Vol. 28 ·No. 37 · September 6, 2026
Maca Alkitab kanthi Cara Liyane
Lukas 24:36-47
Pengalaman anyar
Maca ing Mode Reader
Mlaku-mlaku artikel iki kaya majalah - tutup, kaca penulis, lan kaca animasi ing saben piranti.
Maca Alkitab kanthi Beda
Lukas 24:36-47
Dening John Leonard
Panuwun! Aku bungah sanget bisa mulih maneh ing Gréja Presbyterian Kapisan, Jackson. Aku nyatane wis tau ana ing kéné patang taun – 1973 nganti 1977 nalika aku ana ing Kolèj Belhaven. Lan aku arep matur nuwun, Gréja Presbyterian Kapisan, kanggo tandha sing kowé tinggalaké ana ing uripku. Kowé déwé, iku ana ing gréja iki, mèlu ibadah saben Dinten Minggu, lungguh ana ing kono, papat baris mburi, aku setya ngrungokaké pawartos lan piwulangan Don Patterson. Kowé ngerti kowé ora bisa lungguh ana ing ngisor Don Patterson tanpa ngaton fokus lan njlentrehé lan njurungake sesanti misi. Nanging sing paling penting, aku mèlu Konferènsi Misi. Lan apa sing aku sinau? Aku sinau bab Janji Iman. Aku sinau bab paring kanthi ngorbanaké. Lan sepisaning uripku, aku njupuk resiko lan janji minangka mahasiswa. Lan aku mikir yèn aku kerja sedina muput, aku bakal bisa njaga janji ku iki. Nanging setengah dalan tekan musim panas, aku kesakitan; aku kesakitan setengah musim panas. Lan aku matur, “Apa aku bakal bisa njaga janji ku iki, kesakitan?” Lan ajaib, liwat sawetara kahanan, aku nemu dhuwit lan dhuwit sing diwènèhaké marang aku, kowé ngerti, pira? Jumlah dhuwit sing persis sing wis tak janji kanggo Janji Iman ing kéné Gréja Presbyterian Kapisan. Lan matur nuwun sanget kanggo tandha sing kowé tinggalaké ana ing aku lan atusan wong liya sing wis liwat kéné lan wis di berkati déning kowé lan kementerian ing gréja iki. Matur nuwun sanget.
Saiki esuk iki aku pengen takon, “Yèn apa kowé maca Alkitab? Yèn apa kowé teka gereja?” Awit saka akèh wong ing antarané kita, iku amarga ana sing salah ing uripé lan kita nliti Alkitab kanggo mbeneraké masalah kuwi. Kita duwe pangarep-arep yèn prinsip-prinsip ing Sabda Allah bakal mbeneraké omah tangga kita, yèn kowé lanang, “Iki bakal mbantu bojoku;” yèn kowé wédok, iki bakal mbantu bojomu. Yèn kowé wong tuwa, iki bakal mbantu anak-anakmu. Yèn kowé isih enom, iki bakal mbantu wong tuamu. Utawa kowé ana ing kéné amarga, kowé wis nyoba urip miturut impen, nanging impen kuwi malih dadi ng噩噩 lan kowé pengen temokaké “Carane aku urip kanthi pepak lan seneng lan bahagia?” Lan kowé teka ing Alkitab lan nliti prinsip-prinsip sing bakal nuntun lan ngarahaké uripmu. Nanging aku pengen ngataké yèn nalika kita teka ing Alkitab minangka buku swadaya kanggo mbeneraké urip kita, kabahagiaané, menehi kita sukses lan menehi kita urip pepak, kita nindakaké cilaka gedhé marang awaké dhéwé.
Nanging iki bener yèn yèn kita precaya Sabda Allah kita bakal diowahi; urip kita bakal pepak. Nanging iki kabeh sekunder lan dudu tujuan utama sing wis dicethakaké déning Bapak kita ing swarga. Kowé weruh, nalika kowé maca Alkitab nliti kabahagiaané déwé, kowé uripé miturut selfish. Lan urip kuwi mung manifestasi liyané saka pambrontakan kita marang Allah. Dadi kowé bisa ana ing kéné esuk iki ing pambrontakan absolut marang Allah nyoba nerapaké prinsip-prinsipé ing uripmu. Yèn apa? Amarga kowé mung pengen Allah ngladèni kowé lan mbeneraké uripmu. Masalahé yaiku asilé yaiku religiusitas tanpa kaadilan Kristus, spiritualitas sing, paling apik, daging, asilé saka usaha kita dhéwé lan dudu kuwasané Roh Kudus. Lan kowé ngataké, “Sapa ta sing bakal nglakoké kuwi?” Ya, wong Farisi bakal nglakoké kuwi, apa ora? Lan wong-wong kuwi sing dadi wong sing paling ditekan déning Kristus.
Saiki ora persis salah kita maca Alkitab kaya ngene amarga ing pirang-pirang gereja, ora kalebu iki, nalika Alkitab diwartakake, diwulang minangka buku kang isine prinsip - kaya buku sing mbantu manungsa - yen sampeyan nglakokake prinsip-prinsip iki ing gesang sampeyan, sampeyan bakal owah. Sampeyan bakal krungu khotbah-khotbah kaya, “Lima Prinsip kanggo Nikah Luwih Apik,” “Nem Cara kanggo Ngasilake Anak-Anak Spiritual Sehat,” “Pitu Pawulangan kanggo Kasil Finansial,” “Papat Pawulangan babagan Kepemimpinan saka Urip Daud.” Saiki bener yen Alkitab isine akeh prinsip, nanging tujuan utama Alkitab ora kanggo aplikasi prinsip-prinsip kasebut. Dadi yen sampeyan mikir Alkitab iku babagan sampeyan, aku duwe kabar ala - ora! Alkitab ngandhani kita crita liyane.
