<link rel="stylesheet" href="https://cdn.plyr.io/3.7.8/plyr.css" />

Vol. 28 ·No. 42 · October 18, 2026

Ироданинг Қулгиси

2-bo‘lim: Skeptik sifatida ochib tashlangan Erasmus

Янги тажриба

Reader режимда ўқинг

Бу мақолани журнал каби varaқланг — муқова, муаллиф саҳифаси ва барча qurilmada саҳифа анимацияси.

Ўқишни бошланг

The Bondage of the Will

2-bo'lim: Erasmus Skeptik sifatida fosh qilindi

Martin Lyuter tomonidan

Ushbu maqola 1823-yilda Edvard Tomas Vaughan tomonidan qilingan tarjimaga asoslangan. Til zamonaviy yordamchi CoPilot AI bilan yangilandi, keyingi o'zgartirishlar va yakuniy tasdiqlash Thirdmill ning tahririyat xodimlari tomonidan amalga oshirildi.

Keling, sizning bayonotingiz - nafaqat erkin irodaga, balki butunlay diniy ta'limotga - bu yerda siz aytasizki, agar Muqaddas Kitob va Jamoat farmonlarining absolyut hokimiyati yo'lida turmasa, siz skeptiklarga qo'shilishdan mamnun bo'lardingiz, chunki siz bayonotlardan juda bezovta bo'lasiz.

Bu ibora - "absolyut hokimiyat va Jamoat farmonlari" - sirli. Siz Muqaddas Kitobga va Jamoatga hurmat ko'rsatayotganga o'xshaysiz, ammo siz shubhalilikni qabul qilish erkinligiga ega bo'lishni xohlayotganingizni aytasiz. Qanday nasroniylik shunday gapiradi? Agar siz ahamiyatsiz ta'limotlar haqida gapiradigan bo'lsangiz, unda, albatta, ko'p odamlar ularni shubha ostiga olish erkinligiga ega bo'lishni xohlashadi. Bu yangilik emas.

Aslida, ko'pchilik nasroniylar allaqachon qattiq dogmatizmni rad etish orqali bu erkinlikni amalga oshiradilar. Sizning so'zlaringizdan farqli o'laroq, nasroniylar odatda arzimas ta'limotlarga yopishib olishadi va ular haqida ahmoqona bahslashadilar deb o'ylamasangiz. Ammo, agar siz muhim e'tiqodlar haqida gapiradigan bo'lsangiz, unda siz hech narsani tasdiqlamaslikni xohlayotganingizni aytish juda xavotirli. Haqiqiy nasroniy: "Skeptiklar bilan yonma-yon turishdan uzoqroq, men Xudo kalomini mustahkam tutishga intilaman, u nimani o'rgatayotganini tasdiqlayman - va hatto muhim bo'lmagan masalalarda ham, men ishonchli bo'lishga intilaman. Nima uchun noaniqlikdan ko'ra yomoni bor?

Keyin siz: "Men bularning hammasiga, tushunaman yoki tushunmasam, ixtiyorim bilan bo'ysunaman", deysiz. Haqiqatan ham, Erasmus? Muqaddas Kitobga bo'ysunish kifoya emasmi? Jamoat farmonlariga ham taslim bo'lishingiz kerakmi? Muqaddas Kitobga zid bo'lmagan narsalarni Jamoat buyurishi mumkinmi? Agar shunday bo'lsa, Pavlus 1 Corinthians 14:29 da o'rgatganidek, ta'limotni hukm qilish erkinligi qayerda? Siz Jamoat farmonlarini hukm qilish g'oyasiga qarshi turasiz, lekin Pavlus bunga qat'iyan turib oladi.

Сизнинг янги ҳумилингиз - инсон ҳокимиятига кўр-кўрона бўйсуниш - бизни таълимотни баҳолаш ҳуқуқидан маҳрум қилади. Буни ҳадис қаерда талаб қилади? Ва қайси христиан: «Мен тушунмасам ҳам, бўйсунаман», - деган бўлар? Сиз ушлаган эътиқодларни тушунмайсиз. Лекин ҳадис уларни лаънатлайди, кимлар ўзлари даъво қилган нарсани тушунмайдилар. Тушунмай туриб, қандай qilib кимса ҳақиқий ишончга кела олади?

