Vol. 28 ·No. 38 · September 13, 2026
Мўминлик ва иноятда бир боб
Он 순간 из тишины
Янги тажриба
Reader режимда ўқинг
Бу мақолани журнал каби varaқланг — муқова, муаллиф саҳифаси ва барча qurilmada саҳифа анимацияси.
Providence va Inoyat Bobi
Jim Sokinlar
Jon MakDaff tomonidan
John 4:27
Muqaddas kitoblarda shunday inqirozli soatlar haqida yozilgan, ular qiziqarli voqealarga boy. Shunday payt edi, Isroilning eski hakami yo‘l chetida ‘Xudo sandig‘i uchun titrab’ o‘tirganda — uning mamlakati erkinliklari, u saqlashuvchi muqaddas ramz xavfsizligi va uning oilasining taqdiri hammasining kurashdagi muhim masalalarga bog‘liq edi. Shunga o‘xshash, Dovud ikki darvoza orasida o‘tirgan, Efrayim o‘rmonlarida jang bo‘layotgan paytda, ota tuyg‘ulari ustun kelib, u shoshib so‘radi: "Yosh Absalom omonmi?"
Shubhasiz, bizning har birimiz o‘z hayotimizda shunday paytlarni bilamiz — telegraf kutilmagan xabarni uzoqdagi yo‘qotish haqida yuborganida yoki dahshatli baxtsiz hodisa sodir bo‘lganida; yoki o‘z uyimizda biz yaqin kishining yostiqi atrofida yig‘ilib kelayotgan halokat alomatlarini kuzatgan paytlarimiz — ‘hayot nafasi bilan muvozanatda’ — umid va qo‘rquv uzoq kunlar davomida o‘z navbatida g‘olib kelgan, malakali kuzatuvchilar tomonidan ko‘rsatib berilganida, yaqinlik tuyg‘usi ham yaxshi tushunadi, tiklanish umididan mahrum.
Ёки, буларнинг тескарисини олсак; кўпгина одамлар, шубҳасиз, бошқа хилдаги тажрибаларни эслаб қола оладилар — ҳаётнинг қувонарли эсдаликлери — ёруқ қадамлар ва йўл белгилари — муҳим воқеалар, қуёшли хотираларда муҳрланган — бола туғилиши — узоқ вақтдан бери йўқ бўлган ўғил ёки аканинг узоқ юрдан қайтиши — бизнесдаги биринчи муваффақият — шарафли мақсадлар учун курашдаги ғалаба; ёки, балки, дўстнинг касаллиги ва хавфи ўтганлиги ҳақидаги хабарни етказиб берган электрик хабар — у жаҳаннам оловидан бесаранжом чиққан ёки ҳалокатга учраган экипаждан қутқарилган. Булар, ва шунга ўхшашлар, ҳар бир алоҳида тажриба шубҳасиз таклиф етиши мумкин, "illi dies" деб аталадиган қадимги Римликнинг — кунларини аксари оқ ёки қора бўёқ билан белгилашган, булар қувоқлик ёки қайғунинг рамзлари.
Лекин қандай мавсумни жоннинг қайта туғилиш соати билан таққослаш мумкин; бу соат аввалги контекстда кўриб чиққан соатга ўхшаш — қоронғилик устидан ёруқликнинг ғалабаси — хато устидан ҳақиқатнинг ғалабаси — ўлим устидан ҳаётнинг ғалабаси? Қайси қайт бўладиган бўлса, осмондаги Отанинг уйига қайтиб келган, йўқолган оғилнинг қайтиши каби қувонарлидир? Қайси кунни оқ бўёқ билан белгилаш мумкин, бу кун жоннинг абадий хавф ва ҳалокатдан қутқарилишини қайд этади? Имкониятизлик меросхори туғилиши билан қандай туғилиш таққослана олади?
Бундай муҳим тарихий воқеаларни, биз гапларган воқеаларни, уларнинг содир бўлган онда руҳни лолликка солиши мумкинми, деб ҳайрон бўлиш керакми? бундай ҳиссий ҳолатларда тилнинг гапира олмаслиги — сўзлаёлмаслиги?