Lan mangkene esuk iki, aku pengin mulang sampeyan carane maca Alkitab kanthi beda. Aku pengin menehi sampeyan perspektif anyar sing bisa sampeyan ngerti Kitab Suci. Aku pengin sampeyan bisa ndeleng yen ana tema sing kudu tansah dielingake nalika sampeyan nerjemahake Firman Allah. Lan apa tema iku? Apa perspektif iku? Iku perspektif misiologis. Lan sampeyan bisa mikir, " Mesthi wae, Yohanes, sampeyan bakal ngomong iku; sampeyan misyonaris! Lan sampeyan mung maca teks kasebut sing pengin sampeyan dapati saka teks iku!" Nanging saka kabeh cara nyedhaki Kitab Suci sing aku paling nentang, iku salah sijine - yen kita maca Alkitab kanthi cara sing kita dapati persis apa sing kita pengin. Cara nyedhaki, cara misiologis iki, dudu cara aku. Cara misiologis iki dudu cara First Pres. Jackson. Cara misiologis ora mung cara PCA utawa iman Reformed. Cara misiologis iki, kaya kabeh teologi Reformed kita, asal saka Kitab Suci dhewe amarga kita duwe doktrin agung sing ngandhani kita carane nerjemahake Kitab Suci. Kita nerjemahake Kitab Suci kanthi Kitab Suci. Lan carane kita ngerti kabeh Kitab Suci? Kanthi sinau saka Gusti kita carane Panjenengane dhewe mulang kita maca Firman Allah.
Lan mangkene sampeyan bisa ngomong, "Ing endi iku, Yohanes?" Inggih, mugi-mugi panjenengan sowan dhumateng Lukas pasal 24, ayat 36 nganti 48. Ingkang wonten ing teks iki, Yesus wus wungu saking seda, Panjenengane wis katon ana ing ngajengipun para muridipun wonten ing ruang ingkang dhuwur. Merekipun boten mangertos apa iki. Apa Panjenengane iki hantu? Spektrum? Panjenengane nunjukaken tatu-tatuipun; Panjenengane nyuwun dhumateng panganan. Ingkang wonten ing bingung, Panjenengane ngandika, "Mugi kula njelasaken bab-bab punika dhumateng panjenengan." Lan Panjenengane ngandika puniki, wiwit saking ayat 44:
“Kabeh sing ditulis babagan Ingsun ing Torahé Musa lan para Nabi lan Kidung Jemaat kudu kalaksanan.” Banjur Panjenengane mbukak mripaté supaya mangerteni Kitab Suci. Panjenengane ngandika marang wong-wong mau, "Mangkene iku katulisan, bilih Sang Mesias kudu nandhang lara lan ing dinten kaping telu wungu saka ing antarane wong mati, lan bilih tobat kanggo pangampunaning dosa kudu diwartakake ing asmané ing sakamonging bangsa, wiwit saka Yerusalem."
Cara tradisional kanggo mangerteni pasaj iki yaiku Yésus njupuk wong-wong mau liwat sawijining proses proof-texting saka Kitab Suci Lawas, ing ngendi Panjenengané nuduhaké ayat-ayat sing profètis babagan tekane. Pendekatan kanggo mangerteni Kitab Suci kanthi cara iki asring diarani benang abang saka Kitab Suci. Iki asalé saka crita bab Rahab, wong wadon, sing diprentahake kanggo masang benang abang ing jendhelané. Lan nalika ngomong bab benang abang interpretasi, iku kaya ramalan ing saindhenging Kitab Suci sing ngomong bab Yésus. Dadi disaranake Yésus bakal nindakake kaya ngono. Panjenengané bakal noleh menyang kitab Purwaning Dumadi pas 3 lan ngandika marang para muridé, “Delengana, Aku iki anak putri Èwa sing janjiné bakal diremukaké déning ula nanging bakal ngrusak sirahé. Aku iki sing profètis ing Mikha pas 5 kanggo lair ing Bètlèhem. Aku iki sing janjiné lair saka prawan ing Yesaya pas 7. Aku iki saka suku Yéhuda, janjiné ing Purwaning Dumadi 49. Aku iki Ratu sing bakal lenggah ing tahta Dawud saka Yesaya pas 9. Kowé ngerti yen Aku bakal ditolak, disalibké ana ing antarane penjahat, lan dikuburaké ana ing antarané wong sugih saka Yesaya pas 53; yen Aku bakal dadi kurban sing ditawakaké atas jenengé umahku. Kowé bakal ngerti yen maca Mikha pas 4 yen Aku iki sing bakal didhisiki déning Èliya, yen Aku iki Ratu, Putrané Ingkang Maha Luhur, ing Zabur pas 2. Yen Aku bakal dadi imam miturut urutan Melkisédek ing Zabur 110. Yen Aku bakal dikhianati ing Zabur 41. Yen tangane lan sikilé Sang Mesias bakal ditusuk ing Zabur 22. Lan Aku bakal ditinggal lan nandhang salib sing elek, kabèh profètis saka zabur mau. Yen saka Zabur 34, bakal profètis yen para prajurit ora bakal ngrusak sikilku nanging bakal nusuk sisiku.” Lan banjur ing Zabur 16, Panjenengané bakal nuduhaké marang wong-wong mau yen Aku iki Sang Mesias sing bakal wungu saka ing antarané wong mati.
