<link rel="stylesheet" href="https://cdn.plyr.io/3.7.8/plyr.css" />

Vol. 28 ·No. 39 · September 20, 2026

Ibẹrẹ ti Ọgbẹgbẹ Paulu

Ife Ọba Jesu (Ẹgbẹ 5)

Ọ̀nà tuntun

Ka ninu Ọ̀nà Ka

Ṣe iyipo ninu ikẹkẹ yi gẹgẹbi iwe - oju-iwe, oju-iwe onkọwe, ati awọn oju-iwe ti o ni animasi on wipe lori gbogbo ẹrọ.

Bẹrẹ siṣẹ

Ibi Ọmọde ti Igbagbọ Paulu

Iwa Ọba ti Jesu (Ẹgbẹ 5)

By John Gresham Machen

Daju ni pe, ọmọde ti awọn Kristiani lo orukọ kan ti a tún lo ninu awọn ẹgbẹ pagan kò ṣe afikun kankan si igbẹkẹle si awọn ẹgbẹ pagan. Nipe orukọ "Ọba" ti ṣe olokiki gan-an gẹgẹ bi orukọ ti Ọlọrun. Ohun ti o ṣe, ibẹrẹ ti iṣẹwo ti awọn ẹgbẹ lo ọrọ yi, yi ti di aṣẹgun ti ede Giriki. Onisẹ igbẹhin kan ti o fẹ ṣe ikede Ọlọrun kan ṣo ṣe, ti o ba sọ ninu ede Giriki, a ṣe boṣewa fun un láti lo orukọ "Ọlọrun," ti o jẹ pe a ti lo ninu awọn ẹgbẹ pagan. Bẹẹ ni, ti o fẹ ṣe orukọ Jesu gẹgẹ bi Ọlọrun, nipasẹ ọrọ kan ti o ṣe yato si Ọlọrun Ọba, a ṣe boṣewa fun un láti lo ọrọ “Ọba," botile ṣe a ti lo ninu awọn ẹgbẹ pagan. Nikan ninu ọmọde tẹ, nikan ninu ekeji, lọwọlọwọ ti a lo ọrọ Giriki kò ṣe ifilọlẹ kankan ti awọn imọ ti a ṣe afikun si ọrọ yi ninu ẹgbẹ ti ọlọrun pupọ.

Ago siwaju fun lilo ọna Greek "Olua" si Jesu ju ohun ti a ri ni gbogbo nipa rẹ laarin awon ènìyàn ti ń bá ọna Greek sọ. Lilo ọna worship ti ọna yii ko si a fi fun awon ẹgbẹ ẹsìn pagan niyan, ṣugbọn ó wuyi, bẹẹ ni ó ti wuyi ẹ sii, ni Ọna Ibi Ọlọrun ti Greek. Ọna "Olua" ni Septuagint lo lati tumọ "Jahwe" ti ọmọde Hebrew. Kò ṣe yẹ lati jiroro awon èṣọ ti wọn ṣe lati yan ọna yii fun ọna "Olua". Laabu, ọna kan fun "Olua" ni wọn ṣe nilẹ fun awon asso ti a ti ṣe klari ẹnu ọna Hebrew. A si le ṣe ifọrọ awon èṣọ fun yan "kyrios" ju ọna Greek miiran ti ẹ ń tumọ "Olua". O ṣe e ṣa, itumọ ṣẹṣẹ ti "kyrios" ṣe tumọ èṣọ ti a fẹ; ṣugbọn, bẹẹ ni, ẹsìn ẹnu ti a ti ṣe klari fun "kyrios", ti awon ọna miiran ko ṣe. Ni gbogbo, ẹṣọ kankan ti a ṣe, "kyrios" ni ọna ti a yan.

A o si wahalẹ pọ́n si. Nígbẹ̀, ó jẹ́ láàrin àwọn oluka Septuagint ni Kristiani fi ṣẹgun níbẹ̀. Septuagint jẹ́ Bíbẹ́lì àwọn igbọ̀n síńagogẹ, á sì ninu igbọ̀n síńagogẹ, àwọn ènìyàn ń gbọ́ sí i, kì i bá àwọn Júù ṣoṣo, ṣugbọn àwọn ọgbọ̀n àwọn ènìyàn, àwọn "ẹnì tí ń bẹ̀ru Ọlọ́run" tí Iwe Aṣẹṣẹ kan. Iṣẹ ayọgba ná bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lu àwọn "ẹnì tí ń bẹ̀ru Ọlọ́run". Á sì níbó àwọn ènìyàn tí a ko ṣe léyìn jẹ́ pé ko sí ṣẹgun ninu ilé iṣẹ́ síńagogẹ ni akọ́kọ́, ṣugbọn nígbẹ̀, àwọn wọnyi diẹ́ - ṣugbọn nígbẹ̀, Septuagint wọ́n ń lò ní ọ̀rẹ̀ wọn. Nígbẹ̀ àwọn oluka Kristiani ń lò ọ̀rọ̀ "Olúwa" fún Jesu, àwọn oluka wọn mọ́ bí wọ́n ṣe túbọ̀. Wọ́n mọ́ bí wọ́n ṣe túbọ̀ pé Jesu ń ṣe àyè kan, èyí tí Ọlọ́run ṣoṣo ń ṣe. Nígbẹ̀, ọ̀rọ̀ "Olúwa" wọ́n ń lò ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ ní àwọn ìwé mímọ́ Grikì, gẹ́gẹ́ bí àwọn pé àwọn Ọlọ́run ti Ilu Israẹli, á sì lò àwọn àdímọ́ yí fún Jesu.

