit tanging sa pamamagitan ng isang ganap na bagong simula, na ginawa sa pamamagitan ng pagpapalit ng likas na diyos sa lugar ng matandang tao. Sa pamamagitan ng apostol na si Pablo, patuloy ni Bousset, ang supernaturalismo na ito, ang konsepto ng pangingibabaw ng kapangyarihan ng diyos sa bagong buhay, ay pinalawak nang higit pa sa mga limitasyon ng kulto o ng mga karanasan sa pangitain; ang Espiritu ay ginawang ang namumuno sa buhay ng Kristiyano; hindi lamang ang propesiya, wika, paghilom, at ang tulad, ay itinuturing na ngayon bilang bunga ng Espiritu, kundi pati na rin ang pag-ibig, kasiyahan, kapayapaan, pagtitiis, kabutihan, kagandahang-loob, katapatan, kahinahunan, pagpipigil sa sarili. Ngunit ang pagpapalawak na ito ni Pablo sa gawain ng Espiritu, iginigiit ni Bousset, ay hindi kasangkot sa kahit kaunting paghina ng supernaturalismo na kung saan ay katangian ng orihinal na konsepto; ang Espiritu na nagbigay ng pag-ibig, kasiyahan, kapayapaan, ay may kasing-kaunting kinalaman sa espiritung tao tulad ng Espiritu na nagdulot sa mga tao na magsalita ng mga wika. At ang supernaturalismo na lumilitaw dito sa isang napakagandang anyo ay nagmula, sa pagtatapos ni Bousset, sa mistikal na paganong relihiyon ng panahong Helenistiko.

Ang pagtatalo na ito ay napag-usapan na, at ang kahinaan nito ay naituro na. Ang doktrina ni Pablo tungkol sa Espiritu ay hindi nagmula sa kontemporanyong paganismo. Ngunit ang paglalahad ng teorya ni Bousset ay hindi pa natatapos. Ang Espiritu na ang mga gawain ay pinalawak ni Pablo hanggang sa pinakamalalim na bahagi ng buhay ng Kristiyano ay kinilala, ayon kay Bousset, bilang "ang Panginoon" ([[BVR 2Cor 11:17]]). Ang pagkakakilanlang ito ay nagbigay ng mahalagang impluwensya sa dalawang elemento na pinagsama; ito ay nagbigay ng mahalagang impluwensya sa konsepto ng "ang Panginoon" at ng "Espiritu." Kung ang "Panginoon" ay kinilala, o dinala sa napakalapit na relasyon, sa Espiritu, at kung ang gawain ng Espiritu ay pinalawak sa buong buhay, kung gayon ang "Panginoon" ay hindi na maaaring para kay Pablo ay ang diyos lamang ng kulto na nasa mga pagpupulong ng Simbahan. Sa halip, kailangan Siyang maging naroroon saanman naroroon ang Espiritu - iyon ay, kailangan Siyang maging ang lahat kung saan nabubuhay at kumikilos ang Kristiyano at mayroon ang kanyang pag-iral. Sa ganitong paraan, si Pablo ay makapagawa ng nakamamanghang parirala na "sa Cristo" o "sa Panginoon," na aminiado ni Bousset na walang analohiya na matatagpuan sa paganong relihiyon. Sa kabilang banda, ang konsepto ng Espiritu, ayon sa paniniwala ni Bousset, ay kinakailangang binago ng koneksyon nito sa "Panginoon." Sa pamamagitan ng pagkakakilanlan sa isang aktuwal na tao na nabuhay ilang taon lamang ang nakaraan, ang "Espiritu" ay nabigyan ng personal na kalidad na hindi nito otherwise na pagkakakilanlan. O, upang sabihin ang parehong bagay sa ibang salita, ang pariralang "sa Panginoon" ni Pablo ay hindi eksaktong kapareho ng kahulugan sa pariralang "sa Espiritu"; sapagkat ito ay may natatanging personal na katangian. "Ang kahanga-hangang paghahalo ng abstrakson at personalidad," sabi ni Bousset, "ang koneksyon ng isang prinsipyo ng relihiyon sa isang tao na naglakad dito sa lupa at dito nagdusa ng kamatayan, ay isang hindi pangkaraniwang kababalaghan ng kapangyarihan at orihinalidad."