Benang Lintang Kitab Suci Kabeh
Lan mangkene, yen kita maca Kitab Suci kaya ngene, ya, Kristus bisa dadi benang abang sing mlaku liwat Kitab Suci sing sok-sok metu ing benang lungsin lan benang pakan saka kain tapis, nanging iku ora apa sing Yésus ngandikaké. Panjenengané ngandika, "Aku iki benang lungsin lan benang pakan saka sakabehing Kitab Suci! Iki kabèh bab Aku." Muga-muga karo Aku menyang teks kita. Delengen ayat 45. Iki kandha, "Banjur Panjenengané mbukak pikirané kanggo mangerteni Kitab Suci." Kowe weruh, Yésus ora mung nudingake ayat sok-sok baé kanggo wong-wong mau lan apa tegesé; Panjenengané paring cara maca buku iki, mangerteni buku iki. Lan aku bisa mbayangaké nèng paling kita ing kéné, ing sawijining wektu ing gesang kita, nalika kaya Paulus sing tau wuta lan wuta kuwi tiba amarga pakaryan Roh Suci ing gesang kita, nalika kita wis maca Kitab iki sadurungé kita kandha, "Apa iki Kitab iki tentang?" Nanging sawisé Kristus dadi nyata ing atiné kita, kabèh mau dadi pas. Apa kuwi tau kelakon kanggo salah siji sampeyan? Apa kuwi kelakon ing gesang sampeyan dhéwé nalika sampeyan ngerti Kristus?
Sajarahing Penebusan
Ya, apa sing diwulangake Kristus marang para muridé yaiku nèng ana akèh ramalan bab tekane, nanging Panjenengané mulang marang wong-wong mau maca Alkitab kanthi cara sing béda banget. Panjenengané ngandika nèng mulang kita nèng kabeh Kitab Suci gadhéné siji titik pusat; nèng saben pasa, kabèh, ngandika bab priyayi lan pakaryanipun. Lan Kitab Suci iku dudu buku carita akèh. Iki pesen siji carita. Saiki para teolog nyebut carita iki sejarah panebusan. Iki carita apa sing ditindakake Gusti Allah ing donya. Dadi kabèh saka Kitab Purwaning Dumadi nganti Kitab Wahyu nunjukaké marang Gusti Allah, rencana lan ngajak kita minangka umatipun Gusti Allah, mèlu lan percaya marang Kristus. Saiki, iki owahi cara kita maca lan mangerteni Kitab Suci, apa ora? Iki nglakoni cara sing padha karo carita misteri apik. Yen sampeyan wis maca carita misteri apik, apa sing ndadekake apik yaiku sampeyan ora ngerti sapa sing nindakake nganti tekan bab pungkasan. Sampeyan ngerti sampeyan mikir, "Sapa sing nindakake iki?" Lan nalika sampeyan maca bab pungkasan mau, sampeyan ngandika, "Aku kudu ngerti!" Lan kabeh buku njupuk perspektif liyane, apa ora? Lan sampeyan ngandika, "Aku bakal maca buku maneh!" Lan nalika sampeyan maca buku maneh, sampeyan miwiti ndeleng nèng ana bukti lan petunjuk lan tema cetha ing saindhenging buku sing mestine ngandhani sapa lan apa misteri iki.
Yesus ing Kitab Lawas
Lan kaya mangkene sing kita temokake ing Alkitab. Bahwa saklaras lan sakbeneré Yésus ana ing saben kaca Kitab, nanging ora nganti Panjenengané rawuh lan ngandharaké carané kabeh bisa disepakake, mula pancen, pancen dadi pangertèn tumrap kita kabeh. Ing cara sing padha, Yésus ngajaraké marang kita yèn Alkitab iku dudu kitab saka pirang-pirang crita. Ya, ana crita-crita bab Abraham lan Nuh lan Abraham lan Yusuf lan Musa lan Yusak lan para Hakim, Saul lan Dawud, nanging kabeh crita-crita iki nunjuk marang siji crita Yésus Kristus. Ana para nabi, imam, lan raja sing ditemokake ing saindhenging Kitab Lawas, nanging kabeh crita-crita wau nuduhaké carané wau gagal lan kita butuh Nabi sejati, Imam sejati, lan Raja sejati lan iku mung ditemokake ing Yésus Kristus. Kitab Lawas iku crita bab wong Israel, umate Gusti. Wau ana ing sakpanggonan sing dijenengi “Putrané”. Nanging wau gagal. Lan mangkene bangsa Israel nunjuk marang siji Putra sejati Abraham, wiji sejati, Putra sing tetep janji, Yésus, sing dados kabèh sing dudu Israel. Hukumé ngandharaké kanthi rinci sistem kurban, carané padaleman suci dibangun; kabeh sistem agama nunjuk marang siji wong, siji kurban, siji Juruslamet. Kabeh mau nunjuk marang Yésus Kristus.