Lọ́nṣẹ Septuagint yí tí "Olúwa", pẹlu àwọn àdímọ́ Septuagint fún Jesu, èyí tí ó ṣẹlẹ̀ nígbẹ̀ ní àwọn Epistẹli Pọ́lọ́, jẹ́ ti ìwadí pọ́n sí fún iṣẹ ayọgba Kristiani akọ́kọ́ ju tí lọ́nṣẹ àwọn ènìyàn. Á sì tan íjọba pọ́n sí lórí ìtumọ̀ àkọ́kọ́ tí ọ̀rọ̀ ná ṣe nígbẹ̀ wọ́n ń lò fún Jesu. Ṣugbọn lọ́nṣẹ ènìyàn wọ́n ń ṣe é, á sì ṣe àfiwé Bousset àti àwọn mìí ṣe é, ó yẹ́ kí a gbàbọ́. Ọ̀kan àwọn òótọ́ tí a tí ṣe é, á sì ṣe é dídẹ́mọ́lọ́pọ̀lọ́pọ̀ nígbẹ̀ àwọn ènìyàn ṣe ìwadí - ọ̀kan òótọ́ pé ọ̀rọ̀ Grikì "kyrios" ní ọ̀dun kan tí a wà, níbó àwọn èdè Grikì ṣẹgun, ó jẹ́ àwọn akọ́ọ̀rọ̀ tí ń ṣe Ọlọ́run. Ìtumọ̀ àwọn ènìyàn ń lò ọ̀rọ̀ yí; ọ̀rọ̀ ná ṣì ń ṣe àwọn ọ̀rọ̀ tí ń ṣe báńla tí ó ṣe. Ṣugbọn ọ̀rọ̀ ná wọ́n ṣe ọ̀rọ̀ tí ń ṣe Ọlọ́run, á sì jẹ́ pé ninu àwọn ìwé mímọ́, pẹ̀lu Septuagint, ni ó ṣẹlẹ̀.

Ni bayi, ko si ibamu pẹlu lilo Testamentu Titun nigbati a pe Jesu, nipasẹ awọn eniyan kan ninu Ecclesia ode oni, "Olúwà," dipo "Olúba." Nigbamiran, belu, lilo yi ni a gba mọ wọn ko si gbọ̀ngan si imọ ti Testamentu Titun ti Ọlọrun Jesu; Jesu ni a ń sọ fun ni "Olúwà," nipa ọ̀nà kan, ni ọ̀nà ti a ń sọ fun oludasilẹ ilẹ̀ kan ti awọn onisepe kan pe ni "Olúwà" nipasẹ awọn eto-ẹgbẹ rẹ. Àbí ọ̀rọ yi ń tumọ si ẹni ti o ni ase lati ṣe. Sugbon nigbamiran, aṣa ode oni ni a gba mọ wọn, pẹlu awọn ọkùnrin onibowa ati obinrin onibowa, pẹlu ero yi, ti ẹnu-ọrọ "Olúba" ti wọ lu, ati pe lilo "Olúwà" jẹ́ isunmọ si itumọ ti Greek Testamentu. Ẹnu-ọrọ yi jẹ́ èso. Ninu lilo-ọrọ Testamentu Titun ti a pe Jesu, ẹni ko gbọ̀ngan si pada si itumọ akọkọ ti ẹnu-ọrọ "kyrios." Nitori ẹnu-ọrọ Greek had already undergone a de-velopment, ati lati a lo fun Jesu ninu Testamentu Titun, o jẹ́ ọ̀rọ ti ẹsìn daada. O ni awọn ẹsìn-ẹsìn kan ti a ń rii ninu ẹnu-ọrọ "Olúba" ti awọn Yoruba. Ati fun ẹnu-ọrọ kan. Awọn ẹsìn-ẹsìn ti ẹnu-ọrọ "Olúba" ti awọn Yoruba jẹ́ nitori lilo Bible; ati awọn ẹsìn-ẹsìn ti ẹnu-ọrọ "kyrios" ti Testamentu Titun jẹ́ nitori lilo Bible- lilo ti Septuagint. Kristi, nitorin, o gbọ̀ngan si ranti pe "imọ kan jẹ́ ohun ti o ṣe nira." Iṣẹlẹ ti a rọ́pọ "Olúwà" fun "Olúba" ninu sọ fun Jesu ni o ni hanya kan ti ṣe tuntun ati atọkẹ. Nipa ẹnu-ọrọ, nigbamiran o tumọ si ẹgbẹ si ẹsìn-ẹsìn ti lilo Testamentu Titun.

Ni ibamu, Bousset ṣe iṣẹ kan ninu ṣatẹ sii ninu itumọ ẹsìn ti ẹnu-ọrọ "Olúba." Sugbon o ko ṣeṣẹ ninu ṣatẹ sii ninu lilo ẹnu-ọrọ yi fun Jesu.

