HGB-04 Mbinu za Maana

Elimu ya Biblia. Kwa Ajili ya Ulimwengu. Bila Malipo.

Lengo letu ni kutoa elimu ya Kikristo pasipo malipo kwa maelfu ya wachungaji na viongozi wa taasisi za Kikristo ulimwenguni kote. Mafunzo haya ni mahsusi kwa wachungaji ambao hawajapata mafunzo ya kutosha ya neno la Mungu yanayoendana na utumishi wao. Tunalifikia lengo hili kwa kuzalisha na kusambaza ulimwenguni kote mtaala wa seminari kwa njia mbalimbali za kimawasiliano kwa lugha ya Kiingereza, Kiarabu, Kimandarini, Kirusi, na Kihispania. Mtaala wetu unaendelea kutafasiriwa katika lugha nyingi mbalimbali kupitia washirika wetu katika huduma hii. Mtaala wetu unajumuisha picha za video, maelekezo yaliyochapishwa/nukuu, ambayo yote yanapatikana kwenye intaneti. Mtaala huu umeandaliwa ili uweze kutumiwa katika mashule, vikundi, na watu binafsi, kwa njia zote mbili; njia ya mtandao na katika jumuiya ndogondogo za kujifunza Neno la Mungu.

Kwa miaka mingi, tumeandaa masomo na maudhui ya kiwango cha juu sana na kuyatoa kwa njia rahisi na kupunguza gharama za masomo. Waandishi na wahariri wetu ni wabobezi katika Theolojia. Pamoja na ukweli huo, wao pia ni wazungumzaji wa lugha husika. Masomo yetu yameandaliwa na wanazuoni waliobobea katika Theolojia, wakufunzi wa seminari, na wachungaji wa makanisa kutoka sehemu mbalimbali ulimwenguni. Pamoja na hayo, wabunifu wetu wa picha, wachoraji wa vielelezo na wazalishaji wa Makala wanafanya kazi zao kwa viwango vya juu sana.

UTANGULIZI …...............................................................................................................1

MBINU YA UHALISIA …….….......................................................................................2

Usuli …….....................................................................................................................2

Ushawishi .....................................................................................................................4

MBINU ZA KIBINAFSI ………......................................................................................5

Usuli …….....................................................................................................................6

Ushawishi .....................................................................................................................7

MAJADILIANO ………………........................................................................................9

USULI ………….............................................................................................................9

Ushawishi ...................................................................................................................10

Ulinganisho ................................................................................................................12

Mamlaka – Mazungumzo na Lengo ......................................................................12

Mamlaka – Mazungumzo na Mtazamo Binafsi .....................................................13

HITIMISHO …................................................................................................................14

WACHANGIAJI …..........................................................................................................16

FAHARASA .....................................................................................................................17

Alitupatia Maandiko Matakatifu:

Misingi ya Ufafanuzi

Somo la Nne

Njia za Kupata Maana

UTANGULIZI

Mara kwa mara, tumewahi kuwasikia watu wakibishana kuhusu maana ya kifungu fulani katika Biblia. Mara nyingi, mazungumzo haya huisha kwa namna inayofanana. Mtu mmoja husema, "Kweli, tafsiri yako ni maoni yako tu." Lakini yule mwingine hujibu, "Hapana, si maoni yangu tu. Ni ukweli." Kauli hizi zinaakisi mojawapo ya maswali muhimu sana katika tafsiri ya Biblia: Tunaposoma kifungu katika Biblia na kufikia hitimisho kuhusu maana yake, je, hitimisho letu ni ukweli usiobadilika, maoni ya kibinafsi, au ni kitu kilicho katikati?

Hili ni somo la nne katika mfululizo wetu wa Ametupatia Maandiko: Misingi ya Tafsiri, na tumelipa jina "Njia za Kufikia Maana." Katika somo hili, tutaangalia baadhi ya njia kuu ambazo wafasiri wametumia kutambua na kuelezea maana ya Maandiko.

Tunapoanza kuuliza maswali kuhusu maana ya vifungu tunavyopata katika Biblia, itasaidia kuanza kwa kufanya tofauti ya msingi kati ya vitu vya maarifa na wajuzi wa maarifa. Vitu vya maarifa ni vitu tunavyojaribu kuelewa. Na vitu hivi vinaweza kuwa vya dhahania, kama mawazo, au halisi, kama watu au maeneo.