Bu qayg'u vaquti, ezgu chidamsiz daradormi? "Ezgu" so'zi bizning ma'noni ifodalaydi — bu daqiqada lablar sukunat bilan ezilgan, kaltaklangan, urilgan yurakning sirlarini aytishdan bosh tortadi. Qayg'u doimo eng chuqur, eng tuban joyda bo'ladi, bu yerda motam tutuvchilar faqat ko'z yoshlari bilan jim jimlariga qarashadi. Ayubning uch do'sti uning og'ir qayg'usini eshitganlarida, yirtilgan kiyim va chang bosgan boshlar bilan uning yonida etti kun va etti kecha o'tirishdi, "va hech kim," deb o'qiymiz, "unga bir og'iz so'z demadi, chunki ular uning qayg'usi juda katta ekanini ko'rdilar."
Yoki bu quvonchli bir voqeami? Quvonch ham o'zining g'arib, hayratlanarli daqiqasiga ega. To'satdan va quvonchli xabar olish ba'zan, vaqtincha, haddan tashqari tarang his-tuyg'ularni jimjitlikka soladi, nutq eshiklarini ushlab turadi. Fikr o'zida aks etadi.
Biz hozir shu manzara oldida turibmiz. Bu rivoyatda asosiy qiziqish to'plangan kishi, Yo'qubning quduq chetida o'tirgan charchagan ziyoratchini, va'da qilingan Masihi, dunyoning Najotkori deb tan oldi. U o'ziga qilingan vahiy ostida jim turadi — u ifodali sukunat saqlaydi yoki faqat ko'z yoshlarida ifoda etilgan sukunat.
Uning buyuk najotkori Iso, umr bo'yi davom etgan bog'lanishlarni sindirib, uni ulug'vor ozodlikka olib kirgan, bu yerda, Samariyadagi keng ruhiy hosilning birinchi mevasini, Isroilning tashlanganlari orasidagi eng dastlabki kubramini ko'radi. Bunday fikrlar tug'ilgan mulohazalarda, U ham ahamiyatli sukunat saqlaydi.
Шогирдлар ҳозиргина қўшни шаҳарга бўлган вазифадан қайтиб келишди. Суҳбатнинг сўнгги, лекин энг муҳим сўзлари уларнинг қулоқларига тушган бўлиши мумкин - "Мен сизга гапирган кимсан". Улар бу ошкорликнинг таъсирини кўра олмаслиги мумкин эмас эди. Аёлнинг чуқур, лекин яширинган ҳис-ҳаяжони; унинг ёнидаги сув кўзалари ва идишлар, ҳозир унутилган ва эътиборсиз. Лекin уларнинг бир-бирлари билан алмашган назарларида, (ҳали ҳам эски ғаразлар билан тўлган,) улар ўз Усталарининг бу Самариялик аёл билан сўзлашишига ҳайрон бўлишди, лекин ҳеч ким бир оғиз сўз айтмади — барча уч тараф ҳам ҳайратланди ва сўзсиз қолди - аёл, бир дақиқа олдин шунчалик озод ва сўзга уста бўлган, шогирдлар, уларнинг қизиқиши ва ҳайратланиши миллий ва диний одобдан бузилиши билан қўзғалди. Лекin уларнинг ички фикрларининг қандай бўлишидан қатъи назар, булар яширинган - "Улар Унинг аёл билан сўзлашганига ҳайрон бўлишди, лекин улардан ҳеч бири Ундан нима учун шундай қилаётганини ёки улар нима ҳақида гаплашганларини сўрамади".