Сиз, аниқлик кирсак, ишонч талаб қилмайди, деган гапга ўхшатасиз. Лекин агар «тушуниш» деганда бирор нарсани тўлиқ қамраб олиш тушуниладиган бўлса, у ҳолда қисман тушуниш етарли эмас. Сиз Худонинг бир қисмини тушунмай туриб, Унинг барчасини тушуна олмайсиз. Биз аввал Худодни тушунишимиз керак, кейин яратилгандаги бошқа нарсаларни тушуна оламиз.

Ниҳоят, сизнинг сўзларингиз шунга олиб келадики, ишонч аҳамиятга эга эмас - фақат тинчлик сақланса бас. Агар обрў, хавфсизлик ёки бойлик хавф остида бўлса, сиз бошқалар нима деса, шундай дейишни маъқул кўрасиз: «Улар тасдиқлайдилар, мен ҳам тасдиқлайман; улар инкор этадилар, мен ҳам инкор этаман». Сиз христиан таълимотини фақат фалсафий фикрга айлантирасиз, уни ҳимоя қилишга арзимайди, чунки у фақат можаро келтириб чиқаради. Сиз ўзингизни тинчликни сақловчи, иккала томонни jim қилмоқчи бўлган одам, деб кўрсатасиз, биз аҳмақлик устида жанжаллашаётганмиз, деган гапни англатасиз. Мана бу - сизнинг сўзларингизнинг ҳақиқий маъноси, Эразм, - ва мен шубҳа қиламанки, сиз мени нима деган гапларимни тушунасиз.

Барibir, мен ҳозирча бу сўзларни қўйиб бераман, агар сиз уларни такрорламаса. Лекин Худонинг Руҳи сиздан ўтган, У зебу ҳақиқий тил ва қалбни синовдан ўтказади. Мен бу сўзларни айтишдан сизни бизни қаттиқ ёки жуда ҳам таъкидлаганликда айбламаслик учун айтдим. Сизнинг ёндашувингиз, сизда Лукиан ёки Худонинг мавжудлигига ишонмайдиган ва унга ишонадиганларни масқара қилувчи баъзи Эпикурчиларнинг руҳи бор, деган шубҳани uygʻотади. Келing, биз ҳақиқат учун қайғурайлик, ҳақиқатга ишончли бўлайлик ва ундan уялмайлик. Сиз ўз Skeptics ва Academics лarinгизга амал қила bering - Хрocт сizни каттароқ нарсага чақиргунича.

Муқаддас Руҳ ҳеч қандай скептик эмас. У бизнинг юракларимизга ноaniқ фикрларни эмас, balki мустаҳкам, ҳаёт-ildirilgan ҳақиқатларни - биз боldirilgan narsalardan ham кўproқ аниқ ҳақиқатларни ёзган.

Яна бир нуқтага келганда. Сиз айтасиз, ки христиан таълимотининг баъзилари муҳим, баъзилари эса йўқ; баъзилари яширинган, бошқалари очиқ-ойдин. Сиз бошқаларнинг сўзларини такрорламаяпсангиз ёки риторик билентликни синаб кўраяпсангиз? Сиз Павлус сўзларини —Romans 11:33) — ва Ишая сўзларини —Isaiah 40:13— келтирасиз.

Умумий жамоатга ёзганда бу нарсаларни айтish осон, Лютерга эмас. Лекин мен умид қиламанки, Сиз ҳали ҳам Лютерга Библия ҳақида бирор тушунча берасиз. Агар йўқ, мен бунисизга ишонтираман.

Мен бир фарқни таклиф этаман: Худо ва Худонинг ёзиб берган сўзи бир хил эмас — Creator ва Унинг яратиши каби. Албатта, Худонинг кўп нарсалари яширинган. У Ўзи шундай дейди: Matthew 24:36), “Он сказал им: — Не ваше дело знать времена и сроки, которые Отец установил Своей властью.” (Acts 1:7, NRT)), John 13:18), ва 2 Timothy 2:19).

Лекин баъзи файласуфлар — ва Сиз уларни бу ерда такрорлаяпсангиз — даъво қиладиларки, Библия ўзи яширинган таълимотларни ўз ичига олади. Улар буни ҳеч вақт исботлаган эмаслар. Улар бир марта ҳам ўз даъволарини қўллаб-қувватлаш учун бирорта мисол кўрсатмаганлар. Лекин бу ғоялар одамларни Библияни ўқишдан қайтарди ва унинг аҳамиятсизлигини кўрсатди — шунда ки Сатани ўзининг фалсафий бидъатлари Черковда илдиз отиши мумкин бўлди.

Бу мақолани юклаб олинг