HGB-02 Maandalizi ya Ufafanuzi

Elimu ya Biblia. Kwa Ajili ya Ulimwengu. Bila Malipo.

Lengo letu ni kutoa elimu ya Kikristo pasipo malipo kwa maelfu ya wachungaji na viongozi wa taasisi za Kikristo ulimwenguni kote. Mafunzo haya ni mahsusi kwa wachungaji ambao hawajapata mafunzo ya kutosha ya neno la Mungu yanayoendana na utumishi wao. Tunalifikia lengo hili kwa kuzalisha na kusambaza ulimwenguni kote mtaala wa seminari kwa njia mbalimbali za kimawasiliano kwa lugha ya Kiingereza, Kiarabu, Kimandarini, Kirusi, na Kihispania. Mtaala wetu unaendelea kutafasiriwa katika lugha nyingi mbalimbali kupitia washirika wetu katika huduma hii. Mtaala wetu unajumuisha picha za video, maelekezo yaliyochapishwa/nukuu, ambayo yote yanapatikana kwenye intaneti. Mtaala huu umeandaliwa ili uweze kutumiwa katika mashule, vikundi, na watu binafsi, kwa njia zote mbili; njia ya mtandao na katika jumuiya ndogondogo za kujifunza Neno la Mungu.

Kwa miaka mingi, tumeandaa masomo na maudhui ya kiwango cha juu sana na kuyatoa kwa njia rahisi na kupunguza gharama za masomo. Waandishi na wahariri wetu ni wabobezi katika Theolojia. Pamoja na ukweli huo, wao pia ni wazungumzaji wa lugha husika. Masomo yetu yameandaliwa na wanazuoni waliobobea katika Theolojia, wakufunzi wa seminari, na wachungaji wa makanisa kutoka sehemu mbalimbali ulimwenguni. Pamoja na hayo, wabunifu wetu wa picha, wachoraji wa vielelezo na wazalishaji wa Makala wanafanya kazi zao kwa viwango vya juu sana.

UTANGULIZI ...................................................................................................................1

KUMTEGEMEA ROHO MTAKATIFU ........................................................................1

Uvuvio …......................................................................................................................2

Chanzo cha Kimungu ..............................................................................................5

Njia za Kibinadamu .................................................................................................7

Kutiwa Nuru .................................................................................................................8

MAHITAJI YA JUHUDI ZA KIBINADAMU .............................................................10

Umuhimu ….................................................................................................................10

Ushawishi ...................................................................................................................12

Ufafanuzi ................................................................................................................12

Mwingiliano ...........................................................................................................13

Uzoefu …...............................................................................................................13

HITIMISHO …................................................................................................................14

WACHANGIAJI .............................................................................................................16

FAHARASA .....................................................................................................................18

-ii-

Alitupatia Maandiko Matakatifu: Misingi ya Ufafanuzi

Somo la Pili

Maandalizi ya Ufafanuzi

UTANGULIZI

Wakati wowote tunapoanza mradi, ni busara kufanya maandalizi yanayofaa. Katika Injili ya Luka, Yesu mwenyewe alionyesha wazo hili alipoelezea mtu aliyetaka kujenga mnara, lakini akashindwa kuukamilisha mradi kwa sababu hakuwa amejiandaa. Vile vile, jambo kama hilo ni kweli linapokuja suala la kufafanua Maandiko. Kufahamu Biblia ni mradi mgumu unaohitaji shughuli za kila aina na unaendelea katika maisha yetu yote. Kwa hiyo, ni lazima tuhakikishe kwamba tunajiandaa kuifasiri Biblia kwa njia sahihi.

Hili ni somo la pili katika mfululizo wetu wa “Alitupa Maandiko: Misingi ya Ufafanuzi,” mfululizo unaolenga kuchunguza jinsi wafuasi wa Kristo wanavyopaswa kufasiri Biblia. Na tumelipa somo hili kichwa “Maandalizi kwa Ajili ya Ufafanuzi” kwa sababu tutazingatia mambo ambayo ni muhimu kuyafanya kabla hatujasoma na kufasiri Maandiko.

Katika somo hili, tutaangalia vipengele viwili muhimu vya maandalizi yetu binafsi kwa ajili ya kufasiri. Kwanza, tutazingatia utegemezi wetu kwa huduma ya Roho Mtakatifu. Na pili, tutazungumzia hitaji la juhudi zetu wenyewe za kibinadamu. Hebu tuangalie kwanza utegemezi wetu kwa Roho Mtakatifu.

KUMTEGEMEA ROHO MTAKATIFU

Tunapomtaja Roho Mtakatifu, sote tunafahamu kuwa Wakristo tofauti huitikia kwa njia tofauti. Labda unatoka katika tawi la kanisa linalosisitiza karama za Roho – uwepo wake na uwezeshaji wake katika maisha ya kila siku. Au labda unatoka katika tawi la kanisa linalopunguza shughuli za Roho katika maisha ya kila siku ya waumini. Naam, kile tunachokwenda kusema kuhusu kazi ya Roho Mtakatifu katika tafsiri ya Maandiko kitatuhakikishia na pia kutupa changamoto kila mmoja wetu. Tunapofasiri Biblia, ni lazima kwa uangalifu tujitoe kwa huduma ya Roho, lakini Biblia yenyewe inatufundisha kufanya hivi kwa njia maalum. Kumwacha Roho Mtakatifu ni upeo wa upumbavu; lakini ni lazima tumsikilize kwa njia ambazo Biblia inaelekeza. Basi, inamaanisha nini kumtegemea Roho Mtakatifu tunapofasiri Maandiko?

Waevanjelisti wengi kinadharia wanakubali kuwa Roho Mtakatifu ana jukumu muhimu katika tafsiri yetu ya Maandiko. Lakini vitabu na mihadhara ya kitaaluma ya kisasa kuhusu hermeneutiki ya Biblia mara nyingi haizingatii kabisa jukumu la Roho Mtakatifu. Badala yake, kwa kawaida tunachukulia tafsiri ya Biblia kana kwamba ni tukio lisilo la kibinafsi, mchakato ambao tunatekeleza tu orodha ya kanuni au mbinu za kuelewa maandishi. Lakini kwa mtazamo wa kibiblia, hermeneutiki, au tafsiri ya Maandiko, ni ya kibinafsi sana kwa sababu inahusisha mwingiliano kati ya wafasiri wa kibinadamu na nafsi ya Roho Mtakatifu.

Kutegemea kwa uangalifu Roho Mtakatifu katika tafsiri ni muhimu kwa angalau sababu mbili. Kwanza, Roho alikuwa chanzo cha uvuvio wa Maandiko. Na pili, Roho Mtakatifu anatoa nuru kwa wafasiri wa kibinadamu. Hebu tugeukie kwanza suala la uvuvi

UVUVIO

Nakumbuka niliwahi kupata fursa ya kukutana na mwandishi maarufu ambaye vitabu vyake vilinisaidia sana katika kipindi kigumu cha maisha yangu ya Kikristo. Nilifurahi sana kukaa naye na kumueleza ni kiasi gani vitabu vyake vilinimaanisha. Wakati mmoja katika mazungumzo yetu, nilimweleza juu ya ufahamu mmoja uliokuwa na manufaa sana ambao niliupata kutoka katika moja ya vitabu vyake. Lakini kwa mshangao wangu mkubwa, aliniangalia na kusema, "Umekosea kabisa! Siyo hivyo nilivyoandika hata kidogo!" Kweli, niseme tu, niliaibika. Lakini nakumbuka nikivuta pumzi ndefu na kumkubalia, "Nadhani mtu aliyeandika kitabu anajua maana yake kuliko mimi."