Ва барчанинг учинчиси ва энг каттаси, ўзи ҳаммадан кўра кўпроқ, ўша тинч соатнинг муҳим тинчлигига берилди. Гўёки у ҳеч қандай инсон ҳозирлигидан бехабар бўлди. Унинг кўзи ва қалби қандайдир узоқ, лекин улкан ҳайвон назари билан тўхтаб қолди. "Сув чиқиш жойларидаги мерганлар шовқини" ҳозирча тинди; ҳар бир камон бўш, ҳар бир арқон ва сув кўзари дам олди; саҳнадаги кичик актёрлар бир-бирларига қарай бошладилар, Хўжаси эса ҳали ҳам қудуқ тошида ўтирди, ўзининг атрофидаги яшил майдонларга қарайди ва буларни, кейинчалик кўрамиз, Унинг қалби қувончининг шарҳи ва талқини бўлишiga рухсат беради.
Жуда мумкинки, шогирдлар, ҳатто ўша пайтда ҳам, ўзlarining муқаддас Устазларининг шундай ўйга толган лаҳзаларига бегона бўлмаган эдилар; ва улар бу сирли муохадаларнинг моҳиятини тушунмасалар ҳам, улар уларнинг муқаддаслигига киришishga журъат этмадилар ёки хоҳламадилар. Қарт Апостол ва Эвангелист, у бу ўхшаш Эвангелиясини ёзганда, ўзининг бир неча марта шундай тантанавор муохадаларга сабаб бўлган эсдаликни янада кўпроқ эслади. У, эслаганларидан, бу сўзсиз муохадаларнинг лаҳзаларини ва Суқардаги қудуқ ҳодисасини, ва ўзининг тарихининг охирида, у яна бир бор шундай ўзига ва ўз шогирдларига кўл бўйидаги Геннасаретда сўнгги суҳбатда юз берган ҳодисани эслади: «Шогирдлардан ҳеч бири Уни, Сен кимсан, деб сўрашишга журъат этмади».
Шундай қилиб, биз такрорлаймиз, шогирдлар махсус ҳолларда ўзларининг ортиқча қизиқишларини тўхтатишга одатланганлар. Лекин, бир вақтда, улар ўз Устазларининг ишlarida ва ҳикматларида комил ишонч ҳосил қилишга ўрганганлар; улар яхши билишар эдики, ҳатто бу сўзсиз фикрларда ҳам яширилган муҳаббат ва раҳм мақсадлари бор. «Шогирдлардан ҳеч бири Уни, Сен кимсан, деб сўрашишга журъат этмади, Унинг Рабби эканини билишар эди». Бу мақсадлар сирли бўлиши мумкин. Қудуқ, уларнинг оёқларидаги ер рамзи каби, чуқур бўлиши мумкин; лекин ҳеч ким: «Сиз нима излаётансиз?» демади.
Oldindan avvalgi bobda mavzuni kutish uchun uzoqqa bormay, keling, hozirgi bobning so'zlaridan yana bir buyuk saboqni olamiz - ilohiy taqdirlar ostida jim turish vazifasi. Ko'pincha, Siharlik shogirdlar kabi, biz Rabbimning ishlariga hayron bo'lishimiz kerak. Bu holatda ularning hayrati kambag'al sababdan, oddiy sekta va rabbiniy oldindan paydo bo'ldi - ularning Ustozlari, Yahudo qabilasidan bo'lib, yahudiy konventsiyalarini buzib, ayol bilan, va u ayol Samaritanlikdan bo'lgan exkommunikatsiya qilingan biri bilan suhbatlashishi. Ko'p haftalar o'tmay, ular o'z hayratlarini to'xtatadilar. Ular o'zlarining oldindan hukmlarini tanbeh qiladilar, va ularning Rabbisining donoligi va inoyati tasdiqlanadi.
Ko'pincha, biz ko'r bo'lganimizda, ularnikidan ko'ra ko'proq sababga ega bo'lib, Uning yo'llariga hayron bo'lamiz. Taqdir ko'pincha qorong'u jumboq sifatida gapiriladi. Xudo nomi, U Manaohga e'lon qilganidek, "Sir". U hech kimga O'z ishlarini hisoblamaydi. "Men, Rabbim, qalin zulmatda yashayman." U O'z oyoqlarini dengizga ekadi. Bu oyoqlar dengizning o'zgaruvchan to'lqinlarida kuzatib bo'lmaydi. Ular kema izi kabi bir lahzalik depressiyani okeanda hosil qiladi; qorong'u to'lqinlar yopiladi, va sevgi yoki donolikning birorta alomati bilinmaydi - "Sening yo'ling dengizdadir; Sening yo'ling chuqur suvlarda, va Sening oyoqlaring ko'rinmaydi."