Sa puntong ito, si Bousset ay nasa panganib na maging hindi tapat sa mga pangunahing prinsipyo ng kanyang rekonstruksiyon; siya ay nasa panganib na dalhin ang relihiyon ni Pablo sa koneksyon sa konkretong tao ni Hesus. Ngunit nakita niya ang panganib at iniiwasan ito. Huwag ipagpalagay, sabi niya, na si Pablo ay mayroong malinaw na impresyon sa mga katangian ng makasaysayang Hesus. Sapagkat kung siya ay mayroon ng ganitong impresyon, hindi niya kailanman maiugnay si Hesus sa isang abstraksiyon tulad ng Espiritu. Ang lahat ng interesado siya, pagkatapos, ay ang katotohanan na si Hesus ay nabuhay at lalo na siya ay namatay.

Gayunpaman, ang mga simpleng katotohanan na ito ay naisip na sapat upang bigyan ang konsepto ni Pablo sa Espiritu-Panginoon ng natatanging personal na kalidad na nakakuha ng paghanga ni Bousset! Ang katotohanan ay, si Bousset ay nakatagpo sa puntong ito ng paghihirap na kinakaharap ng bawat naturalistikong paliwanag sa paglitaw ng relihiyon ni Pablo. Ang problema ay ang isang malapit na koneksyon ni Pablo sa makasaysayang Hesus ay kinakailangan ng istoryador upang bigyan ang relasyon ni Pablo kay Cristo ng mainit na personal na kalidad na sumisikat sa bawat pahina ng mga Epistola; samantalang, sa kabilang banda, ang malawak na paghihiwalay ni Pablo sa makasaysayang Hesus ay kinakailangan din upang hindi siya mapigilan ng tradisyong makasaysayan sa pagtaas ni Hesus sa banal na dignidad at sa pagdadala sa kanya sa koneksyon sa Espiritu ng Diyos.

Ang modernong kritika ay nag-oscillate sa pagitan ng dalawang kinakailangan; sinusubukan nitong panatilihin ang mga karapatan ng bawat isa. Si Bousset ay mas naapektuhan ng pangalawang kinakailangan; si Wernle, ang kanyang kalaban, ay mas naapektuhan ng dating. Ngunit pareho silang mali. Talagang mayroon lamang isang paraan upang malutas ang paghihirap. Ito ay isang lumang paraan at isang radikal na paraan. Ngunit ang mundo ng iskolarship ay maaaring bumalik dito sa huli. Ang pangunahing paghihirap sa pagpapaliwanag ng pinagmulan ng Paulinismo ay hindi kailanman mawawala sa pamamagitan ng pagiging ignorado; hindi ito kailanman magbubunga sa mga kompromiso ng anumang uri. Mawawala lamang ito kapag si Hesus ay kinilala bilang tunay na kung ano ang ipinapalagay ni Pablo na Siya ay at kung ano ang lahat ng Ebanghelyo ay kumakatawan sa Kanya bilang— ang walang hanggan na Anak ng Diyos, na dumating sa lupa para sa pagtubos ng tao, na ngayon ay nakaupo muli sa trono ng Kanyang kaluwalhatian, at gumagawa sa mga puso ng Kanyang mga disipulo sa pamamagitan ng Kanyang Espiritu, tulad ng tanging magagawa ng Diyos. Ang ganitong solusyon ay hindi kailanman naging hindi popular gaya ng ngayon. Ang pagtanggap nito ay mangangailangan ng isang rebolusyong Copernican sa maraming kagawaran ng pag-iisip at buhay ng tao. Ngunit ang pagtanggi sa naturang pagtanggap ay nag-iwan ng isang makasaysayang problema na hanggang ngayon ay hindi pa nalulutas.