Kwa namna nyingi, vivyo hivyo ndivyo ilivyo na Biblia. Roho Mtakatifu wa Mungu alivuviwa kila neno la Maandishi Matakatifu. Na kwa maana hii, yeye ndiye mwandishi wa Maandishi Matakatifu. Kwa hiyo, ni jambo la busara tu kwamba tunapaswa kutafuta ufahamu wa kitabu chake kutoka kwake. Kwa maana ya msingi sana, fundisho la uvuvio linasema kwamba:

Roho Mtakatifu aliwaongoza wanadamu kuandika ufunuo wa Mungu kama Maandishi Matakatifu na kusimamia kazi yao kwa namna iliyofanya maandishi yao kuwa yasiyo na makosa.

Sikiliza jinsi Petro alivyoeleza wazo hili katika 2 Petro 1:20-21:

"Jambo hili ndilo la kwanza ninalotaka mlifahamu: Hakuna unabii wowote katika Maandiko uliotokana na ufunuo binafsi. Maana unabii haukuletwa na mapenzi ya mwanadamu kamwe, bali wanadamu walinena kutoka kwa Mungu wakiongozwa na Roho Mtakatifu" (2 Petro 1:20-21).

Katika kifungu hiki, Petro alisema kwamba unabii wote wa kibiblia ulianzia na Roho Mtakatifu na kwamba Roho aliwaongoza wanadamu kuandika ufunuo wa Mungu. Utaratibu huu ulihakikisha kwamba walichoandika kilikuwa kweli kabisa, na kwamba maneno ya waandishi wa kibinadamu pia yalikuwa maneno ya Mungu. Na katika 2 Timotheo 3:16, Paulo alionyesha kwamba Maandishi Matakatifu yote yalivuviwa vivyo hivyo.

Biblia ni kweli hai, iliyounganishwa kutoka mwanzo hadi mwisho, kitabu cha ajabu ambacho ni Neno la uzima, lenye msingi katika uzima, linalotosheleza mahitaji yote ya uzima. Ni kweli kwa sababu ina Roho Mtakatifu kama mwandishi, na haiwezekani kwa Roho Mtakatifu kujipinga au kujikana... Haijalishi ukisoma Yeremia au Paulo au Obadia au Yona; wote wanatumia maneno tofauti, lakini roho iliyo nyuma ya maneno hayo ni ile ile, kwa sababu Roho mmoja aliongoza maneno yaliyochaguliwa.

— Rev. Dkt. Stephen Tong, translation

Kristo na wanafunzi wake walijitolea kwa wazo kwamba Roho Mtakatifu aliwaongoza waandishi wa Maandiko Matakatifu. Na wale waliojaribu kumfuata Kristo karibu wote wamethibitisha kwa namna fulani kwamba Maandiko yametiwa pumzi ya Mungu. Hata hivyo, wale wanaokiri imani ya Kikristo wamekuwa na mielekeo tofauti katika kuelewa asili ya uvuvio.

Kwa madhumuni yetu, tutazingatia maoni matatu ya uvuvio ambayo ni maarufu katika kanisa la kisasa. Kwanza, baadhi ya watu wanaamini kile tutachokiita mtazamo wa "kimapenzi" wa uvuvio. Kulingana na mtazamo huu, Roho Mtakatifu aliwapa uvuvio waandishi wa Biblia kwa namna ileile ambayo washairi au wanamuziki wa kidunia wanaweza kusukumwa kuandika kazi zao wenyewe. Kwa mtazamo wao, Maandiko si kweli isiyokosea ya Mungu, bali ni mawazo na maoni ya kibinafsi ya waandishi wa kibinadamu.

Pili, Wakristo wengine wanaamini kile tunachoweza kukiita uvuvio wa "kiufundi". Kulingana na mtazamo huu, waandishi wa Biblia walikuwa watulivu kiasi walipoandika Maandiko. Roho wa Mungu kimsingi aliamuru Biblia na waandishi wa kibinadamu waliandika yale aliyosema.

Tatu, Wakristo wengi wa Kiinjili wanathibitisha kuwa kazi ya uvuvio ya Roho ilikuwa "hai" au "asili". Kulingana na mtazamo huu, Roho Mtakatifu aliwaongoza waandishi wa kibinadamu kuandika na kusimamia na kuelekeza maneno yao. Matokeo yake, maneno ya Maandiko ni maneno ya Mungu. Wakati huo huo, Roho Mtakatifu alitumia haiba, uzoefu, mitazamo, na nia za waandishi wa kibinadamu aliposimamia uandishi wao. Kwa hivyo, maneno ya Maandiko pia ni maneno ya waandishi wake wa kibinadamu. Mtazamo huu wa tatu unaakisi vyema ushuhuda wa Maandiko yenyewe kuhusu asili ya uvuvio.

Kusoma Maandiko Matakatifu ni jambo linalovutia sana, kwa sababu yaliandikwa kwa mamia ya miaka na waandishi mbalimbali, na hivyo unaona haiba zao zikijitokeza katika namna wanavyoandika, namna wanavyohusiana na watu walio karibu nao, na katika lugha wanazotumia. Kwa hiyo, haiba zao ni muhimu kwa Neno la Mungu kwa sababu Mungu anawatumia kwa njia nyingi tofauti. Kwa mfano, una makuhani wanaoandika, una mkulima anayeandika, mfugaji anayeandika, mfalme anayeandika, daktari anayeandika, na una mtu ambaye, katika utamaduni wetu, angekuwa na Shahada ya Uzamivu (Ph.D.) kutoka “Chuo Kikuu cha Kiebrania,” yaani mtume Paulo, ambaye ana uelewa wa ajabu wa Agano la Kale pamoja na utamaduni wa Kigiriki na lugha ya Kigiriki na anaweza kutumia lugha ya Kigiriki na kutoa ndani yake utoshelevu wake kwa ajili ya kuelezea mawazo ya kitheolojia labda vizuri zaidi kuliko lugha yoyote iliyowahi kuwepo.

— Dkt. Howard Eyrich

Kwa mfano, sikia jinsi Paulo anavyoeleza kuhusu asili ya uvuvio hai katika 2Petro 3:15:

Ndugu yetu mpendwa Paulo pia aliwaandikia kwa hekima aliyopewa na Mungu (2 Petro 3:15).

Katika kifungu hiki, Petro alifafanua jinsi barua za Paulo zinavyopaswa kupokelewa. Kwa upande mmoja, alisema, "Paulo aliandika." Hivyo, Petro alithibitisha ushiriki wa Paulo katika nyaraka zake. Lakini kwa upande mwingine, Petro hakuzihusisha nyaraka hizi na Paulo pekee. Badala yake, alibainisha kwamba Paulo aliandika, "kwa hekima aliyopewa na Mungu." Barua za Paulo ziliwakilisha hekima ya Mungu kwa sababu ya mwongozo wa Roho Mtakatifu.

Hii ni kweli kuhusu Neno la Mungu: Kila neno katika Maandiko Matakatifu limeongozwa na Roho Mtakatifu. Hili pia ni kweli kuhusu Neno la Mungu: kila moja ya maneno hayo yaliandikwa na binadamu halisi, na kwa njia ya kushangaza, Mungu kwa enzi yake alisimamia vipawa na uzoefu wa kila mmoja wa waandishi hao wa Biblia ili utu wao, mtindo wao wa uandishi ujitokeze, na wakati huo huo Biblia ni Neno kamili la Mungu. Kwa mfano, unaposoma Yeremia, unapata hisia ya huzuni na shauku yake kwa watu wa Mungu; unaposoma Injili ya Luka, unapata hisia ya umakini wake wa uangalifu kwa undani wa kimatibabu na upendo wake kwa historia na historia sahihi. Yaani, haiba za waandishi hawa wa Biblia na uzoefu wao huangaza katika Maandiko, lakini hilo hutokea bila kupoteza mamlaka yoyote ya Mungu mwenyewe na uongozi na nguvu katika Neno la Mungu.