Кўр-кўрона ишонмасizlik, Худонинг муқаддас тасарруфларининг тўғрилигини сўроққа тортади, шундай деганга мойил бўлади: "Бу фалокатда Сен нима излаёсан?" Дунёвий ишим ва истиқболларимнинг тўсатдан ҳалок бўлиши - қалб чиндан шундай саволни бермоқчи бўлади: "Бунда Сен нима излаёсан?" Азиз хонадон хазинасининг талашishi - "Сен бу ерда нима излаёсан?" "Сенинг исмингни биладиган барча кишилар шундай дейди: Қудратли таёқ қандай синди? чиройли новда-да қандай?!" 'Чиройли новда', гуллаб турган шох, ёш гул - "Сен бу ерда нима излаёсан?" Бу бешиклар бўш; бу қизил юзли кулгилар оқ мраморга айланди! Ўлим нима учун куз шохидан қуруқ ва солуқ бўлган кўрпани олиб кетмади, балки яшил новдани яланғочлади? Нима учун солуқ розанинг кеккайган баргларини эмас, ёз quyoshi унинг рангларига тегмасдан, ёки унинг хушбўйини тортмасдан, олди бўлган яш илдизни олиб кетди?
Ёки яна ҳам қизиқроқ, "Қудратли таёқ синди!" Сен бу ерда нима излаёсан? Чиройли новда унинг чиройи учун соғинди, аммо қудратли таёқ янада кўпроқ унинг кудрати учун соғинди. Донолик қаерда, заифнинг қўлидан таёқни, қариликнинг таянчиғидан таянч olib ketayotганда? Нима учун шундай эркакликнинг гулчангига болта қўйилади? "Қудратли таёқ қандай синди?" Бундай (деганми ёки деганми) кўп яширинган ва қайғурган қалбнинг ламсириши шундай. Лекin ишончнинг бурчи, завқи, ҳуқуқи, ғалабаси - жим бўлиш. "Улар аёл билан сўзлашаётганини кўриб хайрон бўлдилар, лекин улардан ҳеч бири Ундан нима учун шундай қилаётганини ёки улар нима ҳақида гаплашганларини сўрамади."
Сабабсиз, "нега ёки нима учун" деб сўрамай, муқаддас бўйсуниш билан тушунчасиз жазолар остида ётиш; Буюк Жазо берувчининг содиқлигини, гарчи биз тушунмасак ҳам, У кўпинча шундай яшириниб, сукут сақлаши, шубҳасиз ишонч ва кўр-кўрона ишонч уйғотмоқ учун. Давут қандай деди, шахсий ва оилавий синовларнинг қоралаши билан боғлиқ ҳолда? "Мен сукут билан жим бўлдим; яхшиликдан ҳам мен тилимни тийдим."—"Мен жим бўлдим, мен оғзимни очмадим, чунки Сен шундай қилдинг." Аарон қандай деди, янада чуқурроқ, қайғуроқ, кўпроқ ҳаддан оширган синов остида? У ҳеч нарса демади — "Аарон жим бўлди." Ердаги руҳоний ёки подшоҳдан улуғ Ким, сирли азоблар моментида қандай деди? "У зулм кўрди, У азоб чекди, лекин У оғзинни очмади: У қурбонликка сўйилган қўйдай, У қирувчилар олдида қўйдай сукут сақлайди, шундай У оғзинни очмади."