Yésus ngandharaké yèn hukum Kitab Lawas iku asifat nabi. Delengana bareng aku ing pasal 5 Mateus ayat 18. Yésus ngandharaké, “Ora ana siji titik utawa tandha sing bakal sirna saka hukum nganti kabèh wis kaleksanan.” Lan mangkene saben hukum ing Kitab Lawas, kabèh 613 hukum mau nunjuk marang Yésus Kristus. Ya, wau nuduhaké marang kita yèn Gusti Allah iku Gusti sing suci lan wau nguwuhi kita yèn minangka wong sing ora suci kita ora bisa nyedhakaké Panjenengané kanthi kita dhewe. Wau nuduhaké marang kita yèn kita butuh kasucèn sing asale saka Kristus lan saiki dadi kagungané. Wau nuduhaké marang kita yèn kita butuh C lambé Gusti sing njupuk dosa ing donya sing ngisi ati kita. Kabeh hukum ing Kitab Lawas, banjur, nunjuk marang Yésus Kristus.
Nanging delengen, Gusti Yésus ora mandheg ing kono. Delengen ing ayat 44 ing teks kita. Panjenenganipun ngandika bilih "Saking angger-anggering Moses, para nabi lan pсалм, kabeh badhe kaleksanan." Ingkang, punika pembagian bangsa Yahudi saking Kitab Suci Lawas. Sampeyan ngerti kita misahake Kitab Suci Anyar kita ing Injil lan surat-surat. Ing Kitab Suci Lawas, bangsa Yahudi misahake Kitab Suci Lawas ing angger-angger, para nabi, lan tulisan-tulisan. Lan Gusti Yésus ngandika bilih "Kabeh telu bagean Kitab Suci punika ngandika tentang Ingsun. Kabeh punika nunjukaken Ingsun." Ora ana sawetara ayat ing para nabi sing ngandika tentang Gusti Yésus; iku kabèh pesen para nabi. Ora Isaiah pasal 53 baé sing mbukakaken Gusti Yésus tumrap kita; iku saking wiwitan nganti pungkasaning pralambanan punika. Ora ana siji псалом, kaya dene Псалом 22, sing nunjukaken kita tentang penyaliban, nanging saben псалом sing nunjukaken kita dhateng Gusti Yésus ingkang dados penyanyi lan ingkang dinyanyikaken ing Псалом. Kitab Paribasan ora kitab tentang kawicaksanan manungsa lan menawi kita aplikasiaken dhateng gesang kita, kita bakal urip luwih seneng lan luwih apik. Ora, iku mbukakaken kawicaksananing Allah, logos ingkang ngandhut langit lan bumi. Lan Paulus ngandika bilih kabeh bandha kawicaksanan lan kamulyan kapanggih ing Gusti Kristus. Kitab pangandika ora kitab sing ngandika tentang kesia-siaan gesang tanpa Kristus. Iku nunjukaken kita dhateng Panjenenganipun lan ngandika bilih gesang namung dados maknanipun manawi Panjenenganipun dados Pangeran kita. Lan kitab Sang Prabu Salomo, Kanesmaran Sang Prabu Salomo punika langkung saking kitab tentang kaendahan katresnan antawisipun lanang lan estri. Iku ngandika tentang Gusti kita, Gusti Kristus, lan ngandika bilih pira kathahipun Panjenenganipun tresna dhateng kita minangka garwane, Greja.
Supaya kabeh prekara-prekara iki, ing saben cara, ing kabeh Kitab Suci, nunjukake kita marang Yesus Kristus. Maneh, iki dudu panemuanku. Krungu tembung Martin Luther. Panjenengane ngandika, “Fungsi saka kabeh interpretasi yaiku nemokake Kristus. Kristus iku jantunging Kitab Suci.” Calvin ngandika, “Kristus iku pungkasan lan nyawaing ukum. Sapa wae sing banjur kepingin banget maju ing Kitab Suci kudu tansah ngelingi iki.” Ed Clowney ngandika, “Sapa sing ng preach tembunging Allah kudu preach Kristus.” Bebeneran agung lan tujuaning Kitab Suci yaiku nunjukake kita marang Yesus Kristus. Saiki, cara maca Kitab Suci iki diarani prinsip Kristologis interpretasi. Ayo aku baleni maneh. Iki diarani prinsip Kristologis interpretasi. Yaiku, ing saben bagean, ing saben ayat, ing saben crita, kowe kudu nemokake Kristus lan carane bagean crita iki nunjukake kita marang apa sing Allah tindakake kanggo nyiapake kita nampa Mesias lan nampa pesen saka Panjenengane. Kowe durung preach pesen Kristen saka ing endi wae ing Kitab Suci, utamane ing Kitab Suci Lawas, manawa iku ora njupuk kowe menyang salib lan manawa iku ora njupuk kowe menyang Kristus. Lan iku carane Yesus mulangake kita maca Kitab Suci.