Iwọn awọn iṣoro mẹwa diẹ, sí i, ṣatẹ ilẹ Bousset. Ọrọ "Olúwa" bí wọn ṣe lò ṣe sí Jésù, àti ìwọ̀n ìgbàgbọ́ sí Jésù tí wọn fi ọrọ yẹ̀ ṣe afihan, dìgbà yẹ̀, nígbà Bousset, ní ìpàpọ̀ àwọn ìjọsìn bíi ti Antiliki, àti lábẹ́ ipa àwọn èrò pagan. Ṣugbọn lóò, ìtumọ̀ Bousset sí orísun Paulinism ò ṣe tí wọn ṣe gbèjọ. Paulinism jẹ́ ohun tó wọ́n ju ìwọ̀n fífẹ́ ti ẹgbẹ-ẹṣẹ òṣìṣẹ́ kan; ìwọ̀n ṣeegbe sí Kristi ṣe akọ́kọ́ ní gbogbo abẹ́lépa ìwọ̀n aposteli.

Bousset ṣe ìgbàgbọ́ sí àṣẹ yìí. Ìgbàgbọ́ Paul, ó gbà, jẹ́ ohun tó wọ́n ju ìgbàgbọ́ tí wọn ṣe afihan ní ìpàpọ̀ àwọn ìjọsìn ti Ilu Antiliki. Ṣugbọn ó ṣe àkrokọ́ pé àwọn abẹ́lépa mìíràn ti ìgbàgbọ́ Paul, bí wọn ṣe wọ́n, ní ọ̀nà kan náà, ní ṣẹẹ̀pẹ̀ ní ẹgbẹ-ẹṣẹ òṣìṣẹ́. Yí ni a ti wá àwọn ohun mẹwa diẹ́ tí kò ṣeé yẹ̀ ní gbogbo àbùlọ́. Bousset ṣe ìṣeṣẹ́ sí àwọn ẹya ara ìgbàgbọ́ Paul. Ó kò ṣeé yẹ̀, ó ṣe, pé ìwọ̀n Paul "ní Kristi" tàbí "ní Olúwa" wá láti ṣẹẹ̀pẹ̀ láti àwọn ìwọ̀n fífẹ́ ní ìpàpọ̀ àwọn ìjọsìn ti Ilu Antiliki.

Ṣugbọn bí àwọn ẹya ara ìgbàgbọ́ Paul ṣe wá láti “ẹgbẹ-ẹṣẹ òṣìṣẹ́,” èwo ni ó ṣe wá? Èwo ni ó ṣeé ṣe láti ṣafihan àwọn abẹ́lépa mìíràn? Bousset ṣe ìkọlu sí iṣoro yìí pẹ̀lú àkókò. Àti ó gbiyaniyan pé ìgbàgbọ́ Paul bí wọn ṣe ṣe afihan ní àwọn Episteli wá láti ẹgbẹ-ẹṣẹ òṣìṣẹ́ ti Antiliki láti mọ “Olúwa” pọ̀ mọ “Èmí,” àti láti mọ àwọn èrò gbògede sí iṣẹ Èmí.

Eyi ni i doctrine Paulini ti Emi, Bousset gbagbo, wá láti òrìṣa ìbàdàn mystical ti àgbè è Hellenistic. Ẹgbẹ́lọ́ kan náà bíbẹ́ èrò Reitzenstein jẹ́ èyí tí Bousset rò pé ó ṣeéṣe pé ó yẹ̀- bóyá nínú ọ̀rẹ́ terminology- ẹni pé àwọn contentions Reitzenstein jẹ́ pataki- pé ó ṣeéṣe pé ó yẹ̀. Idualism pessimistic ti Paul ti wá, nígbẹ́ Bousset, láti èyí tí wọ́n gbà ní àgbè è, èyí tí ó hàn ní àwọn òrìṣa ìbàdàn àti ní àwọn ìwé Hermetic. Nígbẹ́ èyí pessimistic way of thinking, ìgbàlẹ́ kò gbẹ́ yí ai pé ó wá láti natures ènìyan, bóyá pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ Ọlọ́run, ṣugbọn nígbẹ́ èyí tuntun bẹ̀rẹ̀, tí ó ṣeéṣe láti rọ́pọ̀ natures Ọlọ́run fún ọkùnrin atijọ́. Nígbẹ́ apostle Paul, Bousset tẹ̀lọ́, super-naturalism yí, èyí conception ti dominance agbara Ọlọ́run ní ìgbà tuntun, wá gbẹ́ẹ́ kọjá àwọn limit ti cult tabi àwọn experiences visionary; Emi wá jẹ́ àwọn ruling principle ti ìgbà Kristi; ẹnì kan náà prophecy, tongues, healing, àti irú èyí, wá jẹ́ regarded as àwọn fruit ti Emi, ṣugbọn náà love, joy, peace, longsuffering, kindness, goodness, faithfulness, meekness, self-control. Ṣugbọn èyí Pauline extension ti activity Emi, Bousset jẹ́, kò ní involve weakening díẹ́ ti super-naturalism tí ó ṣeéṣe characteristic ti original conception; Emi tí ó ṣe love, joy, peace, jẹ́ just as little to do with ènìyan spirit bíbí Emi tí ó ṣe men to speak with tongues. Àti super-naturalism tí ó hàn ní form glorified wá derived, Bousset concludes, láti òrìṣa ìbàdàn pagan ti àgbè Hellenistic.