— Dkt. Philip Ryken

Hakika, yeyote anayesoma Maandiko anaweza kuona kwamba mitindo inatofautiana na kwamba waandishi wanatumia karama zao wenyewe kutokana na njia mbalimbali ambazo waandishi tofauti wanajieleza, na aina tofauti za chaguzi ambazo waandishi hawa wanafanya kuwasilisha habari. Kwa mfano, katika Injili tuna Marko ambaye anashughulikia sana matukio ya vitendo, lakini anaweka hotuba zake kwa kiwango cha chini, wakati Injili ya Yohana imejaa hotuba, jambo linaloonyesha shauku tofauti. Hivyo basi, waandishi hawa wanaandika kutokana na mtindo wao wenyewe, asili yao wenyewe, usemi wao wenyewe, na hilo linaonekana wazi kutokana na tofauti tunazoona kati ya vitabu mbalimbali katika maeneo hayo. Mungu anawaongoza kwa maana ya kuelekeza wanachosema na kusimama nyuma ya wanachosema, lakini anawaruhusu kukieleza kwa njia yao wenyewe.

— Dkt. Darrell L. Bock

Tutaangazia vipengele viwili muhimu vya uongofu wa kiroho ambavyo hutusaidia kujielekeza kwenye kazi ya tafsiri: kwanza, ukweli kwamba Roho Mtakatifu ndiye chanzo kitakatifu cha Maandiko; na pili, ukweli kwamba alifanya kazi kupitia njia za kibinadamu ili kuzalisha Maandiko. Hebu tuanze kwa kuangalia wazo kwamba Roho Mtakatifu ndiye chanzo kikuu cha Kimungu cha Biblia.

Chanzo cha Kimungu

Roho Mtakatifu, akiwa ndiye aliyevuvia Maandiko yote, ana ujuzi wa ndani kabisa wa maana ya Biblia na jinsi inavyowasilisha maana hiyo. Kwa hiyo, kujiandaa kutafsiri Maandiko kunahusisha kushughulika kibinafsi na Roho Mtakatifu kama mwandishi wake mkuu. Tunapaswa kuyakaribia Maandiko kwa unyenyekevu, tukijitiisha kikamilifu kwake.

Ni muhimu sana, ninaamini, kumtegemea Roho Mtakatifu ili kupata uelewa wa kina na wa dhati wa Biblia. Ni wazi, nadhani, kwamba si lazima kumtegemea Roho Mtakatifu ili kuelewa ujumbe wa Biblia kama ulivyo. Kama ingekuwa hivyo, Biblia isingekuwa na kazi ya uinjilisti. Lakini ili kuielewa kwa undani, kuna sababu nzuri ya kufikiri kwamba ni muhimu kabisa kumtegemea Roho Mtakatifu. Bila shaka, sababu ya hayo ni kwamba kanisa linaamini, na mimi nakubaliana kabisa na dai hilo, kwamba Roho Mtakatifu aliwaongoza waandishi wa Maandiko. Hivyo basi, ili kuelewa kikamilifu kile ambacho Roho Mtakatifu alikusudia kusema kupitia waandishi hao, tunahitaji kuwa na mawasiliano, kwa jinsi fulani, na chanzo hicho cha kiroho.

— Dkt. David R. Bauer

Mara kadhaa, waandishi wa Biblia walikiri waziwazi na moja kwa moja uvuvio wa Roho Mtakatifu walipokuwa wakishughulika na Maandiko. Bila kukanusha nafasi ya waandishi binadamu, walitambua kwamba Roho Mtakatifu ndiye mwandishi mkuu wa Maandiko. Kwa mfano, katika Matendo ya Mitume 4:25, Petro na Yohana waliiongoza kanisa katika kuthibitisha Zaburi 2, wakisema:

"Wewe ulisema kwa Roho Mtakatifu kwa kinywa cha mtumishi wako, baba yetu Daudi" (Matendo ya Mitume 4:25).

Vile vile, Waebrania 3:7-8 inazungumza kuhusu Zaburi 95:7-8 kwa namna hii:

"Kwa hiyo, kama asemavyo Roho Mtakatifu: 'Leo, kama mtaisikia sauti yake, msiifanye migumu mioyo yenu'" (Waebrania 3:7-8).

Katika vifungu hivi na vingine vingi, waandishi wa Biblia walimtambulisha Roho Mtakatifu kama Mwenye kuvuvia, na hivyo, mwandishi mkuu wa Maandiko. Na walitegemea uelewa huu wa uvuvio walipojiandaa kusoma, kutafsiri, na kutumia Maandiko.

Moja ya matokeo muhimu zaidi ya asili ya kimungu ya Maandiko ni ukweli usio na shaka wa Biblia. Kwa bahati mbaya, mara kwa mara, watu wenye nia njema husema kwamba wanaamini ushiriki wa Roho katika uvuvio wa Maandiko, lakini hawathibitishi kwamba Roho Mtakatifu aliyalinda Maandiko kutokana na makosa. Lakini sikiliza alichosema Yesu kuhusu Roho Mtakatifu katika Yohana 14:16-17:

"Baba…atawapa Msaidizi mwingine akae nanyi milele — Roho wa kweli" (Yohana 14:16-17).

Yesu alipomwita Roho Mtakatifu "Roho wa kweli," alionyesha kwamba Roho Mtakatifu ni mkweli kabisa. Kwa hiyo, tunaweza kuwa na uhakika kwamba Maandiko aliyoyavuvia Roho pia ni ya kweli kabisa. Hayadanganyi; hayajipingani. Na kwa hiyo, sehemu ya maandalizi yetu kwa ajili ya tafsiri inapaswa kuwa kuthibitisha kutegemeka kabisa kwa Roho Mtakatifu na kwa Maandiko aliyoyavuvia.

Paulo anamwambia Timotheo kwamba Neno la Mungu liliandikwa kwa uvuvio theopneustos lilivuvwa na Mungu. Na kama lilivuvwa na Mungu, basi tunajua kwamba chanzo ni kamilifu, chanzo hakina makosa, na chochote kinachotoka kwake lazima kiwe kamilifu na kisicho na makosa. Hiyo, basi, ndiyo uvuvio. Ikiwa Roho Mtakatifu alilivuvia, na ikiwa Roho Mtakatifu sasa anakaa ndani yangu, ninapojifunza Neno, ninahitaji kutulia, kumtumaini Roho Mtakatifu anipe mwangaza na uelewa, kwa sababu Yeye ndiye aliyevuvia Neno kwa njia ambayo masomo yangu yanategemea uelewa wa Yule aliyevuvia Neno hapo kwanza. Hakuwezi kuwa na mwalimu bora kuliko mwandishi wa kitabu, na mwandishi wa kitabu ni Roho Mtakatifu. Kwa hiyo, mwalimu anayeangazia akili zetu akiwa Roho Mtakatifu, hakuwezi kuwa na mtu yeyote anayeweza kunipa uelewa bora wa yale yaliyosemwa, ya yale yaliyovuvwa, kuliko mwalimu mwenyewe, ambaye aliliandika hapo kwanza.