Misi Gereja
Nanging ing ngene masalahku! Meh saben wong sing aku kenal mandeg ing kono lan ngomong, “Ya, ana prinsip Kristologis sing gedhe. Kabeh Kitab Suci kudu nunjukake kita marang Yesus Kristus.” Nanging iku ora kabeh sing Yesus ngomong ing pasa iki babagan apa sing diwulangake dening Kitab Suci. Panjenengane nerusake ngomong yen “Ing endi wae Kitab Suci mulang bab Aku, uga mulang bab misi Allah kanggo jagad.” Ayat 47 – delengen, pasa iku ora mandeg ing ayat 46. Iki nerusake. Iki ngomong, “lan yen tobat lan pracaya, yen tobat lan pangapuraning dosa kudu diwartakake ing jenengé kanggo kabeh bangsa miwiti saka Yerusalem.” Dadi apa sing Yesus ngomongake? Panjenengane ngomong yen misi gereja, kanggo sampeyan metu lan nggawe murid-murid saka kabeh bangsa, wis diwartakake lan diinjilake ing saindenging Kitab Suci.” Saiki sampeyan bisa mikir, “Yen iku bener, kok wong-wong Yahudi ora ngerti?” Lan aku bakal menehi saran marang sampeyan yen wong-wong Yahudi ngerti iku lan Yesus ngutuk wong-wong mau. Panjenengane ngomong, “Cilaka sampeyan, ahli-ahli Toret lan wong-wong Farisi! Sampeyan nglangkungi” – apa? “Tana lan segara, nyoba nggawe murid, nanging yen sampeyan nggawe, sampeyan nggawe anak putrane Iblis kaping pindho kaya sampeyan dhewe.” Wong-wong mau ngerti yen ing endi wae ing Kitab Suci Lawas nunjukake marang Yesus. Yesus mulang yen ora mung gesang, pangibadah, pati lan wunguné sing diwulangake ing Kitab Suci, nanging uga yen ing Kitab Suci kita diwulangake kanggo nggawa piwarta iki menyang jagad.
Perspektif Misionologis
Apa sampeyan ngerti apa tegese iki? Tegese yaiku ayat-ayat Komisi Agung ora mung ditambahake ing pungkasaning ministri Gusti Yesus Kristus. Ora kaya Gusti Yesus, sadurunge Panjenengane lunga, mikir, "Sampeyan ngerti, ana liyane sing dakpenginake ngomong. Apa ya? Aku ora bisa eling. Ana sing gegayutan karo jagad; ora penting banget. Oh iya, iki sing dakpenginake – lunga lan gawe murid-murid ing kabeh bangsa." Sampeyan ndeleng, iku minangka watu kunci saka kabeh sing Gusti Yesus ajarke ing pasal 5 Matius. Lan yen kita mangerteni iki, kita ndeleng yen misi gereja ora mung sekedar ngutip ayat-ayat Komisi Agung lima sing ana ing Matius 28 utawa “Mark 15” (Mark 15, JV) utawa “Luke 24” (Luke 24, JV) Utawa ing John 20:21 Utawa ing Acts 1:8 Ora, iku diajarke ing endi-endi lan kabeh panggonan. Iki banjur dadi aplikasi pusat saka kabeh sing diajarke ing saben Prajanjian lan ing sajrone ministri kabeh Gusti Yesus Kristus. Iki tegese kita kudu maca Alkitab saka perspektif misiologis amarga iki cara Gusti Yesus mulangake supaya kita maca Prajanjian.
Saiki wis cukup. Aku bisa mungkasi pidato ing kene lan ngomong, “Lumaku lan lakoni kaya mangkono.” Nanging ayo aku menehi sampeyan alesan liyane kenapa kita kudu maca Alkitab kanthi misiologis. Sapa sing dadi misionaris paling gedhe ing Perjanjian Anyar sawisé Gusti Yésus Kristus? Para rasul Paulus. Lan traktat misiologi paling gedhe ing Alkitab yaiku kitab Roma. Saiki apa sing menarik kanggo aku babagan Paulus yaiku kenapa dheweke banget setya nggawa Prajanjian anyar tekan pojok-pojok bumi? Saiki sampeyan bisa mangsuli pitakon iku kanthi ngomong, “Ya, dheweke banget setya nggawa Prajanjian anyar tekan pojok-pojok bumi amarga Gusti ngatonake awake dheweke ing dalan menyang Damaskus, dheweke wuta, lan ngomong, ‘Kowé bakal dadi saksiKu kanggo bangsa-bangsa liya.’” Nanging iku ora alasan dheweke banget setya marang misi. Iku ana hubungane. Dheweke banget setya marang misi amarga saka kabeh wong kang ngetutake Gusti Yésus Kristus ing awal, dheweke mung siji sing duwe pendhidhikan formal, teologis, lan Alkitab. Dheweke dadi sarjana Alkitab. Lan nalika Gusti mbukak mripaté sing wuta kanggo kaping pisanan, dheweke ngerti apa kabeh Kitab Suci iku bab – yen iku nunjukake Gusti Yésus Kristus – lan iku njurung dheweke metu menyang jagad.
Roma 15
Apa carane kita ngerti kuwi? Ya, amarga Panjenengane ngandhani kita. Coba bareng aku menyang Roma pasal 15. Kita wis ngandhani yen Roma iku kitab sing paling, sing gedhe dhéwé sing ditulis déning Paulus sing kita duwé ing Kitab Suci Anyar. Apa tujuwan Paulus nulis kitab iki? Ya, iku kanggo mbujok gereja ing Roma supaya melu Panjenengane njupuk Injil menyang ujung-ujunging bumi. Roma ora sistematis teologi apa sing kudu kita ngerti; Roma iku teologi misi – apa sing kudu kita lakoni. Lan apa sebabe Paulus nulis kitab iki? Ya, ing ayat 24 Panjenengane ngandhani, “Aku nulis kitab iki muga-muga bisa weruh kowé ing dalan nalika aku menyang Spanyol supaya aku bisa ditulungi déning kowé ing lelampahan iki.” Kitab Roma iku kaya laporan-laporan sing wis kita krungu dina iki déning para misionaris sing ngandhani, “Iki apa sing aku lakoni. Iki sebabe aku lakoni lan iki sebabe kowé kudu melu aku.” Lan apa paseksi sing gedhe, apa paseksi sing duwe wewenang sing digunakake Paulus kanggo mbujok wong liya supaya melu Panjenengane njupuk Injil iki menyang ujung-ujunging bumi? Ora iku kasunyatan yen Gusti Allah ngatonake awake dhewe marang Panjenengane ing sesanti lan Panjenengane ngandhani, “Lakua dadi misionaris.” Ora, paseksi sing duwe wewenang iku Panjenengane njupuk wong menyang Kitab Suci.