Iwadiyi ti a tiẹ sẹ, ati faibọnu rẹ ti a tiẹ kọrọ. Ọmọ ẹgbẹ Paulu ti Ọlọhunsin ẹnu a ko ṣẹlẹ wá láti ọdọ awọn ènìyan pagan ti akoko yẹn. Ṣugbọn ẹgbẹ Bousset ko tiẹ parí. Ọlọhunsin ẹnu Paulu ti a tiẹ mu sí ibi gbẹyẹlọlọ kan jẹ, Bousset sọ, pẹlu "Ọga" (2 Cor. ii. 17). Idẹmọ yi ni ipa pataki kan sí àwọn ẹgbẹ méjì ti a tiẹ mu pọ; ni ipa pataki kan sí ètọ "Ọga" ati ti "Ọlọhunsin". Tí “Ọga” bá jẹ idẹmọ, tabi mu sí ibi isọkan pẹlu Ọlọhunsin, ati tí iṣẹ Ọlọhunsin bá ka sí gbogbo ire ayé, “Ọga” ko le jẹ fun Paulu nikan Ọlọhunsin ti ẹgbẹ ti Ekelesia. Dipo, ó gbọdọ wá níbi gbogbo ibi ti Ọlọhunsin bá wá - iyẹn ni, ó gbọdọ jẹ ohun ti Kristẹni bá wá ati gbe, ati ní ibi ti ó bá ẹ gbẹ. Bẹẹ ni Paulu le ṣẹda àmì “ni Kristu” tabi “ni Ọga”, èyí Bousset gbàwọ́ sí pé ko sí àmì kan náà nínú ètọ ènìyan pagan. Ní ọwọ rẹ, ètọ Ọlọhunsin, Bousset gba pé, jẹ yíyapa nítorí ètọ pẹlu “Ọga”. Nítorí idẹmọ pẹlu ẹni kan ti a tiẹ wá, ti a tiẹ bẹru ọdun kan sẹhin, “Ọlọhunsin” ni ipa ẹni kan ti a ko ní. Tabi, láti sọ ohun kan náà ní ọwọ ẹyọ kan, àmì Paulu “ni Ọga” ko jẹ ìtumọ kan náà bí àmì “ni Ọlọhunsin”; nítorí ó ní ẹni kan ti a ko ṣẹ. “Iwadiyi àdàlẹ miyan ti abstration ati ẹni,” Bousset sọ, “ẹgbẹ kan ti ilẹ ti a tiẹ mu pọ, pẹlu ẹni kan ti a tiẹ rìn níbi yẹn, ati ti a tiẹ jẹ ẹnu ẹgbẹ, jẹ àmì kan ti ipa ati àdàlẹ.”

Ní àkókò yìí, Bousset wà ní òfin ìgbàlẹ̀ sí àwọn ìgbá ìmọ̀lé ti ìrò yẹ̀; ó wà ní òfin ìgbàlẹ̀ sí bí ó ti ń mú òmìnira Paul sí wọ̀n pọ̀ mọ́ ara Jesu. Ṣugbọn ó rí òfin yẹ̀ ó sì yà á sílẹ̀. Kò gbọ́dọ̀ rò pé Paul ní ìmọ̀lé kan náà sí àwọn àmì-ẹ̀yẹ ti ara Jesu ti ìgbẹ̀yẹ. Nígbà tí ó bá ní ìmọ̀lé yẹ̀, kò gbọ́dọ̀ ti ń mú Jesu pọ̀ mọ́ ohun èyí tí kò ní èyẹ bí Ọlọ́run.

Óun sì rò pé àwọn òfin yẹ̀ ni ó tó pé láti ń mú ìmọ̀lé Paul sí Ọlọ́run-Lọ́rdù yẹ̀, àmì-ẹ̀yẹ kan náà tí ó ń mú àwọn èyí Bousset! Òótọ́ ni, Bousset rí ara rẹ̀ ní àkókò yìí níwájú sí òfin yẹ̀ tí ó ń barìná sí wọn pọ̀ mọ́ àwọn èyí ti ìrò yẹ̀ sí bí ó ti ń wá bí òmìnira Paul. Òfin yẹ̀ ni pé ìtọ́ni pọ̀ mọ́ ara Jesu ti ìgbẹ̀yẹ wà ní òfin ìgbàlẹ̀ sí ẹ̀gbẹ́ onímọ̀ ti Paul láti ń mú ìmọ̀lé rẹ̀ sí Kristi yẹ̀, àmì-ẹ̀yẹ kan náà tí ó ń kọlu sí wọn pọ̀ láti wẹ́ẹ́ kan; nígbà tí, ní ọ̀nà mí, òfin yẹ̀ ni pé wọ́n gbọ́dọ̀ yà Paul sílẹ̀ mọ́ ara Jesu ti ìgbẹ̀yẹ láti má ba á ní òfin ìgbàlẹ̀ sí àwọn èyí ti ìgbẹ̀yẹ láti ń mú Jesu di òriṣa kan náà ó sì ń mú Ọlọ́run pọ̀.