— Dkt. Miguel Nunez, translation

Augustino, Askofu wa Hippo, alionyesha imani hii katika Waraka wake wa 82, sura ya 1, fungu la 3, ambapo aliandika maneno haya:

Nimejifunza kutoa heshima na taadhima hii tu kwa vitabu vilivyo katika orodha rasmi ya Maandiko: Kati ya hivi pekee ninaamini kabisa kwamba waandishi hawakuwa na kosa hata kidogo.

Maneno ya Augustino yanaonyesha mtazamo uliokuwepo kuhusu ukweli wa Maandiko katika kanisa la kwanza na yanaakisi mtazamo unaofundishwa katika Biblia yenyewe. Sasa, kila mtu anayeifahamu Biblia anajua kwamba kuna sehemu nyingi za Maandiko ambazo zinawapa changamoto hata wafasiri bora zaidi. Mara kwa mara, Maandiko yanaonekana kupingana na sayansi, uzoefu wetu binafsi, na hata vifungu vingine vya Maandiko. Tunapaswa kukabiliana vipi na matatizo haya yanayoonekana? Naam, wafasiri wana njia mbalimbali za kushughulikia masuala ya aina hii. Na kwa kiasi kikubwa, suluhisho zao zinatofautiana si kwa sababu ya tabia ya Maandiko, bali kwa sababu ya mitazamo ya wafasiri wenyewe kuelekea Mungu.

Kwa upande mmoja, wale wanaokana kwamba Roho Mtakatifu aliongoza Biblia kwa mamlaka huyafafanua Maandiko kwa kina, wakiinua ufahamu wao wenyewe juu ya mamlaka ya Roho. Kwa upande mwingine, wale wanaokubali uongozi wa Roho kwa mamlaka huisoma Biblia kwa unyenyekevu, wakitarajia na kudhani kuwa ni kweli na yenye upatanifu, hata wanaposhindwa kudhihirisha au kuthibitisha ukweli wake.

Hatutakiwi kuiangalia Biblia kama kitabu kingine chochote kilichoandikwa na mwanadamu. Badala yake, tunakiangalia kama kitabu kilichoongozwa kimuujiza na Mungu. Hiyo inamaanisha kwamba hatuwezi kukisoma Biblia kama tunavyosoma kitabu kingine chochote. Ni lazima tuseme, Mungu amejifunua mwenyewe kwa lugha yetu, kwa mitindo yetu, na hivyo tunaanzia pale kwenye tafsiri rahisi ya kifasihi ya kile kilichopo. Lakini tukisimama hapo, basi tunasahau kwamba hili ni kitabu kitakatifu ambacho Mungu hakukiwekea tu uvuvio hapo mwanzo, bali anaendelea kukiwekea uvuvio mioyoni mwetu, ili udhaifu wangu wa kibinadamu, dhambi yangu ya kibinadamu isiizidi kweli ya Maandiko, Roho Mtakatifu anapaswa kuwa akifanya kazi daima ndani yangu kama msomaji na mkalimani ili nielewe kile ambacho Mungu anataka kuniambia kupitia kifungu hiki.

— Dkt. John Oswalt

Nafasi ya Roho Mtakatifu katika kufafanua Maandiko ni ipi? Hili ni swali la maana sana. Kwanza, nafasi ya Roho Mtakatifu katika kufafanua Maandiko ni muhimu sana. Kwanza kabisa, Roho Mtakatifu ndiye aliyeyaandika Maandiko, kwa hiyo ni wazi tunahitaji kumzingatia yeye kama mwandishi mkuu wa Maandiko na kujifunza tunachoweza kumhusu. Roho Mtakatifu ndiye anayetufundisha kupitia Neno kuhusu Mungu ni nani. Pili, Roho Mtakatifu ni muhimu kabisa kwa uelewa sahihi wa Maandiko. Katika 1 Wakorintho 2 inazungumzia jambo hili hasa. Katika mstari wa 14 inasema:

"Mtu wa asili hajakubali mambo ya Roho wa Mungu, kwa kuwa kwake ni upumbavu; wala hawezi kuyafahamu, kwa sababu hutambulikana kiroho." (1 Wakorintho 2:14).

Huyu ndiye mtu ambaye ana Roho Mtakatifu. Kwa hiyo, tunahitaji kumwomba Mungu atume Roho Mtakatifu na atujaze na Roho wake ili tuweze kupokea kwa uaminifu anachofundisha katika Neno lake.

— Dkt. Vern Poythress

Kwa kuzingatia kuwa Roho Mtakatifu ndiye chanzo cha kimungu cha Maandiko, kipengele cha pili cha fundisho la uvuvio-hai (organic inspiration) tutakachotaja ni kwamba Roho Mtakatifu alitumia njia za kibinadamu kutokeza Maandiko.

Njia za Kibinadamu

Wakati mwingine Wakristo hufanya kana kwamba wao wenyewe wangependelea Mungu atupatie Biblia moja kwa moja, kama vile Wamormoni na Waislamu wanavyodai kupokea vitabu vyao vitakatifu. Wamormoni wanaamini kwamba Mungu alitoa Kitabu cha Mormoni kikiwa kimekamilika kwa Joseph Smith, na Uislamu unatoa dai kama hilo kuhusu Kurani kushuka kutoka mbinguni. Lakali, Mungu hakutupa Biblia kwa njia hii.

Badala yake, Mungu aliandaa Maandiko kwa kutumia waandishi wanadamu; alijifunua mwenyewe kupitia karama na uwezo wa wanadamu tofauti. Bila shaka, Roho Mtakatifu angeweza kuondoa ushawishi wowote au uwepo wa waandishi wanadamu katika Maandiko. Angeweza kufunua kila kifungu ili tusingeweza kujua kwamba sehemu moja iliandikwa na mtu mmoja na sehemu nyingine na mwingine. Lakini hakufanya hivyo. Katika hekima yake isiyo na kikomo, alichagua kuhusisha na kufanya kazi kupitia mawazo, nia na haiba za waandishi wanadamu. Kwa hiyo, sehemu ya kumtegemea Roho Mtakatifu katika tafsiri yetu ya Maandiko ni kuheshimu jinsi alivyoyatia moyo Maandiko kiasili, na kuwaamini waandishi wanadamu aliowatia moyo. Kwa hivyo, ikiwa tutaitafsiri Biblia kwa njia anayokusudia, tunapaswa kuelewa kwamba Maandiko yaliandikwa na watu tofauti, na kwamba yanaonyesha utofauti wa uandishi huo wa kibinadamu.

Kwa mfano, waandishi wa injili Mathayo, Marko, Luka, na Yohana walifunika matukio yale yale ya maisha, kifo na ufufuo wa Yesu. Lakini vitabu vyao si sawa. Mathayo ni tofauti na Marko. Marko ni tofauti na Luka. Luka ni tofauti na Yohana. Na huu si upungufu wa Maandiko. Ni matokeo ya jinsi Roho Mtakatifu alivyochagua kuyatia moyo Maandiko.

Kwa sababu Maandiko yaliandikwa kwa uongozi wa kiroho, tunapaswa kutambua daima uandishi wake wa kimungu na uandishi wake wa kibinadamu. Tunapojiandaa kutafsiri Biblia, ni muhimu kukumbuka kwamba tunatafuta maana ya Roho Mtakatifu. Lakini tukisita hapo, maandalizi yetu hayajakamilika. Tunapaswa pia kuzingatia jinsi Roho anavyofanya kazi kupitia wanadamu, kupitia haiba zao, uzoefu wao, mitazamo na msisitizo wao. Kila neno la Maandiko ni neno la Mungu. Lakini neno la Mungu linatujia kupitia wanadamu waliotiwa moyo na Roho, na waliandika kwa njia tofauti kwa nyakati tofauti. Kwa hivyo, lazima tujitayarishe daima kwa kuelewa kwamba Roho wa Mungu alizungumza kwa njia mbalimbali kupitia waandishi mbalimbali wa Biblia.