Misi menyang Bangsa-Bangsa
Delengen ayat 9 ing pasal 15. Panjenengane ngandika, “Kayadene wis katulisan, mulane aku memuji kowé ana ing antarane bangsa-bangsa lan aku nyanyian kanggo asmanira.” Ayat 10, “Lan manèh iku ngandika, Riahlah, dhèwèké bangsa-bangsa, karo umaté.” Ayat 11, “Lan manèh, memu'jilah Pangéran, dhèwèké bangsa-bangsa kabèh, lan ngapurana dhèwèké déning sakabèhing umat.” Ayat 12, “Lan manèh, Yesaya ngandika, Oyodé Jèsé bakal teka, yaiku Panjenengane kang bakal ngadeg kanggo nguwasani bangsa-bangsa. Ing Panjenengane bangsa-bangsa bakal duwe pangarep.” Saiki iki kang paling ngagètake bab patang ayat iki! Tebak apa bagean saka Prajanjian Lawas kang asalé? Asalé saka telung bagean utama Prajanjian Lawas – angger-angger, ayat 10 asalé saka Deuteronomi; Samuel lan Yesaya iku ayat 9 lan ayat 12, para nabi. Lan ayat 11 asalé saka kidung-kidung. Iki ora kaya ngrampas tembung-tembunging Allah déning Paulos. Iki cara sistematis kang temen banget kanggo ngandika marang kita, “Aku banget setya marang pangabektèn misi amarga ing endi-endi bae ing tembunging Allah njaluk kita lan njaluk kita dadi pangabektèn misi tumrap bangsa-bangsa!”
Kowé weruh, Paulos ngandika apa kang jaréné Yésus ngandika. Paulos ngandika apa kang jaréné Yésus paringake marang para muridé. Panjenengane ngandika, piwucal utama Kitab Suci nunjukaké kita marang Yésus lan aplikasi piwucal iku kanggo kita nggawa Injil iki menyang donya. Pangabektèn misi ora ditemokaké ana ing siji bagean Kitab Suci; ana ing saben bab Kitab Suci. Paulos ngutip saka angger-angger, para nabi, lan kidung-kidung amarga panjenengane ngetutake conto Kristus. Lan ayo padha dituduhaké carané iki bisa kalaksanan nalika kita sinau maca manèh Kitab Suci kita. Ayo padha balik manèh liwat Kitab Suci lan weruh carané maca manèh.
Apa menarik banget carane Kitab Suci diwiwiti lan diakhiri? Kitab iki diwiwiti karo penciptaan langit lan bumi lan diakhiri karo penciptaan Langit Anyar lan Bumi Anyar. Saiki kowe bakal mikir yen Kitab sing diwiwiti lan diakhiri karo jagad iki yaiku kabeh babagan jagad. Lan kowe bakal bener yen mutusake kaya ngono. Kitab iki diwiwiti ing Kitab Purwaning Dumadi ing ngendi Gusti Allah nggoleki wong loro, Adam lan Hawa, ing taman, lan diakhiri nalika Panjenengane nemokake umate lan ngumpulake saka kabeh bangsa ing bumi. Lan Yerusalem ing swarga ing tengah-tengahé iku kaya Central Park, Taman Eden, ing ngendi wit urip ana lan kita bisa mlebu. Bait Suci lan sistem agama ing angger-anggering Torèt nuduhake marang Israel yen dheweke kudu nyana lan nyakup wong liyo ing komunitasé. Kowe delengen, Israel ora dadi klompok etnis. Israel ora dadi klompok wong sing ngandika, “Kita iki siji amarga kita padha duwe getih sing padha.” Ora, Israel dadi bangsa amarga dheweke setya marang prajanjian sing padha lan sapa wae sing arep setya marang Gusti Allah bisa dadi bagean saka bangsa iku. Lan iki sing diwulangake dening angger-anggering Torèt. Iki ngandika yen nalika wong liyo teka manggon ing tengah-tengahmu, dheweke duwe kabeh hak lan keistimewaan sing kowe duwe lan kowe kudu tresna lan nganggep dheweke kaya wong sing lair ing kono. Lan dheweke kudu melu ing kabeh kegiatan agama Israel.
Misi Gréja ing Struktur Agama
Nanging kita uga weruh misi gereja iki melu ing struktur agama. Coba dipikir babagan padaleman. Padaleman dumadi saka sawetara plataran. Plataran sing paling cilik ana ing padaleman yaiku ingkang paling suci. Banjur ana plataran wong liya, plataran lanang, plataran wadon, lan plataran wong liya. Apa aku wis ngomong kuwi? Apa kowé krungu! Krungu, kowé kabeh kudu seneng amarga aku wis alon-alon banget! Esuk iki aku wis mlaku kanthi cepet liwat iki! Ingkang paling suci lan plataran wong liya. Saiki apa sing paling gedhé saka papat plataran kuwi? Plataran wong liya. Apa ana sing ngerti seberapa gedhé plataran wong liya? Apa ana sing isih eling? Seberapa gedhé? Apik banget! Kowé krungu! Telulas hektar. Telulas hektar! Apa kowé ngerti pinten wong bisa muat ing telulas hektar? Luwih saka 300,000 wong. Saiki apa sebabe wong-wong mau mbangun plataran sing bisa muat 300,000 wong yen wong-wong mau ora mangerti yen Gusti Allah bakal nekani kabeh bangsa-bangsa ing bumi menyang Panjenengane? Kowé weruh, wong-wong mau percaya lan nggawe papan kanggo iku!