Sa isang punto, inamin ni Bousset, ang relihiyon ni Pablo ay nakabase sa isang makasaysayang katotohanan. Ito ay nakabase sa kamatayan ni Jesus. Ngunit ang interpretasyon ni Pablo sa kamatayan ni Jesus ay nagmula, naniniwala si Bousset, sa mga mahahalagang detalye mula sa kontemporanyong paganong relihiyon; ang konsepto ni Pablo ng pagkamatay at muling pagkabuhay kasama si Cristo ay nabuo sa ilalim ng impluwensya ng malawakang paganong konsepto ng pagkamatay at muling pagkabuhay ng diyos. Ang pag-aangkin na ito ay naging karaniwan sa mga kamakailang iskolar; ang materyal na sumusuporta rito ay nakolekta sa isang maginhawang anyo ni M. Brückner. Ngunit sa katotohanan, ang ebidensya na sumusuporta sa pag-aangkin ay ng pinakamahina uri. Ang pagrepaso sa Helenistikong relihiyon na sinubukan sa Kabanata VI ay nagbunyag, sa katunayan, ng katotohanan na ang ilang mga diyos, lalo na sina Attis, Adonis, at Osiris, ay kinatawan muna bilang namamatay at pagkatapos ay binuhay muli. Ang pagkakatulad ng mga figure na ito sa isa't isa ay maaaring ipaliwanag sa pamamagitan ng hypothesis na ang lahat ng ito ay orihinal na mga diyos ng halaman, na ang kamatayan at muling pagkabuhay ay kumakatawan sa pagkabulok ng halaman sa taglagas at ang pag-renew nito sa tagsibol. Sa unang tingin, ang parallel sa pagitan ng mga diyos na ito at ni Jesus ay maaaring mukhang nakaka-engganyo. Si Jesus din ay kinatawan bilang namamatay at bilang muling nabubuhay. Ngunit ano ang kahalagahan ng parallel? Maaari bang nangangahulugan ito na ang buong kuwento ng Bagong Tipan ng kamatayan at muling pagkabuhay ni Jesus ay nagmula sa mga mitong ito ng halaman? Iyon ang konklusyon ng ilang mga modernong iskolar. Ngunit siyempre, ang konklusyon na ito ay walang katuturan, at hindi ito paborito ni Bousset. Ang mahalagang historicity ng paniniwala sa Kanyang muling pagkabuhay sa gitna ng Kanyang mga malalapit na kaibigan ay masyadong matatag upang masira ng anumang teorya ng pagtitiwala sa paganong mitolohiya. Sa gayon, ang argumento na iginuhit mula sa parallel sa pagitan ng kuwento ng Bagong Tipan at ang paganong mitolohiya ng pagkamatay at muling pagkabuhay ng diyos ay nagpapatunay ng masyadong maraming bagay. Kung ito ay nagpapatunay ng anumang bagay, ito ay nagpapatunay na ang kuwento ng Bagong Tipan ng muling pagkabuhay ay nagmula sa paganong mitolohiya. Ngunit ang ganitong pananaw ay hindi pa naipahayag ng anumang seryosong mga istoryador. Samakatuwid, kinakailangan na aminin na ang parallel sa pagitan ng paniniwala na sina Adonis at Osiris at Attis ay namatay at muling nabuhay, at ang paniniwala na si Jesus ay namatay at muling nabuhay ay hindi ginawa ng pagtitiwala ng isang kuwento sa isa pa. Kinakailangan na kilalanin, samakatuwid, na ang isang parallel ay hindi palaging nangangahulugan ng isang relasyon ng pagtitiwala. At kung hindi ito nangyayari sa isang punto, marahil hindi ito nangyayari sa iba.

Ngunit igigiit ni Bousset na kahit na ang kuwento sa Bagong Tipan tungkol sa kamatayan at muling pagkabuhay ni Hesus ay hindi orihinal na gawa ng mitolohiyang pagano, gayunpaman ang impluwensya ng konsepsiyong pagano ay naramdaman sa interpretasyon na inilagay ni Pablo sa kuwento. Naniniwala si Pablo na ang Kristiyano ay nakikibahagi sa kapalaran ni Cristo - namatay kasama ni Cristo at nabuhay kasama ni Cristo. Ngunit lumalabas ang katulad na konsepto sa mga relihiyong pagano. Ang klasikal na ekspresyon ng ideyang ito ay lumalabas sa mga madalas na binabanggit na mga salita na iniulat ni Firmicus Maternus, "Maging may katapangan, kayong mga inaguradong, yamang ang diyos ay naligtas; sapagkat sa atin ay magkakaroon ng kaligtasan mula sa mga problema."

Ngunit dapat tandaan na ang testimonya ni Firmicus Maternus ay huli na, at ang katibayan para sa pagkalat ng konsepto sa maagang panahon ay medyo kakaunti.