Baada ya kuona jinsi uongozi wa Maandiko unavyohitaji utegemezi wetu kwa Roho Mtakatifu, hebu tugeukie namna tunavyotegemea pia kazi yake inayoendelea ya nuru.

Kutiwa Nuru

Katika muktadha wa hermeneutiki ya kibiblia, kutia nuru inaweza kufafanuliwa kama: Kazi ya Roho Mtakatifou ya kufikisha ufahamu sahihi wa Maandiko Matakatifu kwa mwanadamu.

Tunaweza kutofautisha kazi mbili. Moja ni kazi ya uvuvio ambapo Roho Mtakatifu anakuja kwa waandishi asilia wa kibinadamu wa Maandiko na kuwawezesha ili kile wanachoandika kiwe neno la Mungu, kiwe kile Mungu anachosema na si tu kile mwanadamu anachosema. Ufahamu ni pale Roho Mtakatifu anaposimama nasi. Anakaa ndani ya waumini Wakristo na kufungua akili zetu ili kuelewa na kupokea kile ambacho amevuvia katika Biblia.

— Dkt. Vern Poythress

Kwa kupitia nuru yake, Roho Mtakatifu hutupatia ujuzi wa Neno lake. Na ujuzi huu si wa kiakili tu. Pia huathiri mawazo yetu, akili yetu, hisia zetu, mapenzi yetu, motisha yetu, tamaa yetu, dhamiri yetu ya kimaadili—sehemu yoyote yetu inayochangia uelewa wetu wa Maandiko inaweza kutiwa nuru na Roho.

Wakati mwingine Wakristo hufikiria kwamba tukifikiri kwa makini, basi tutaweza kuelewa kile Maandiko hufundisha. Lakini kwa kweli, wanadamu wameathiriwa sana na dhambi kiasi kwamba hatuwezi kuelewa mambo ya Mungu peke yetu. Tunamhitaji sana Mungu mwenyewe—Roho Mtakatifu—kututia nuru. Sikiliza jinsi Paulo alivyozungumzia nuru ya Roho katika 1 Wakorintho 2:11-13:

"Nani anayajua mawazo ya Mungu isipokuwa Roho wa Mungu? Sisi hatukupokea roho ya ulimwengu, bali Roho atokaye kwa Mungu, ili tupate kuelewa yale Mungu aliyotupatia bure. Haya ndiyo tunayoyasema, si kwa maneno tuliyofundishwa na hekima ya kibinadamu bali kwa maneno tuliyofundishwa na Roho, tukieleza kweli za kiroho kwa maneno ya kiroho" (1 Wakorintho 2:11-13).

Hapa, Paulo alieleza kwamba bila kazi ya Roho, hatuna matumaini ya kufahamu mawazo ya Mungu kama tunavyopaswa. Ndiyo maana nuru ya kibinafsi ya Roho ni muhimu sana kwa tafsiri yetu ya Maandiko.

Nuru ya Roho ni somo ambalo limezungumzwa kidogo kwa urefu. Lakini moja ya maelezo muhimu zaidi yanaonekana katika kazi mashuhuri ya John Owen, aliyeishi kuanzia mwaka 1616 hadi 1683. Katika kazi ya Owen, Spiritual Illumination Proved From Scripture, alifupisha nuru ya Roho Mtakatifu hivi:

"Kweli zote za kimungu muhimu kujulikana, na kuaminiwa, ili tuishi kwa Mungu kwa imani na utii, au kuja kwa Kristo na kukaa ndani yake; vile vile, kulindwa kutokana na wadanganyifu, zimo ndani ya Maandiko, au zimetolewa kwetu katika ufunuo wa kimungu. Hizi peke yetu hatuwezi kuzielewa, kwa ajili ya malengo yaliyotajwa; maana kama tungeweza, hakungekuwa na haja ya sisi kufundishwa na Roho Mtakatifu. Lakini ndivyo ilivyo, anatufundisha mambo haya yote, akituwezesha kutambua, kuelewa, na kuyakubali."

Owen alieleza kwa hekima kwamba Maandiko hutupa yote tunayohitaji "kuishi kwa Mungu kwa imani na utii," "kuja kwa Kristo na kukaa ndani yake," na "kulindwa kutokana na wadanganyifu." Lakini hata kama wasioamini wanaweza kuelewa kutoka katika Biblia wenyewe, "hatuwezi kuelewa" Maandiko "kwa ajili ya malengo haya" isipokuwa Roho Mtakatifu atuwezeshe "kutambua, kuelewa na kuyakubali."

Kifungu cha 2 Timotheo 3:16 kinapozungumza kuhusu Maandiko yote kuwa yametoka kwa pumzi ya Mungu, kinamaanisha kuwa Biblia imeongozwa, au labda kwa usahihi zaidi "imetolewa" - imetoka kwa pumzi - kutoka moyoni mwa Mungu, na kwa hiyo Maandiko yenyewe yanatoka katika nafsi halisi ya Mungu. Tunapozungumza kuhusu kuongozwa na kitu fulani, tunazungumza kuhusu kuwa na shauku au kufahamu kitu fulani, na neno "mwangaza" linapata maana ya dhana hiyo, kwamba tunahitaji Roho Mtakatifu ambaye aliongoza Neno la Mungu pasipo makosa kutupa ufahamu na kuelewa ili akili zetu ziweze

kuangaziwa na ukweli wa Mungu, ili tuweze kuuelewa ukweli wa Mungu waziwazi.

— Dkt. Simon Vibert

Uvuvio ni kile Mungu alichokifanya alipomwongoza mwandishi, kwa hiyo, hatuongozwi tena kwa msukumo mpya. Lakini tunaangazwa, ikimaanisha kwamba Mungu, kupitia Roho Mtakatifu, anatupa nuru, anatupatia utambuzi wa kiroho na kutupa uwezo wa kusaidia kuelewa maneno haya yanasema nini.

— Rev. Thad James, Jr.

Kwa kuwa tumeona umuhimu wa utegemezi wetu kwa Roho Mtakatifu, hebu sasa tuchunguze umuhimu wa juhudi za kibinadamu kama sehemu ya maandalizi yetu ya kufasiri Maandiko.

MAHITJAI Y JUHUDI ZA KIBINADAMU

Tutazingatia hitaji letu la jitihada za kibinadamu katika sehemu mbili. Kwanza, tutaangalia umuhimu wa jitihada za kibinadamu. Na pili, tutachunguza baadhi ya mvuto unaoarifu jitihada zetu za kibinadamu. Hebu tugeukie kwanza umuhimu wa jitihada za kibinadamu.

UMUHIMU

Mara nyingi mno, Wakristo wenye nia njema huona kazi ya Roho wa Mungu katika tafsiri ya Biblia kama kinyume cha jitihada za kibinadamu. Ni kweli kwamba wakati mwingine Roho hufanya kazi zaidi ya jitihada zetu, bila hizo, hata kinyume nazo tunapojifunza Biblia. Lakini hii haiondoi haja ya jitihada za kibinadamu tunapotafsiri Maandiko. Njia ya kawaida kabisa ambayo Roho hutuangazia ni kupitia, au kwa kushirikiana na, kazi yetu ngumu. Kwa sababu hii, ingawa hatupaswi kupunguza tafsiri ya Biblia kuwa shughuli ya kibinadamu, kuna nafasi muhimu sana ya kufanya kazi kwa bidii sana ili kuelewa Maandiko vizuri.