Худонинг муомилалари остида сукут сақлаш бу хизмат қанчалик тез-тез муқаддас Китоада таъкидланади. "Худога сукут сақла, (ёки, "Худога жим бўл,") ва Уни сабр билан куй." "Ҳақиқатан ҳам, меннинг жоним Худони кутаёти (ёки жим бўлиб турибди)." "Эй барча гўшт, Худо олдида сукут сақла." Яна, Ҳабокук пайғамбарлигида; пайғамбар, Худонинг ўзи айтган миллий жазолардан даҳшатга тушган бўлса ҳам, "Нима қиляпсан?" деб сўрамасликка, яна Худонинг иродасининг янада кўпроқ ошкор бўлишини кутirishга қарор қилди — "Мен ўз посбондоғимда тураман, ва ўз минорамга жойлашама, ва У менга нима дейишини, ва мени танбеҳланганда қандай жавоб беражагимни кўриш учун кутаман."
Undan Xudoning unga birinchi xabari nima? Bu shunchaki jim bo'lish - kutish. "Ko'rish hali tayinlangan vaqt uchun, lekin oxirida u gapiradi va yolg'on gapirmaydi: kutsa ham, uni kutib turing; chunki u albatta keladi, kechiksa ham." U bu jim, sabrli kutishni butparastlarning o'zlarining soqov butlariga bo'lgan bezovta da'vatlari bilan taqqoslaydi va ularni jim bo'lishga emas, balki gapirishga chaqiradi - "O'z yog'ochiga "Uyg'on" deb aytgan va soqov toshga "Tur" deb aytgan kimsaga vay bo'lsin, u o'rgatadi." Lekin, u qo'shib qo'yadi: "Rabbi muqaddas ma'badida; butun yer u oldida jim bo'lsin." Va bu jimlik faqat payg'ambarning ulug'vor duosi bilan buziladi, uning birinchi qismida u Xudoning taqdirlarining sirini o'ylaydi, faqat imon, ishonch va muqaddas quvonch kasbi bilan yakunlanadi!
Agar biz, barcha bu "g'azablangan taqdirlar" o'rtasida, ishonchsizlik va ishonchsizlik ruhida "Siz nima istaysiz?" Deb so'rash o'rniga, Ko'rinmas va Ko'rinmas Xudoning ovozi aytayotganini eshitishga tayyor bo'lsak, ne'mat bo'ladi! "Jim bo'l va Men Xudo ekanligimni bil!" Deb. Boshliqning itoatkor xizmatkori hech qanday sabab so'ramaydi - u tayinlangan ishni jim itoatda bajaradi. Sadoqatli askar o'z qo'mondon ofitseridan jang kunidagi xavfli va halokatli harakat uchun hech qanday sabab so'ramaydi; u darhol va ixtiyoriy jimlikda itoat qiladi. Sadoqatli ishchi quoradagi bu xom gashalarni so'ramaydi; u quruvchi yoki haykaltarosh shaklsiz blokni simmetriya va go'zallikka aylantirmaguncha kutishga tayyor. Biz, Yusuf kabi, o'z ko'r ignorantsligimizda, "Shunday emas, ey Otam;" deyishga moyil bo'lamiz; lekin, o'sha paytda keksa Yo'qub, Xudo bizning adashgan ko'rsatmalarimiz, dono maslahatlarimizni rad etadi, "Men bilaman, o'g'lim; Men bilaman."
Bu imonning eng buyuk g'alabasidir - qorong'ulikda ilohiy rahbarlikka ishonish, - butun qudratli Xudoning qanotlari endi yorqin va mehr-muloyimlik, yaxshilik va rahmdillik bilan porlamaganda, balki sirli soya tashlaganda - ha, o'shanda imon o'zining kuchini va haqiqatini isbotlaydi, toki u tun ichida: «Ey Xudo, sening mehring qanchalik ulug'vor! Shuning uchun odamlar sening qanotlaring soyasida ishonch hosil qiladilar» - deb ayta oladi.
Agar biror paytda biz ba'zi singan quduq yonida turishga chaqirilsak; hech nima chizib olish mumkin emas - yoqimli tuyg'u arqoni uzilgan - Xudo hukmlari 'buyuk chuqurlik' - bizning ishimiz jim bo'lib, singan favvora chetida o'tirish - hayron bo'lmasdan, savol so'ramasdan, shubhali skeptitsizmda: «Nima istaysan?» deb aytmasdan, «Rabbimiz ekanini bilish».