Iwadi ti ode oni ti wọ̀ ibinu sẹ́nu laarin awọn ibeere meji; ó gbiyanju láti ṣẹgun awọn ẹtọ́ ti èyikẹyi. Bousset diẹ sii ṣẹtẹ́ lọwọ awọn ibeere keji; Wernle, oludije rẹ, diẹ sii ṣẹtẹ́ lọwọ àkọ́kọ́. Ṣugbọn awọn méjẹ́ ni ọ̀nà kanna ni wọ́n ṣẹ̀. Ó ṣeé ṣe pé ọ̀nà kan ṣoṣo ni wọ́n ṣe láti jáwọ́ nínú ìṣoro. Ọ̀nà yìí ti wa tẹlẹ́, ọ̀nà yìí sì ni radical. Ṣugbọn agbaye ti iwadi lè padọ̀ sí i ní ọjọ́ iwaju. Ìṣoro àbọ́bẹ́ nínú ṣètọ́rẹ̀ síṣẹ́lẹ̀ ti Paulinism ò ní kù nígbà tí wọ́n bá ẹ gbẹ̀yẹ̀; ò ní ṣẹgun sí àkomọsẹ́ kọ̀ọ̀kan. Ó máa kù sí títí Jesù bá ṣeé mọ pé ó jẹ́ gẹ́gẹ́ bí Paul ṣe fẹ́rẹ́rẹ́, àti bí gbogbo Awọn Ifẹ̀rẹ́ ṣe ṣàfẹ́rẹ́ rẹ́— Ọmọ Ọlọ́run àgbáyé, tó wá sí ilẹ̀ ayé láti ṣẹgun ènìyàn, tó sì jókòó lẹ́nẹ́ ijóde rẹ, tó sì ń ṣiṣẹ́ nínú ọkàn awọn ọmọdisẹ́ rẹ̀ látọwọ́ Ọlọ́run, gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run ṣe lè ṣiṣẹ́. Ọ̀nà kan ṣoṣo yìí ni wọ́n ṣe kò gbàgbọrọ́ bí ó ṣe jẹ́ lóni. Gbigbàá yìí máa ṣeé ṣe níyípo kan ti Kepler ní ọ̀pọ̀lọ́pọ̀ àgbàgbẹ̀ ti èrò ènìyàn àti ìyẹ. Ṣugbọn kò gbàgbọrọ́ yìí ti fi ìṣoro kan ti itan síṣẹ́lẹ̀ tí títí di òní ò ti yan.

Ninu akoko kan, Bousset gbọrọ, ẹgbẹ Paulu ti da lori otun kan. Otun yẹn da lori iku Jesu. Ṣugbọn Bousset gẹlé, ninu awọn nkan pataki, ẹgbẹ Paulu lori iku Jesu wá láti ẹgbẹ òrìṣa pagan ti akoko yẹn; èrò Paulu lori iku àti àyọ̀mọ Jesu ṣe lọ́wọ́ ìfarahàn òrìṣa pagan ti iku àti àyọ̀mọ. Ìgbé ọ̀rọ̀ yìí ti wá di àtẹ̀gbẹ́ jùlọ láàrà awọn onimọ̀ ti akoko yẹn; M. Brückner ti kó àwọn ohun èlò bò̩ wọ́n ninu ìtọ́wọ́bọ̀ kan. Ṣugbọn ó ṣe bi otun ni, ẹ̀yà ẹgbẹ́ lati ìgbé ọ̀rọ̀ yìí jẹ́ ti ìlọ́gbọ̀n rẹ̀. Ìyẹ̀wò ẹgbẹ́ òrìṣa Hellenistic ti a ṣe ní Chapter VI ṣe hàn, óotọ́, pé àwọn òrìṣa kan, paapaa Attis, Adonis, àti Osiris, wọ́n ṣe àṣoju akọ́ bi wọ́n ti ku, lẹ́yìn wọ́n ṣe àṣoju bi wọ́n ti àyọ̀mọ. Ìtọ́mọ̀ọ̀wọ́n si wọ́n le ṣe àkọ́lẹ́ jùlọ nípẹ̀ àwọn òrìṣa yẹn jẹ́ òrìṣa igbó ti akọ́kọ́, ẹni iku àti àyọ̀mọ wọ́n ṣe àṣoju igbó ti o ṣe ògbẹ́ ní ọṣẹ̀ àti àyọ̀mọ rẹ̀ ní òṣu òṣun. Ní àkọ́kọ́, àwọn òrìṣa yẹn àti Jesu le ṣe àtẹ̀gbẹ́ jùlọ. Jesu ṣe àṣoju bi ó ti ku àti bi ó ti wá padà sí ìyè. Ṣugbọn èyà èyà yẹn ni? Ṣe ó ṣe àtẹ̀gbẹ́ pé gbogbo ẹgbẹ́ New Testament lori iku àti àyọ̀mọ Jesu wá láti àwọn èrò òrìṣa yẹn? Bẹẹ̀ ni àwọn onimọ̀ ti akoko yẹn ti gbé ọ̀rọ̀. Ṣugbọn èrò yẹn jẹ́ èrò òṣẹ̀, Bousset ò sì fẹ́ gbé ọ̀rọ̀ yẹn. Ìtọ́mọ̀ọ̀wọ́ lori àyọ̀mọ Jesu láàrà àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ dúró gbẹyẹ lọ́wọ́ jùlọ láti bị àwọn ẹgbẹ́ òrìṣa pagan.

Lakinni, Bousset yoo jiyan pe bayi istorii New Testament ti iku ati ijiyan Jesu o se nipa myth pagan, sugbon ipa ti edumọ pagan ṣe ara re ṣe ninu nọmọ wọn Paulu fi si istorii yi. Paulu gbagbo pe Kristiani kan ṣe sẹẹrẹ pẹlu Kristu- ku pẹlu Kristu ati ji pẹlu Kristu. Sugbon edumọ kan ṣeeṣẹ jọ ninu awọn erindinrin pagan. Ọrọ ayẹlujẹ ti edumọ yi ṣe ninu awọn ọrọ mẹta mẹta ti Firmicus Maternus kọrọ, "E jẹ akọrile, ẹniwọn initiates, nipa ti Oluwa ti ṣẹẹrẹ; nipa fun wa yoo ṣe ipa-ọrọ kuro ninu awọn iṣoro."