Kwa bahati mbaya, katika baadhi ya duru, wafuasi wenye nia njema wa Kristo hupunguza chochote kinachoonekana kama jitihada za kibinadamu wanapojiandaa kusoma Biblia. Badala yake, mara nyingi hupendelea mbinu ya "kiroho," ambapo ujumbe wa maandishi ya Biblia huwafikia wasomaji wasio na juhudi moja kwa moja kutoka kwa Mungu. Waumini hawa wanatambua kwa usahihi umuhimu wa utegemezi wetu kwa Roho Mtakatiffu. Na tunaweza kuwavutia kwa hilo. Lakini kuepuka kwao jitihada za kibinadamu si kwa Kibiblia. Kama Paulo alivyoandika katika 2 Timotheo 2:15:

Jitahidi kujionyesha kwa Mungu umekubalika, mfanyakazi asiye na sababu ya kuaibika, ukilitumia kwa halali neno la kweli (2 Timotheo 2:15).

Katika aya hii, Paulo alimhimiza Timotheo kuwa mtu anayetumia kwa halali neno la kweli. Lakini zingatia mfano ambao Paulo alitumia kufikisha mtazamo wake. Timotheo alipaswa kuwa "mfanyakazi." Hapa mtume alitumia neno la Kigiriki ergates, neno ambalo mara nyingi lilihusu wafanyakazi wa shambani. Na Timotheo alipaswa kufanya bidii yake yote, au kama tafsiri zingine zinavyosema, alipaswa "kuwa mwenye bidii."

Kwa kulinganisha mfasiri wa Biblia na mfanyakazi wa shambani mwenye bidii na anayefanya kazi kwa bidii, Paulo alimhimiza Timotheo kutumia jitihada kubwa katika kujifunza Maandiko. Lakali, je, hilo linamaanisha nini hasa? Na utegemezi wetu kwa Roho Mtakatiffu unashirikiana vipi na jitihada zetu za kibinadamu?

Ikiwa kuelewa Biblia ni jambo ambalo Roho Mtakatifu analifanya na si jambo tunalolifanya sisi, kwa nini tujisumbue na kufanya kazi ya tafsiri ya Biblia? Na jibu la hilo ni rahisi sana. Mungu hawezi kuwazawadia wavivu. Mungu hampi mafuta mhudumu ambaye hajajitayarisha kuhubiri. Kujihusisha na kazi ya Mungu kunahitaji bidii kwa sababu Mungu hafanyi kazi tu kupitia sisi, bali pia anatufanyia kazi sisi… Katika mchakato wa tafsiri ya Biblia, kile kinachotokea si jambo la kiakili tu ambapo tunakuja kuelewa Biblia inasema nini, pia kuna mchakato wa kutakasa ambao Mungu anaufanya ndani yetu ili tusije tu kuwa watu wanaoelewa kifungu hiki kinasema nini, bali tunakuwa watu wanaofikiri zaidi jinsi Mungu anavyotaka tufikiri, jinsi alivyotuumba tufikiri, kuona mambo kwa njia yake.

— Dkt. Carey Vinzant

Utegemezi kwa Roho Mtakatifu haumaanishi kwamba tunapaswa kuwa wavivu tunapofasiri Maandiko. Kwa kweli, ufafanuzi unaowajibika unahusisha bidii. Tunaweza hata kusema kwamba kumtegemea Roho kunajumuisha kutegemea zana na fursa alizotoa. Baada ya yote, Roho Mtakatifu alipanga Maandiko yawasiliane kupitia njia za kibinadamu, ikiwemo juhudi za kibinadamu kwa upande wa msomaji.

Kwa kweli, Roho Mtakatifu kwa kawaida hututia nuru kwa kutumia jitihada tunazoweka katika maandalizi. Kama vile miili yetu inavyopokea virutubisho kwa kawaida kupitia mchakato wa kula chakula, Roho hufanya kazi kupitia mchakato wa kusoma na kujifunza kwetu ili kutupa uelewa kamili wa Neno lake.

Sasa, inapaswa kuwa wazi kwa wasomaji wengi wa Maandiko kwamba baadhi ya sehemu za Biblia zinahitaji juhudi zaidi za kibinadamu kuliko nyingine. Kwa upande mmoja, baadhi ya vifungu viko wazi sana kiasi kwamba vinahitaji juhudi ndogo sana kuelewa. Katika karne zote, Waprotestanti wameshikilia kwa usahihi kwamba yale yaliyo muhimu kuaminiwa na kutiiwa kwa ajili ya wokovu yamefanywa wazi katika sehemu moja au nyingine katika Maandiko kiasi kwamba karibu kila mtu anaweza kuyaelewa. Kwa upande mwingine, sehemu nyingi za Maandiko ni ngumu sana, na baadhi zinaweza hata kuwa ngumu kuelewa kikamilifu.

Lakini kwa vitendo, vifungu vingi vya Maandiko huangukia kwenye wigo kati ya ncha hizi mbili. Sehemu zilizo wazi zaidi za Maandiko kwa kawaida zinahitaji juhudi ndogo tu za kibinadamu katika maandalizi. Lakali tunaposhughulika na vifungu vigumu zaidi katika Maandiko, maandalizi ya kutosha kwa kawaida yanahitaji viwango vya juu vya juhudi za kibinadamu.

Mbali na kutambua umuhimu wa juhudi za kibinadamu katika kujiandaa kwa ajili ya kufasiri Maandiko, inasaidia pia kufahamu baadhi ya mvuto mkuu ambao Mungu huleta kwa kawaida kwenye juhudi zetu za kibinadamu.

USHAWISHI

Ikiwa kuna kitu kimoja kinachowazuia watafsiri wa Biblia wenye nia njema leo, ni kwamba wanadhani wanaweza kujifunza Maandiko kwa njia ambazo hazionyeshi mvuto wa nje kwenye maisha yao. Tunadhani kwamba kwa namna fulani tunaweza kujiondoa uzoefu wetu wa maisha na kwenda tu kwenye Maandiko bila mawazo yaliyotangulia. Lakini mojawapo ya mambo muhimu zaidi ya kukumbuka kuhusu jitihada zetu za kibinadamu katika tafsiri ya Biblia ni kwamba haijalishi tunajitahidi vipi kufanya vinginevyo, siku zote tunayaendea Maandiko tukiwa tumeathiriwa na mvuto usihesabika. Na kadiri tunavyofahamu zaidi mvuto huu, ndivyo tutakavyoweza kubaini vizuri zaidi kama ni chanya au hasi, kama wanatusaidia au wanatutatanisha tunapotafsiri Biblia.

Tutazingatia mvuto mikuu mitatu kwenye jitihada tunazofanya tunapojiandaa kutafsiri Maandiko. Mvuto huu unahusiana, lakini tutaujadili kando kwa ajili ya urahisi. Wa kwanza tutakaoutaja ni ufafanuzi wetu wa awali wa Maandiko.

Ufafanuzi

Kwa madhumuni ya mfululizo huu, tutafafanua ufafanuzi wa maandiko kama:

Kutoa maana kutoka katika maandishi ya Biblia

— hususan kwa kuangalia mambo kama vile muktadha wa kihistoria, tanzu za kifasihi, matumizi ya sarufi na msamiati, mazingira ya kitheolojia, na kadhalika. Ingawa kuna mambo mengi tunayoweza kusema kuhusu ufafanuzi wa maandiko, kwa sasa, tunataka tu kueleza kwamba ufafanuzi tulioufanya huko nyuma unatuandaa kwa kazi ya tafsiri.