Ang mga tiwala na pag-aangkin ng mga kamakailang manunulat tungkol sa mga bagay na ito ay hindi maiiwasang nakapagtataka. Maaaring makuha ng mga karaniwang mambabasa ang impresyon na ang imbestigador ay maaaring muling buuin ang konsepto ng isang namamatay at muling nabubuhay na diyos, at ng bahagi na mayroon ang mga mananampalataya sa kamatayan at muling pagkabuhay, batay sa ilang malawak na imbakan ng impormasyon sa mga umiiral na mapagkukunan. Sa katotohanan, walang ganoon. Ang umiiral na impormasyon tungkol sa konsepto sa tanong ay napakaliit, at karamihan ay nagmula sa matagal na panahon pagkatapos ng panahon ni Pablo. Masyado pang malayo, sa katunayan, upang khẳngin na ang konsepto ng namamatay at muling nabubuhay na diyos, kasama ang relihiyosong kahalagahan nito, ay hindi umiiral bago ang panahon ni Pablo. Isang sinaunang teksto ng Egypt, halimbawa, ay binanggit ni Er-man, na ginagawa ang kagalingan ng mananampalataya na nakasalalay sa kay Osiris: "Gaya ng buhay ni Osiris, siya rin ay mabubuhay." Marahil ang ganitong mga konsepto ay konektado rin sa pagdadalamhati at kasunod na pagdiriwang para kay Attis at Adonis. Kung ang konsepto ay umiiral sa panahon bago si Pablo, hindi ito nangangahulugan na ito ay karaniwan. Talagang ang pagkalat nito ay napakalaki na napapababa sa mga kamakailang taon. Laban sa mga pagmamalaki, si J. Weiss—na tiyak na hindi maaaring akusahan ng anumang kakulangan ng simpatiya sa mga pamamaraan ng komparatibong relihiyon na inilalapat sa Bagong Tipan—ay angkop na nakakuha ng pansin sa 1 Cor. i. 23. Si Kristo na napako sa krus, sabi ni Pablo, ay "sa mga Hentil ay kahangalan." Hindi iyon nagmukhang pamilyar ang mga Hentil na kinabibilangan ni Pablo ay may katotohanan ng isang namamatay na diyos. Kung ang mga pagtatalo ni Brückner ay tama, kung ang konsepto ng namamatay na diyos ay karaniwan sa panahon ni Pablo gaya ng ipinapalagay ni Brückner, ang Krus ay hindi magiging "sa mga Hentil ay kahangalan"; sa halip, ito ay magiging natural sa mga Hentil.

Ngunit kahit na ang maagang pagkalat ng konsepto ng isang namamatay at muling nabubuhay na diyos, kasama ang relihiyosong kahalagahan nito, ay mas mabuting naitatag kaysa sa kasalukuyan, ang pag-asa ni Pablo sa konseptong iyon ay hindi sa anumang paraan mapapatunayan. Sapagkat ang konsepto ni Pablo ay ganap na naiiba. Ang isang pagkakaiba, siyempre, ay perpektong halata at talagang kinikilala ng lahat - ang Kristong ni Pablo ay inilalarawan bilang kusang namamatay, at namamatay alang-alang sa mga tao. Siya "ay nagmahal sa akin," sabi ni Pablo, "at ibinigay ang kanyang sarili para sa akin." Wala talagang katulad na konsepto sa mga paganong relihiyon. Sina Osiris, Adonis, at Attis ay sinagasaan ng kanilang kapalaran; si Hesus ay ibinigay ang kanyang buhay nang malaya. Ang pagkakaiba ay napakalaki; ito ay nagsasangkot ng mismong puso ng relihiyon ni Pablo. Paano sanhi ang pagkakaiba? Saan nagmula ang konsepto ni Pablo tungkol sa biyaya ni Kristo? Nagmula ba ito kay Hesus Mismo? Nagmula ba ito sa kaalaman ni Pablo tungkol sa katangian ni Hesus? Ang pagpapalagay ay maaaring mukhang natural. Ngunit sa kasamaang palad, mula sa punto de vista ni Bousset, dapat itong tanggihan. Sapagkat kung si Pablo ay may kaalaman tungkol sa tunay na katangian ni Hesus, paano niya maaaring ipagpalagay na si Hesus, isang simpleng tao, ay ang langit na Panginoon?