Lakinni, o ṣe yẹ ki a ranti pe ijẹrere ti Firmicus Maternus jẹ tuntun gan, ati pe ẹri fun ṣikọtẹ ti edumọ yi ninu akoko ibẹrẹ jẹ diẹ.

Iwadi ọmọde ti awọn onkọwe tuntun ti ṣe nipa awọn ọrọ wọnyi o kodi lẹnu. Awọn akọwe layọ lọ wọnyi ni wọn le gba ọrọ pe oluwadi le ṣe akopọ ero ti Ọlọhun ti o ku ati ti o ji, ati ti abajanu ti awọn oluṣebera ninu iku ati ji Ọlọhun, lori awọn orisun ti o wọnyi. Ṣugbọn, ni otun, kọsi ohun mirin. Awọn orisun ti o wọnyi nipa ero ti a ṣe nipa rẹ o ṣubu gan, ati fun awọn akoko ti o pẹ, o da lẹhin akoko Paulu. O yẹ ki a ma sọ pe ero ti Ọlọhun ti o ku ati ti o ji, pẹlu iṣẹgun rẹ ti adaṣe, kọsi ibi ṣaaju akoko Paulu. Ẹgbẹ kan ti onkọwe ti Egypt ti oṣẹgun, ti Er-man ṣe, ti a ṣe nipa rẹ, o ṣe afẹyinti ti oluṣebera lori ti Osiris: "Gẹgẹbi Osiris ṣe ẹ ku, ẹni naa ni yio ku." O ṣee dọgba pe awọn ero ti a ṣe nipa rẹ pẹlu awọn ṣẹnu ati awọn rejoicing ti Attis ati Adonis. Ṣugbọn ti ero naa wọji ṣaaju akoko Paulu, kọsi itumo pe o wọpọ. O ṣoto pe iṣẹgun rẹ ti diẹ sii ninu awọn ọdun tuntun. Contra exaggerations, J. Weiss—ti o le ṣe onkowe ti kọsi sympathy pẹlu awọn ọna ti comparative religion bi a ṣe nipa Testament Tuntun—ti ṣe akiyesi si 1 Cor. i. 23. Kristi ti o ku, Paul sọ, o ṣe "fun awọn Gentiles foolishness." Iyi o ṣe dọgba pe awọn Gentiles ti Paul ṣe akanṣe kọsi gbọ̀ngan pẹlu ero ti Ọlọhun ti o ku. Ti awọn contentions ti Brückner ba ṣoto, ti ero ti Ọlọhun ti o ku ba wọpọ ninu akoko Paulu bi Brückner ṣe sọ, Cross o ṣe "fun awọn Gentiles foolishness"; ṣugbọn, o yio ṣe dọgba fun awọn Gentiles pe o ṣe ohun ti o ṣoto gan.

Agbẹyẹ, ṣẹ o ṣe, bíi igba akọkọ ti ṣe ọ̀rọ̀ ti Ọlọlọ̣fọ Irelu ati ti o ṣe wọ, pẹlu iṣẹ iwọ̀nẹ rẹ, ṣe diẹ sii ṣẹda lọ́nọ wọn ju ti o ṣe lọ, ìgbẹ́ẹ́ẹ́ Paulu gbẹ́ẹ́ẹ́ẹ́ rẹ lọ́nọ wọn yio ṣe afọwẹ́ẹ́ẹ́. Nípa ọ̀rọ̀ Paulu, ó ṣe yàtọ̀ gan. Ọ̀nà kan, ló ṣe, ó ṣe yàtọ̀, ṣe gan-an ṣẹda lọ́nọ wọn - Kristi Paulu ṣe afọwẹ́ẹ́ẹ́ rẹ lọ́nọ wọn, ṣe fẹ́ẹ́ẹ́ rẹ fọ̀nrin ènìyàn. "Ó nífẹ́ mi," Paulu ṣe, "ó sì fún ara rẹ lọ́nọ mi." Kò sí ohun kan ṣẹda lọ́nọ wọn bíi ọ̀rọ̀ yẹn nínú àwọn ètò èṣin pagan. Osiris, Adonis, ati Attis wọn ṣe déédé wọn; Jesu fún ara rẹ lọ́nọ wọn. Ìyàtọ̀ yẹn ṣe niyan; ó ṣe pẹlu ọkan ètò èṣin Paulu. Bawo ni ìyàtọ̀ yẹn ṣe wá? Níbo wá ẹ̀bẹ́ Paulu ti ìgbẹ́ẹ́ẹ́ẹ́ Kristi? Ṣẹ o ṣe wá látọdọ Jesu Fọ̀nrin? Ṣẹ o ṣe wá látọdọ ìmọ Paulu ti èso Jesu? Èrò yẹn ṣe ṣọ̀nà. Ṣugbọn, láti ọdọ Bousset, ó ṣe kọ lọ́nọ wọn. Nípa ti Paulu ṣe ní ìmọ ti èso Jesu, bawo ni ó ṣe le ṣe èrò pé Jesu, ènìyàn kan, ṣe Ọlọlọ̣fọ Ọ̀run?