Kita ngerti kita ora percaya akeh ing First Pres. amarga kita ora duwe telulas hektar kanggo nampa wong! Ya, bisa uga wong-wong mau ora bakal teka! Wong-wong Yahudi uga ora percaya. Apa sing ditindakake wong-wong mau karo telulas hektar kuwi? “Gé, kita duwe papan sing amba. Kowé ngerti, kita kabeh kudu ngisi karo pedagang dhuwit supaya urip kita luwih gampang.” Ya, wong-wong mau nggunakake minangka dalan nyingkat ngliwati Yerusalem supaya ora kudu mlaku ngubengi. Lan apa sing diomongake déning Yésus? “Yèn wis kokowahi omahé dongaKu dadi omahé dagangan? Nalika bangsa-bangsa teka ing kono, ora bakal ana papan kanggo wong-wong mau. Kowé kabeh kudu nggawe papan kanggo wong-wong mau.” Mulané malah padaleman iku dhéwé ngandika yèn jagad iki bakal teka lan nyembah.
Kitab Himne Rakyaté Gusti Allah
Kitab Mazmur iku kitab nyanyian umaté Gusti Allah. Lan apa sampeyan ngerti yèn ana luwih saka 175 tembung pangajak universal ing mazmur? Yaiku, pratelan babagan njaluk jagad teka lan nyembah Gusti Allah karo Israel. Saiki apa sing aneh babagan iku - 175 tembung pangajak ing Kitab Mazmur? Apa sing aneh babagan iku yaiku ana mung 150 mazmur! Dadi iku tegesé sawetara kaping ing akèh mazmur sampeyan njaluk pangeling-eling terus-terusan kanggo ngajak bangsa-bangsa bebarengan karo sampeyan teka nyembah. Yèn Gusti Allah paring kita tembang kuwi kanggo nyanyi bolak-balik ana ing kita, sampeyan bakal mikir kita kudu ngajak wong liya teka bebarengan kita esuk iki teka gereja. Ing ngisor iki sawetara conto: “Embuhlah swara riang ana ing ngareping Pangeran, dhuwuré bumi kabeh.” Nalika aku isih enom maca mazmur kuwi, aku mikir wong-wong kuwi ngomong babagan tanah. Sampeyan ngerti, watu-watu. Lan bener. Yésus ngomong, sampeyan ngerti, “Yèn anak-anak ora njerit, watu-watu bakal njerit.” Nanging Panjenengané ora ngomong babagan tanah njerit; Panjenengané ngomong babagan wong-wong ana ing tanah njerit. “Psalms 100” (Psalms 100, JV) iku mazmur misi njaluk jagad nyekel bebarengan. “Psalms 96” (Psalms 96, JV) Saiki ana ing terjemahan Septuaginta saka Ibrani, terjemahan Yunani saka Kitab Suci, tembung kuwi, “nyatakaké”, tembung Yunani sing kita entuk tembung Inggris, “evangelize” saka. Dadi sampeyan bisa nerjemahaké ayat 3 dadi, “Evangelisèkaké bangsa-bangsa.”
Para Nabi
Apa babagan para nabi? Ing para nabi, kita weruh sesanti gedhe iki, yen Gusti Allah bakal nekani kabeh bangsa ing bumi kanggo nyembah marang Panjenengane ana ing gunung suci. Ing Kitab Yesaya, bab 25, ayat 6 lan 7, ngandika, “Ing gunung, Pangeran semesta bakal ngadakan pesta kanggo kabeh bangsa, pesta panganan sing enak, pesta anggur sing wis tuwa, panganan sing enak lan sumsum, anggur tua sing wis disaring. Panjenengane bakal nggulung gunung iki, nutupi sing wis dibuwang ing saubengé kabeh bangsa, selubung sing wis disebar ing saubengé kabeh bangsa.” Gusti Allah bakal nglakoni pakaryan iki. Ing Kitab Zabur 19, ayat 23-25, ngandika ing dina iku ana dalan saka Mesir menyang Asyur lan wong Asyur bakal lunga menyang Mesir lan wong Mesir bakal lunga menyang Siria. Apa sing bakal dilakoni? Ya, kita maca terus ing ayat 24, “Ing dina iku, Israel bakal dadi katelu karo Mesir lan Asyur, dadi berkah ana ing tengahing bumi, sing wis diberkahi dening Pangeran semesta, ngandika, ‘Diberkahi Mesir umating-Ku lan Asyur asil karyaing-Ku!’” Lan apa sing dicangake yaiku, kabeh jagad bakal nyembah. Masalahé yaiku, Gusti Allah terus ngandhani wong Israèl supaya mbangun siji kuil. Nanging saiki nalika kabeh bangsa teka, telulas hektar ora bakal cukup. Lan Panjenengane ngandika, “Kita kudu mbangun kuil liyane! Kita butuh siji ana ing Asyur ing wétan lan kita butuh siji ana ing Mesir ing kulon lan kita butuh siji ana ing tengah Israèl supaya kabeh bangsa bakal teka lan nyembah!” Yèn? “Amarga bumi bakal kapenuhan kawruh bab kamulyaning Allah kaya banyu kang nutupi segara lan bakal nyembah Raja.”