Ang isa pang pagkakaiba ay mas pundamental pa. Ang kamatayan at muling pagkabuhay ng mga diyos na pagano ay isang bagay ng kulto; ang kamatayan at muling pagkabuhay ng Kristong Pauline ay isang katotohanan ng kasaysayan. Napansin sa pagrepaso ng relihiyong Helenistiko na ang mga kulto sa mga paganong relihiyon ay mas matatag kaysa sa mga mito; sa opinyon ng mga modernong iskolar, ang mga mito ay nagmula sa mga kulto at hindi vice versa. Kaya sa kaso ng mga "diyos na namamatay at nabubuhay," ang isa ay natamaan sa lahat ng bagay sa ganap na likidong katangian ng mga mito. Ang kwento ni Attis, halimbawa, ay sinasabi sa maraming magkakaibang anyo, at tila walang interes sa mga sumasamba kay Attis na magtatag ng anumang tunay na ulat tungkol sa kamatayan at muling pagkabuhay ng diyos. Partikular, ang "muling pagkabuhay" ng diyos ay hindi gaanong lumilitaw sa mga mito nina Attis, Adonis, at Osiris. Ang tunay na kamatayan at muling pagkabuhay ay nangyayari lamang sa kulto. Bawat taon sa Marso, ang mga sumasamba kay Attis sa Roma ay unang nakakita ng diyos na nakahiga na patay habang siya ay kinatawan ng fir-tree, at pagkatapos ay nagagalak sa kanyang muling pagkabuhay. Ang kamatayan at muling pagkabuhay ay halos hindi conceived bilang mga pangyayaring nangyari isang beses at para sa lahat ng matagal na ang nakaraan. Sila ay naisip na nangyayari sa bawat pagdiriwang ng pagdiriwang.

Ang pagtrato ni Paulino sa kamatayan at muling pagkabuhay ni Cristo ay ganap na magkaiba. Sa katunayan, ang pagkakaiba ay bahagyang napapalabo ni Bousset; Sinusubukan ni Bousset na ipakita na ang konsepto ni Paulino ng kamatayan at muling pagkabuhay ng mananampalataya kasama si Cristo ay nagmula sa pagdiriwang ng mga sakramento. Ngunit walang mas radikal na pagkakamali. Ang pinakamalawak sa lahat sa mga Sulat ay ang makasaysayang katangian ng mensahe ni Paulino. Ang relihiyon ni Pablo ay nakabatay sa isang pangyayari, at ang mga sakramento ay isang paraan ng pagtatakda ng kahalagahan ng pangyayari. Ang pangyayari ay ang pagtubos na gawa ni Cristo sa Kanyang kamatayan at muling pagkabuhay.

Narito ang pinakamabuting pagkakaiba sa pagitan ni Pablo at ng kontemporanyong relihiyon. Ang Paulinismo ay hindi isang pilosopiya; hindi ito isang hanay ng mga direksyon para sa pagtakas mula sa pagdurusa ng mundo; hindi ito isang ulat ng kung ano ang palaging totoo. Sa halip, ito ay isang ulat ng isang bagay na nangyari. Ang bagay na nangyari, bukod dito, ay hindi nakatago sa malabo at malayong nakaraan. Ang ulat nito ay hindi nabuo bilang isang pagbibigay-katwiran para sa mga umiiral na anyo ng relihiyon. Sa halip, ang kamatayan at muling pagkabuhay ni Jesus, na siyang pinagbabasehan ng ebanghelyo ni Pablo, ay nangyari lamang ilang taon bago. At ang mga katotohanan ay maaaring itinatag sa pamamagitan ng sapat na patotoo; ang mga saksi ay maaaring tanungin, at si Pablo ay nangangakong detalyado sa mga saksi. Ang isang talata, 1 Cor. xv. 1-8, ay sapat na upang ilagay ang isang napakalaking agwat sa pagitan ng Kristong Paulino at ng mga diyos na tagapagligtas ng mga pagano. Ngunit ang katangian ng Paulinismo ay hindi nakasalalay sa isang talata. Sa lahat ng dako sa mga Epistola, si Pablo ay nangangakong lahat ng kanyang buhay sa katotohanan ng kanyang sinasabi tungkol sa kamatayan at muling pagkabuhay ni Jesus. Ang ebanghelyo na ipinangaral ni Pablo ay isang ulat ng isang bagay na nangyari. Kung ang ulat ay totoo, ang pinagmulan ng Paulinismo ay ipinaliwanag; kung hindi ito totoo, ang Simbahan ay nakabase sa isang hindi maipaliwanag na pagkakamali.

Ang huling kahalili na ito ay sinuri sa nakaraang pagtalakay. Kung si Jesus ay hindi ang banal na Tagapagligtas na sinasabi ni Pablo na Siya, paano nangyari ang relihiyong Pauline ng pagtubos? Tatlong malalaking haka-haka ang sinuri at hindi nakapagtagumpay.