Kila ushiriki wetu katika ufafanuzi wa Maandiko unatuandaa kwa tafsiri zaidi ya Biblia. Maarifa, ujuzi, na mitazamo tunayoendeleza kutokana na kukutana na Biblia mara moja hutushawishi wakati ujao tunapoenda kwenye Maandiko. Kwa mfano, kila tunapojifunza msamiati na sarufi ya Biblia, tunaongeza uwezo wetu wa kushughulikia vipengele hivi vya Maandiko kwa uwajibikaji zaidi. Tunapojitahidi kuelewa aina za kifasihi za Maandiko, kama vile masimulizi, sheria, mashairi, unabii, methali na kadhalika, tunakuwa na uwezo bora zaidi wa kuvielewa baadaye. Na tunapojifunza kuhusu historia ya kale ya Biblia, tumeandaliwa kurudi kwenye Maandiko kwa uelewa zaidi. Kila jitihada tunayoweka katika ufafanuzi wa Maandiko inatusaidia kujiandaa kwa masomo zaidi.

Aina ya pili ya ushawishi inayoathiri jitihada zetu za kibinadamu katika hermeneutics (elimu ya tafsiri ya maandiko) ni mwingiliano wetu katika jamii.

Mwingiliano

Maingiliano na watu wengine ni mojawapo ya athari zenye ushawishi mkubwa, lakini mara nyingi hupuuzwa, katika jitihada zetu za kuelewa Maandiko Matakatifu. Sote tunataka kujihusisha na uchambuzi wa moja kwa moja wa Biblia. Lakini tukitambua au la, ni vigumu sana kutafsiri Biblia bila kuathiriwa na maingiliano yetu na watu wengine. Na hili ni jambo jema.

Watu wengine, wa ulimwengu wa sasa na wa zamani, wamepokea karama na ufahamu mkuu kutoka kwa Roho Mtakatifu ambazo zinaweza kutusaidia tunapotafsiri Maandiko. Wameandaa vitabu muhimu vya rejea. Wanatupa mashauri ya kimungu. Wanatufundisha kuhusu lugha za kibiblia na fasihi na historia na mambo mengine yote

yanayotusaidia kuelewa na kutumia Neno la Mungu. Hata Biblia zenyewe tunazoshika mikononi mwetu zimetujia kutoka kwa watu wengine. Zimetujia kupitia kazi ya wasomi, watafsiri, wahariri na wachapishaji.

Zaidi ya hayo, wengi wetu tuna jumuiya maalum za Kikristo ambako tunajisikia tuko nyumbani, zikiwemo makanisa yetu na madhehebu yetu. Jumuiya hizi hushiriki mila za kawaida zinazoathiri jinsi tunavyosoma na kuelewa Maandiko. Na mchango tunaopokea kutoka kwa wachungaji, walimu na waumini wengine binafsi hutusaidia kwa njia nyingi pia.

Tunajifunza mambo mengi muhimu kupitia mafanikio, kushindwa na ufahamu wa wengine. Tunajifunza kutoka kwa wale walio kama sisi na wale walio tofauti, kutoka kwa wale wa zamani na wale wa sasa, kutoka kwa wale tunaowajua kibinafsi na wale ambao hatujawahi kukutana nao. Tukitambua au la, tafsiri zetu zote za Maandiko zinaathiriwa na zinapaswa kuathiriwa sana na watu wengine.

Ushawishi mwingine mkuu wa tatu katika jitihada zetu za maandalizi ni uzoefu wetu binafsi wa Kikristo.

Uzoefu

Ni wazi kusema kwamba chochote tunachokutana nacho katika maisha yetu kama Wakristo ni sehemu ya uzoefu wetu wa Kikristo, ikiwemo mambo ambayo tayari tumeyazungumzia kama vile uchambuzi wa maandiko (exegesis) na mwingiliano na wengine. Kwa hiyo, katika hatua hii ya somo letu, tunataka kuzingatia aina ya mambo tunayofikiria kawaida tunapozungumzia uzoefu wetu binafsi wa Kikristo au kutembea kwetu na Mungu. Nyanja hizi za kibinafsi za maisha ya Kikristo huchangia tafsiri zetu za Maandiko kwa njia mbalimbali.

Kwa mfano, ukuaji wetu wa Kikristo na utakaso huongeza uwezo wetu wa kutafsiri Biblia; jinsi tunavyoishi huathiri sana uwezo wetu wa kufahamu Maandiko. Wakristo wanapokuwa waaminifu wakijaribu kufikiri, kutenda, na kuhisi kwa njia zinazompendeza Mungu mara nyingi wanajikuta wamejiandaa vizuri zaidi kujifunza zaidi kutoka kwa Maandiko. Lakini ikiwa hatujaweka maisha yetu sawasawa na Neno la Mungu, kujifunza Biblia mara nyingi hupelekea tafsiri potofu na matumizi yasiyofaa.

Uzoefu wetu wa zamani pia unaweza kuathiri uwezo wetu wa kutafsiri kwa uwajibikaji. Waumini wote wamekuwa na uzoefu ambao huunda jinsi tunavyofikiri, kuhisi, na kuishi. Na uzoefu huu huathiri juhudi zetu za kutafsiri Maandiko. Kwa mfano, mtu aliyekulia katika mazingira tajiri anaweza kupata ugumu kuelewa wasiwasi juu ya maskini ulioonyeshwa katika Injili ya Luka. Mtu aliyekuzwa katika tamaduni iliyosisitiza heshima anaweza kuelewa zaidi vifungu vinavyohusu aibu.

Zaidi ya hayo, kila mtu ana nguvu na udhaifu tofauti wa kibinafsi, uwezo tofauti na maeneo yenye upofu, karama tofauti kutoka kwa Roho Mtakatiffu, na, bila shaka, dhambi tofauti. Kwa njia moja au nyingine, mambo haya yote huathiri uwezo wetu linapokuja suala la kutafsiri na kutumia Maandiko.

Matendo yetu ya dhambi huzuia uwezo wetu wa kuelewa ukweli kwa ujumla, ikiwemo katika Biblia. Biblia inasema kwamba tunakandamiza ukweli kwa kutokuwa na haki katika asili yetu ya dhambi. Na hivyo, dhambi zetu zina athari ya kupotosha uwezo wetu wa kuelewa ukweli. Na hivyo tunapokuja kwenye Biblia, kuielewa bila athari hiyo ya kupotosha ya dhambi ni mojawapo ya mambo ambayo Roho Mtakatifu anatuwezesha kuyafanya, jambo ambalo tunashukuru sana.

— Dkt. K. Erik Thoennes

Dhambi inaweza kuzuia jinsi tunavyotafsiri Maandiko kwa sababu watu huwa wanatafuta kile wanachotaka kukipata humo. Kwa mfano, karne chache zilizopita, wamiliki wa watumwa walibuni njia ya kutafsiri Maandiko iliyohalalisha utumwa. Ilikuwa ni kwa manufaa yao kiuchumi kufanya hivyo, kwa hiyo walikuwa wakihubiri – kama waliruhusu watumwa wahubiriwe kabisa – walihubiri kutoka Waefeso 6:5 ambapo watumwa wanapaswa kuwatii mabwana zao. Hawakuzingatia Waefeso 6:9, hata hivyo, inayosema, "Nanyi mabwana, fanyeni vivyo hivyo kwao." Namaanisha, kama ungelichukua hilo kwa uzito – kama mabwana kweli wangepaswa kuwatumikia watumwa wao – utumwa labda usingedumu kwa muda mrefu. Ungeharibu motisha za kiuchumi. Lakini watu wanapokuwa na ajenda wanayoitumia wanapokaribia Maandiko na wanajaribu kuhalalisha maisha yao, wataishia kuyasoma Maandiko kwa njia hiyo.