Monoteisme Absolut ing Kitab Suci
Alasan liyane kenapa misi iku pesen tengah Alkitab Lawas yaiku monoteisme absolut Alkitab Lawas. Sampeyan ndeleng, ing endi-endi ing Alkitab Lawas kita dielingake yen Gusti Allah nggawe swarga lan bumi, yen kabeh dewa-dewa bangsa liya iku brahala. Lan yen sampeyan ngerti iku, sampeyan mung duwe siji pesen kanggo bangsa-bangsa iku. Iku kanggo mubeng saka brahala palsu lan nyembah Gusti Allah kang bener, Gusti Allah kang nggawe swarga lan bumi. Pesen lan tujuan tengah Alkitab yaiku kanggo nunjukake kita marang Kristus lan aplikasi sederhana saka pesen iku yaiku sawise nampa Panjenengane lan sih-rahmaté, kanggo nggawa pesen iku menyang saben pojok ing donya iki lan mlebu ing saben krikilan donya iki. Tujuan tengah Alkitab ngajak kita marang Kristus lan ngirim kita metu ing donya kanggo dadi misionaris. Amarga iki pesen tengah Alkitab, iku kudu dadi tujuan tengah uripmu. Iku kudu dadi tujuan tengah gereja iki lan iku kudu dibayangke ing cara kita urip lan tumindak lan carane kita nglampahi wektu, bakat, lan dhuwit kita. Sampeyan ndeleng, sampeyan ora bisa ngomong yen sampeyan selaras karo tujuan-tujuané Gusti Allah yen sampeyan maca Alkitab minangka buku babagan sampeyan. Apa sampeyan ndeleng carane mbebayani banget maca Alkitab kaya ngono iku yen sampeyan ngerti tujuan luwih gedhe Gusti Allah?
Pesen Tengah Alkitab
Aku miwiti pesen iki kanthi ngelingake sampeyan supaya ati-ati babagan nggunakake Kitab Allah dadi buku swadaya, nggunakake kanggo nemokake kasampurnan, kepuasan, lan kesempurnaan ing uripmu dhewe. Nanging apa sing wis kita temokake, nalika kita ngerti yen pesen utama Alkitab yaiku misiologis, kita banjur ngerti sepira pentinge kabeh ing urip kita. Kita ngerti yen penting kita duwe omah tangga sing apik lan kita nggunakake prinsip-prinsip kasebut ing urip kita amarga omah tangga kita saiki duwe tujuan. Tujuan kasebut yaiku kanggo ngembangake panguwasa lan karajaning Allah liwat omah tangga kita. Kita ngerti sebabe penting duwe kulawarga Kristen sing kuwat amarga kulawarga kita dadi misi; kita dadi omah sing kudu dadi cahya kanggo bangsa-bangsa ing cara kita urip lan urip minangka bojone lan bojo lan bapa lan ibu lan anak. Kita dadi conto urip saka kabeh sing diwakili dening Injil ing sakubenge kita amarga pesen utama Alkitab yaiku misiologi, misiologis, banjur misi kudu dadi tujuan utama kanggo urip kita. Lan nalika kita nyelaraskan awake dhewe karo tujuan-tujuan kasebut, apa sampeyan ngerti apa sing bakal kelakon? Ora ana urip sing luwih sugih, ora ana urip sing luwih kebak, ora ana urip sing luwih memuaskan amarga sampeyan ora bakal urip kanggo awake dhewe nanging sampeyan bakal nemokake tujuan kanggo apa sampeyan digawe. Sampeyan bakal nindakake rencana lan tujuaning Allah ing urip sampeyan.
Sampeyan bisa wae teka ing kene esuk iki mikir, “Ya, mesthine iki wektu taunan nalika kita dielingake babagan misi. Mesthi rada penting amarga kita nyisihake saperangan Minggu saben taun kanggo iku.” Nanging aku ngarepake sampeyan lunga saka kene mikir, “Iki sebabe kita teka ing kene saben minggu.” Kita setya marang tujuan utama Gusti Allah ing sajrone kabeh Kitab Suci. Kita pengin urip kita nggambarake tujuan iku. Kita pengin carane kita nggunakake dhuwit kita nggambarake tujuan iku. Kita pengin nyusun apa sing dadi fokus gereja iki kabeh babagan tujuan utama Kitab Suci iki. Sampeyan ndeleng, kayektenan iku, buku iki mung kabar apik amarga iku ora babagan sampeyan; iku nunjukake kita marang Juruslamet lan ngarahake kita metu menyang jagad kabeh.
Ayo kita ndedonga!
Gusti Allah lan Bapa ing swarga, kita matur nuwun kanggo cara maca Kitab Suci iki sing anyar. Matur nuwun kanggo ngluwari kita saka maca Kitab Suci minangka pesen babagan awake dhewe. Apa sampeyan bisa mbantu kita ngangkat mata kita menyang sesanti agung babagan apa sing sampeyan lakoni supaya kita bisa tangi saka dalane awake dhewe lan saka masalah awake dhewe lan nyelaraskan urip kita karo tujuan sampeyan kanggo awake dhewe? Tolong ngluwari kita saka sesanti cilik lan pikiran donya kita supaya kita bisa urip kanggo sampeyan. Kita nyuwun kabeh iki ing jeneng Yesus. Amen.