Yo'qub Jabboq daryosini kesib o'tganida, (yopish uchun, avvalgi holatlarda bir necha marta eslatib o'tilgan eski Patriarx hayotidagi hodisaga qaytsak,) u to'liq o'rta tun osmoni ostida farishta qiyofasini - bu Xudoning O'g'li bilan uchrashdi. «U bilan bir kishi, tong yorishguncha kurashdi». Bu yolg'iz inson kurashchisi uchun ulug'vor mehmonning ko'rinishida g'alati sirli narsa bor edi. U u bilan zulmatda kurashdi; uning sonini joyidan chiqardi; uni umriga cho'loq qildi. Lekin bu holatda, Sichardagi shogirdlaridan farqli o'laroq, Yo'qub jim bo'lishga jur'at eta olmadi. U zo'r kelajakda so'radi va: «Iltimos, menga ismingizni ayting?» - dedi. Ikkinchisi: «Siz mening ismimni nega so'rayapsiz?» - deb javob berdi. Kurashayotgan farishta o'z tarixini ochib, uning qiziqishini qondirmadi. Lekin u u yerda uni barakalladi va unga «Isroil» degan yangi ism bilan jo'natdi.
О, қанчалик тез-тез бу шундай бўлади! Худо ўз халқи билан уларнинг синов кечасидаги қоронғуликда учрашиши - улар билан курашиши; агар улар, ўз қайғуларининг чуқур сирида, "Сен нима излаёсан?" деб сўрашга жазғирсалар, У тўғридан-тўғри жавоб бермайди - У улар хоҳлагандек, курашдан тўхтамай жавоб бермайди. Лекин У бундан ҳам яхшисини қилади. Улар ушбу тўқнашувдан майиб ва оқсаган, қалби оғриган бўлиши мумкин, лекин янги ном ва барака билан чиқадилар - Худо билан кучга эга бўлган ва устидан ғолиб келган шохлардек.
Кел, ноаён Саёҳатчи, Кимни мен яна кўрмай қолган бўлсам-да, ушлаб турибман, Менинг олдимдаги жамоа кетди, Энди мен Ўзинг билан ягона қолдим; Курашяпман, сени қўйиб юбормайман, Сенинг Исмнгни, Мохиятингни билмай туриб.
Муҳаббат! Муҳаббат! Сен мен учун ўлдинг! Мен сенинг қалбимдаги садоингни эшитаман! Tongдан соатлар, соялар қочади; Содда, умумлаштирилган Муҳаббат Сен! Мени учун, ҳамма учун, сенинг ҳис-туйғуларинг ҳаракат қилади; Сенинг Мохиятинг ва Исмнг - муҳаббат!
Адлнинг Қуёши менда кўтарилди, қанотларида шифо бор; Менинг табиий кучим сенинг туфайлингдан қуриди, Менинг жоним сенинг туфайлингдан ҳаёт ва таъминотини олади Менинг ёрдагим бутунлай юқорида; Сенинг Мохиятинг ва Исмнг - Муҳаббат!
Мен биламан, эй Мисохкан, Сен кимсан; Исо, гуноҳкорнинг заиф дўсти! Кун бошланиши билан Сен мендан кетмайсан, Яхши кўриб, мени охиригача севасан! Сенинг раҳм-шафқатинг ҳеч қачон кетмайди, Сенинг Мохиятинг ва Исмнг - Муҳаббат!
Мен оқсаган бўлсам-да, ўлжани олдим, Дўзах, ер ва гуноҳ, осонлик билан ендим; Мен қувониб сакрадим, йўлимни давом эттирдим, Ва чегарасиз бузоқдай учардим! Барча абадият давомида исботлайман, Сенинг Мохиятинг ва Исмнг - Муҳаббат! - Чарльз Уэсли, 1742.