Iweẹmi kan si wọn jẹ pe o wọn gẹẹda. Iku ati ijiyan ti awọn ọlọrun ti pagan jẹ ọrọ ti ẹgbẹ; iku ati ijiyan ti Kristi ti Pauline jẹ otẹ ọjẹ si awọn iṣẹ. O ti ṣe akiyesi ninu awotẹ awọn ẹgbẹ ti Hellenistic pe awọn ẹgbẹ ninu awọn ẹgbẹ ti pagan jẹ didara diẹ sii ju awọn ọtẹ ọjẹ; ninu awọn ọtẹ ọjẹ ti awọn onimọye ode oni, awọn ọtẹ ọjẹ wọn jẹ wọn ṣẹlẹ lati awọn ẹgbẹ kẹẹmẹẹ ju awọn ẹgbẹ lati awọn ọtẹ ọjẹ. Nitorina ninu ọrọ ti "awọn ọlọrun ti nwọnu ati ijiyan," ẹnikan jẹ lu si gbogbo ninu awọn ọtẹ ọjẹ ti awọn ọtẹ. Ọtẹ ọjẹ ti Attis, fun apẹẹrẹ, jẹ sọ ninu awọn ẹgbẹ ti o yatọ, ati ko ṣe akiyesi kankan ninu awọn ẹgbẹ ti Attis pe awọn ẹgbẹ ti o ṣe akiyesi ti iku ati ijiyan ti ọlọrun. Nipa awọn "ijiyan" ti ọlọrun jẹ ninu awọn ọtẹ ọjẹ ti Attis, Adonis, ati Osiris ṣe kẹẹmẹẹ. Iku ati ijiyan ti o ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ. Ọdun kan ṣẹlẹ, ninu Maris, awọn ẹgbẹ ti Attis ni Rome kẹkẹẹ wọn ṣe akiyesi ọlọrun ti o ku ninu awọn igi ti firii, ati lẹẹmẹẹ wọn yẹnu ninu ijiyan. Iku ati ijiyan ko ṣe akiyesi bi awọn iṣẹ ti o ṣẹlẹ lẹẹmẹẹ lẹẹmẹẹ. Wọn ṣe akiyesi si awọn iṣẹ ti o ṣẹlẹ ninu ẹgbẹ kan ṣẹlẹ.

Ọtẹ ọjẹ ti Pauline ninu iku ati ijiyan Kristi jẹ yatọ. Nipa Bousset, otun, iyatọ jẹ ṣẹlẹ; Bousset gbiyanju ṣe afihan pe awọn ọtẹ ọjẹ ti Pauline ti iku ati ijiyan ti ẹgbẹ ti Kristi jẹ wọn ṣẹlẹ lati awọn ẹgbẹ ti awọn sacramenti. Ṣugbọn ko ṣe le ṣẹlẹ. Ohun ti o ṣẹlẹ ninu awọn Epistles jẹ otẹ ọjẹ ti awọn iṣẹ. Ẹgbẹ ti Paul jẹ gbẹrẹ ninu iṣẹ kan, ati awọn sacramenti jẹ ọkan ninu awọn ọtẹ ọjẹ ti o ṣe afihan iṣẹ ti iṣẹ. Iṣẹ jẹ iṣẹ ti o ṣẹlẹ ninu iku ati ijiyan Kristi.

Iwà yìí ni iyatọ̀ jùlọ láàrin Pòlu àti ìgbagbọ̀ àtijọ́. Ìgbagbọ̀ Pòlu kò jẹ́ imọ̀; kò jẹ́ àtọmọdun kan lati yọ nu ìdẹ̀kun ayé; kò jẹ́ ẹ̀sọ̀ kan ti ohun ti o ti wà nígbà gbogbo. Àní, ó jẹ́ ẹ̀sọ̀ kan ti ohun ti o ti ṣẹlẹ̀. Ohun ti o ṣẹlẹ̀, sì, kò ṣẹlẹ̀ ní ìgbà kan ṣeese lati ìgbà kan; ẹ̀sọ̀ rẹ̀ kò sì ṣẹlẹ̀ bíi justifikẹ́ṣin kan fun àwọn fọ̀rọ̀ ìgbagbọ̀ ti o wà. Àní, ikú àti ìgbé Ọjẹ́sù, ti ẹ̀sọ̀ Pòlu gbayé sí, ṣẹlẹ̀ ní ọdún kan ṣeese sẹ́yìn. Àwọn òótọ̀ sì lè ṣe pataki sí; àwọn olùwòye òye sì lè béèrẹ̀, Pòlu sì pe àwọn olùwòye òye sí ní ṣeese. Ìpasẹ̀ kan, 1 Kọ́r. xv. 1-8, ṣeé ṣe lati ṣe àmì òkè kan láàrin Ọjẹ́sù Pòlu àti àwọn ọlọ́run ìgbàlẹ̀. Ṣugbọn àwọn àdàlẹ̀ Pòlu kò gbẹ́ẹ́ sí pasẹ̀ kan. Níbi gbogbo nínú àwọn Epistẹli, Pòlu fi gbogbo ayé rẹ̀ sí òótọ̀ ti ohun ti o sọ nípa ikú àti ìgbé Ọjẹ́sù. Ẹ̀sọ̀ ti Pòlu sọ ni ẹ̀sọ̀ kan ti ohun ti o ṣẹlẹ̀. Tí ẹ̀sọ̀ náà bá òótọ̀, orísun Pòlu sì ṣe pataki; tí kò bá òótọ̀, Ìjọ́sìn bá wà ní èṣì kan tí kò ṣe é ṣe.