Ang Paulinismo, tulad ng ipinakita, ay hindi nakabase sa Jesus ng modernong naturalismo; kung si Jesus ay kung ano lamang Siya na kinakatawan ng mga modernong naturalistikong istoryador, kung gayon ang talagang natatangi kay Pablo ay hindi nagmula kay Jesus. Ang pagtatatag ng katotohanang iyon ay isang kapansin-pansing tagumpay nina Wrede at Bousset. Ngunit kung ang mahalaga sa Paulinismo ay hindi nagmula kay Jesus, saan ito nagmula?

It was not derived, as Wrede believed, from the pre-Christian apocalyptic notions of the Messiah; for the apocalyptic Messiah was not an object of worship, and not a living person to be loved. Hindi ito nagmula, gaya ng pinaniniwalaan ni Wrede, mula sa mga pre-Kristiyanong apokaliptikong konsepto ng Mesias; sapagkat ang apokaliptikong Mesias ay hindi isang bagay ng pagsamba, at hindi isang buhay na tao na dapat mahalin.

That relation cannot be described by mere enumeration of details; it cannot be reduced to lower terms; it is an absolutely simple and indivisible thing. Ang relasyong iyon ay hindi maaaring ilarawan sa pamamagitan ng simpleng pagbilang ng mga detalye; hindi ito maaaring bawasan sa mas mababang mga termino; ito ay isang ganap na simple at hindi mahahati na bagay.

The relation of Paul to Christ is a relation of love; and love exists only between persons. Ang relasyon ni Pablo kay Cristo ay isang relasyon ng pag-ibig; at ang pag-ibig ay umiiral lamang sa pagitan ng mga tao.

It is not a group of ideas that is to be explained, if Paulinism is to be accounted for, but the love of Paul for his Saviour. At hindi ito isang pangkat ng mga ideya na dapat ipaliwanagin, kung ang Paulinismo ay dapat ipaliwanagin, ngunit ang pag-ibig ni Pablo sa kaniyang Tagapagligtas.

And that love is rooted, not in what Christ had said, but in what Christ had done. At ang pag-ibig na iyon ay nakasalalay, hindi sa sinabi ni Cristo, kundi sa ginawa ni Cristo.

He "loved me and gave Himself for me." There lies the basis of the religion of Paul; there lies the basis of all of Christianity. Siya ay "nag-ibig sa akin at ibinigay ang Kaniyang sarili para sa akin." Doon nakasalalay ang batayan ng relihiyon ni Pablo; doon nakasalalay ang batayan ng buong Kristiyanismo.

That basis is confirmed by the account of Jesus which is given in the Gospels, and given, indeed, in all the sources. Ang batayang iyon ay kinukumpirma ng ulat tungkol kay Hesus na ibinigay sa mga Ebanghelyo, at ibinigay, sa katunayan, sa lahat ng mga mapagkukunan.

It is opposed only by modern reconstructions. At ito ay tinututulan lamang ng mga modernong rekonstruksiyon.

And those reconstructions are all breaking down. At ang mga rekonstruksiyong iyon ay lahat ay bumabagsak.

The religion of Paul was not founded upon a complex of ideas derived from Judaism or from paganism. Ang relihiyon ni Pablo ay hindi itinatag sa isang kompleks ng mga ideya na nagmula sa Hudaismo o sa paganismo.

It was founded upon the historical Jesus. Ngunit ito ay itinatag sa makasaysayang Hesus.

But the historical Jesus upon whom it was founded was not the Jesus of modern reconstruction, but the Jesus of the whole New Testament and of Christian faith; not a teacher who survived only in the memory of His disciples, but the Saviour who after His redeeming work was done still lived and could still be loved.

Hindi ang Hesus ng modernong rekonstruksiyon ang pinagbatayan nito, kundi ang Hesus ng buong Bagong Tipan at ng pananampalatayang Kristiyano; hindi isang guro na nakaligtas lamang sa alaala ng Kanyang mga disipulo, kundi ang Tagapagligtas na pagkatapos ng Kanyang pagtubos na gawain ay ginawa ay nabuhay pa rin at maaaring mahalin pa rin.

Si John Gresham Machen (1881-1937) ay isang Amerikanong Presbyterianong iskolar ng Bagong Tipan, na namuno sa isang pag-aalsa laban sa modernistang teolohiya sa Princeton, at itinatag ang Westminster Theological Seminary pati na rin ang Orthodox Presbyterian Church.