Sasa, wakati mwingine watu wana shida tofauti. Wanaweza kutoka katika mazingira ambapo wanatarajia hukumu au wanatarajia hatia, na wanasoma Maandiko kwa njia hiyo pia. Badala ya kusoma Maandiko kwa kuzingatia mawazo yetu ya awali, tunahitaji, kwa kadri iwezekanavyo, kujaribu kusikia ujumbe halisi wa Maandiko kwetu.

— Dkt. Craig S. Keener

HITIMISHO

Katika somo hili la maandalizi yetu kwa ajili ya tafsiri, tumeangalia masuala mawili muhimu ya maandalizi tunayopaswa kufanya kabla hatujatafsiri Maandiko. Tumetazama utegemezi wetu kwa Roho Mtakatifu katika masuala ya mafundisho ya ufunuo asilia na nuru ya Roho. Na tumesisitiza haja ya juhudi za kibinadamu kwa kuangalia umuhimu wa juhudi za kibinadamu na kwa kuchunguza baadhi ya mvuto ambao Mungu kwa kawaida huleta kwenye juhudi zetu za kutafsiri.

Maandalizi ya kutafsiri Biblia yanatuhitaji sisi sote kumtegemea Roho Mtakatifu na kuweka juhudi kubwa za kibinadamu. Tunapaswa kuyakaribia Maandiko kwa utambuzi, utiifu wa maombi kwa Roho Mtakatifu kwa sababu yeye aliyafunua Maandiko na kwa sababu Baba alimtuma kwetu ili kuangaza akili na mioyo yetu ili tuelewe Maandiko. Lakini wakati huo huo, Mungu ameagiza kwamba tuweke juhudi zetu wenyewe pia, kwa kusoma, kujifunza, kuingiliana na wengine na kwa kutumia Maandiko katika maisha yetu kila hatua njiani. Kutafsiri Maandiko ni mradi mgumu ambao tunapaswa kuufuatilia maisha yetu yote, kwa hivyo lazima tuwe makini kujiandaa kikamilifu iwezekanavyo. Kadiri tunavyozingatia zaidi Roho wa Mungu na juhudi zetu za kibinadamu, ndivyo tutakavyokuwa tumejiandaa vizuri zaidi kwa ajili ya kutafsiri Biblia.

WACHANGIAJI

Dk. David R. Bauer ni Mkuu wa Shule ya Tafsiri ya Biblia na Profesa wa Ralph Waldo Beeson wa Mafunzo ya Biblia ya Inductive katika Seminari ya Theolojia ya Asbury.

Dk. Darrell L. Bock ni Mkurugenzi Mtendaji wa Ushiriki wa Utamaduni na Profesa Mwandamizi wa Utafiti wa Mafunzo ya Agano Jipya katika Seminari ya Theolojia ya Dallas.

Dk. Howard Eyrich ni Mkurugenzi wa Ushauri wa Kibiblia katika Seminari ya Theolojia ya Birmingham na Mchungaji wa Huduma za Ushauri katika Kanisa la Presbyterian la Briarwood.

Mchungaji Thaddeus J. James, Mdogo ni Makamu wa Rais wa Masuala ya Taaluma katika Seminari ya Theolojia ya Birmingham.

Dk. Craig S. Keener ni Mwenyekiti wa F.M. na Ada Thompson wa Mafunzo ya Biblia katika Seminari ya Theolojia ya Asbury.

Dk. Miguel Núñez ni Mchungaji Mwandamizi wa Kanisa la Kimataifa la Baptist huko Santo Domingo, Jamhuri ya Dominika na Rais wa Wizara ya Uadilifu na Hekima.

Dk. John Oswalt ni Profesa Mgeni wa Utafiti wa Agano la Kale katika Seminari ya Theolojia ya Asbury.

Dk. Vern Poythress ni Profesa wa Tafsiri ya Agano Jipya katika Seminari ya Theolojia ya Westminster na Mhariri wa Jarida la Theolojia la Westminster.

Dk. Philip Ryken ni Rais wa Chuo cha Wheaton.

Dk. K. Erik Thoennes ni Profesa wa Mafunzo ya Kibiblia na Kiroho katika Talbot School of Theology ya Biola University.

Mchungaji Dk. Stephen Tong ni mwinjilisti na mwanatheolojia mashuhuri wa Kichina, mtangazaji wa Harakati ya Uinjilisti ya Reformed, na mwanzilishi wa Stephen Tong Evangelistic Ministries International (STEMI) na Kanisa la Reformed Evangelical na Seminari huko Indonesia.

Mchungaji Dk. Simon Vibert ni Mchungaji Mwandamizi wa Christ Church Virginia Water, Uingereza, na Makamu Mkuu wa zamani na Mkurugenzi wa Shule ya Mahubiri katika Wycliffe Hall, Oxford.

Dk. Carey Vinzant ni Profesa Msaidizi wa Theolojia ya Kisistemati katika Wesley Biblical Seminary.

FAHARASA

Agostino - (A.D. 354-430) Askofu wa Hippo ambaye aliamini Maandiko Matakatifu kuwa mamlaka yetu ya mwisho katika mafundisho na alichukulia kanuni za imani za kanisa kuwa muhtasari muhimu wa mafundisho ya Kimaandiko; aliandika kazi nyingi zinazoendelea kuathiri kanisa hadi leo.

ergates – Neno la Kiyunani (tafsiri halisi) linalomaanisha "mfanyakazi" au "mwegeshaji."

Ufafanuzi – Linatokana na neno la Kiyunani linalomaanisha "kuongozwa kutoka" au "kutokana na"; mchakato wa kutoa tafsiri sahihi ya kifungu cha Maandiko.

Kutiwa Nuru – Kipaji cha kimungu cha ujuzi au ufahamu, hasa wa kiakili, kinachohusishwa na kazi ya Roho Mtakatifu.

Uvuvio – Neno la kiteolojia linalorejelea jinsi Roho Mtakatifu alivyoendelesha wanadamu kuandika ufunuo wa Mungu kama Maandiko na kusimamia kazi yao kwa namna ambayo iliyafanya maandishi yao kutokuwa na makosa.

Uvuvio wa kiufundi – Mtazamo wa ufunuo unaopendekeza kwamba Roho Mtakatifu kimsingi aliamuru Biblia, na waandishi wa kibinadamu walirekodi tu alichosema.

Uvuvio hai – Mtazamo wa ufunuo unaodai kwamba Roho Mtakatifu alitumia haiba, uzoefu, mitazamo, na makusudi ya waandishi wa kibinadamu alipowaongoza kwa mamlaka na bila kukosea katika uandishi wao.

Owen, John – John Owen (1616-1683) Mwanatheolojia wa Kiingereza, mchungaji na mwandishi wa kazi nyingi muhimu za kiteolojia.

Romantic inspiration – Mtazamo wa ufunuo unaopendekeza kwamba Roho Mtakatifu aliwaongoza waandishi wa Biblia kuandika lakini hakusimamia maandishi yao.

Theopneustos – Neno la Kiyunani (tafsiri halisi) linalomaanisha "lililovuviwa" au "lililotolewa" na Mungu.