Àwọn èyà méjìlá yìí ti ṣe àtẹ̀wọ̀n ní ìtọwọ̀n ti ṣẹ́yìn. Tí Ọjẹ́sù kò jẹ́ Ọlọ́run Ọ̀gbẹ́ni ti Pòlu sọ pé ó jẹ́, báwo ni ẹ̀sọ̀ Pòlu ti ìgbàlẹ̀ ṣẹlẹ̀? Mẹ́ta àwọn èyà ńlá ti ṣe àtẹ̀wọ̀n, wọ́n sì ti ṣe àtẹ̀wọ̀n.

Ìgbagbọ̀ Pòlu, ó ti ṣe àtẹ̀wọ̀n, kò báwọlé sí Ọjẹ́sù ti àwọn akọ́ọ̀rẹ̀ ti wòye; tí Ọjẹ́sù bá jẹ́ ohun tí àwọn akọ́ọ̀rẹ̀ ti wòye sọ pé ó jẹ́, ó yẹ́ pé ohun ti o ṣe àtẹ̀wọ̀n nínú Pòlu kò ṣẹlẹ̀ láti Ọjẹ́sù. Ìṣẹlẹ̀ ti ohun yìí ti jẹ́ àtẹ̀wọ̀n kan ti Wrede àti Bousset. Ṣugbọn tí ohun ti o ṣe àtẹ̀wọ̀n nínú Pòlu kò ṣẹlẹ̀ láti Ọjẹ́sù, ibẹ̀ ni ó ṣẹlẹ̀?

Ko si ibi ti ó ti wá, bí Wrede ti gbà, láti awón èrò apocalyptic ti Messiah ti iṣẹẹ Kristi; nítorí Messiah apocalyptic kò sí ibi ti a fi ń bọ, àti kò sí ibi ti ènì kan ń fi ń ní ìfẹ́. Ko si ibi ti ó ti wá, láti òrìṣa ìbàdí, ní òmọ̀wọ̀n hypothesis ti Bousset; nítorí ipa òrìṣa ìbàdí yà kuro nítorí ẹ̀rí ti Paul fún ara rẹ̀, àti awón ibaralẹ̀ òrìṣa ìbàdí ò le ṣe é. Ṣugbọn bí awón ibaralẹ̀ bá se ẹgbẹ̀rẹ̀ mẹ́wàá ní sítẹ́n, ọkàn iṣoro náà kò ní ibi ti a ti ẹ̀. Ọkàn iṣoro náà wà nínú ìbọ̀wọ̀ Paul sí Kristi.

Ìbọ̀wọ̀ náà kò le ṣe diẹ nítorí àkójọpọ̀ àwọn ẹ̀; kò le ṣe kíkẹ́rẹ̀ sí àwọn ọ̀rọ̀ kékeré; ó jẹ́ ohun kan ṣoṣo tó wà ní gbogbo rẹ̀, tó sì jẹ́ ohun tí kò le ṣe yiyan. Ìbọ̀wọ̀ Paul sí Kristi jẹ́ ìbọ̀wọ̀ tí ó wà ní ìfẹ́; ìfẹ́ sì wà láàrín àwọn ènì. Kò jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn èrò tí a ṣe àkọ́rọ̀, bí a ṣe ń ṣe àkọ́rọ̀ Paulinism, ṣugbọn ìfẹ́ Paul sí Ọlọ́gbọ́n rẹ̀. Àti ìfẹ́ náà ti gbẹyìn, kò wà nínú ohun tí Kristi ti sọ, ṣugbọn nínú ohun tí Kristi ti ṣe. Ó "ní ìfẹ́ sí mi, ó sì fún ara rẹ̀ sí mi." Ìbẹ̀ wà nígbẹ̀ àṣẹ́bọ̀n Paul; ìbẹ̀ wà nígbẹ̀ àṣẹ́bọ̀n gbogbo Kristiẹni. Àṣẹ́bọ̀n náà ti wà nínú ìhìnrere ti Jesu tí a ti rí nínú Awọn İwe Injil, àti pé ó ti wà nínú gbogbo awọn orisun. Ó jẹ́ ohun tí a kò gbà sí, àti pé awọn àkọ́rọ̀ tuntun kò le ṣe é. Àṣẹ́bọ̀n Paul kò lu nígbẹ̀ àkójọpọ̀ àwọn èrò tí a wá láti Judaism tabi láti òrìṣa ìbàdí.

Ó lu nígbẹ̀ Jesu ti ìgbẹ̀lọ. Ṣugbọn Jesu ti ìgbẹ̀lọ tí ó lu nígbẹ̀ kò jẹ́ Jesu ti àkọ́rọ̀ tuntun, ṣugbọn Jesu ti gbogbo İwe Mìi ti Kristi àti ìgbàgbọ́ Kristi; kò jẹ́ olùkọ́ tí ó wà ní àtẹ́ ìránṣẹ́ rẹ̀, ṣugbọn Ọlọ́gbọ́n tí ó wà nígbẹ̀lọ lẹ́yìn iṣẹ́ rẹ̀ ti ṣe, ó sì le ṣe ìfẹ́.

John Gresham Machen (1881-1937) je oluṣẹẹri Presbyterian ti Amerika ti Ọmọ Iwin Testamentu, ẹni tó ṣe ìṣọtẹ́ lodi si ọmọ ẹgbẹ́ theology ti ìgbà yìí ní Princeton, ó sì da Westminster Theological Seminary diẹ́bà àti Orthodox Presbyterian Church.

Ṣe igbasilẹ ikẹkẹ yi