Kwa mfano, wanabiolojia husoma vitu kama wanyama na mimea. Na wanamuziki husoma vitu kama muziki au vyombo vya muziki. Kinyume chake, wajuzi wa maarifa ni watu wanaofanya utafiti. Katika fani ya biolojia, wanabiolojia wenyewe ndio wajuzi wa maarifa. Na katika fani ya muziki, wanamuziki ndio wajuzi wa maarifa. Kwa hivyo, tunapoitafsiri Biblia, sisi ndio wajuzi, kwa sababu sisi ndio tunafanya tafsiri. Na kitu cha utafiti wetu ni Biblia, kwa sababu hicho ndicho tunachojaribu kukitafsiri.

Sasa, ni rahisi kuona kwamba uelewa wa binadamu wa kila aina unahusisha vitu na wajuzi wa maarifa. Lakini ni kwa jinsi gani vitu na wajuzi hufanya kazi pamoja katika kutafuta maarifa?

Vizuri, mara nyingi ni muhimu kuzungumzia njia tatu kuu kuelekea vitu na wajuzi wa maarifa ya binadamu. Kwanza, baadhi ya watu huelekea kwenye njia tunayoiita umakinifu. Wamakini huamini kwamba chini ya hali zinazofaa, inawezekana kufikia maarifa yasiyopendelea au yenye lengo. Pili, watu wengine huelekea kwenye njia inayoitwa uhusianishi. Wahusianishi huamini kwamba maarifa yetu huathiriwa kila wakati na upendeleo wetu wa kibinafsi, na kufanya kutokuwa na upendeleo kusiwezekane. Na tatu, baadhi ya watu wamepata suluhisho la kati ambalo tunaweza kuliita mazungumzo. Njia hii inasisitiza "mazungumzo" au mwingiliano wa mara kwa mara kati ya ukweli halisi na mitazamo yetu ya kibinafsi.

Haishangazi, njia zote hizi tatu zimetumika katika tafsiri ya Biblia. Kwa hivyo, tunapozingatia maana ya Maandiko katika somo hili, tutazingatia kila moja kati yao tunapojaribu kujibu swali: Je, uelewa wetu wa maana ya kifungu cha Biblia ni wenye lengo, wa kibinafsi, au wa kimazungumzo?

Katika somo hili, tutazingatia kila moja ya njia hizi tatu kuu za kufikia maana. Kwanza, tutachunguza njia zenye lengo. Pili, tutaangalia njia za kibinafsi. Na tatu, tutachunguza njia za kimazungumzo. Hebu tuanze na njia zenye lengo za maana ya Maandiko.

MBINU YA HALISI

Hivi sasa, tunaishi katika ulimwengu ambao watu wana maoni mbalimbali kuhusu masuala mengi, lakini hawana uwezo wa kuunga mkono wanachokiamini kwa kutumia ukweli usiopingika. Hali hii pia inajitokeza katika tafsiri ya Biblia. Kuna maoni mengi kuhusu maana ya vifungu vingi vya Biblia, lakini watu wengi hawajishughulishi kabisa kutegemea tafsiri zao kwenye ukweli halisi. Wao hudai tu wanachokiamini kifungu fulani cha Biblia kinamaanisha na kuishia hapo. Tunapokutana na tatizo hili mara kwa mara, linaweza kukatisha tamaa sana, na linaweza kutusababisha sote kutamani uelewa wa Maandiko ambao angalau ni wa kimantiki.

Tangu karne za kumi na saba na kumi na nane huko Uropa, mantiki ya kimantiki (objectivism) imeathiri sana tafsiri ya Biblia. Kimsingi, wasomi wameamini kwamba wanaweza kutafsiri Maandiko bila upendeleo, na kwamba wanaweza kujua maana yake kwa uhakika. Wataalamu wengi wa kimantiki hawabishani kwamba tunaweza kuondoa upendeleo wetu wote wa kibinafsi na mitazamo yetu tunapotafsiri Biblia. Lakini wanaamini kwamba tunaweza kuzuia hizi zisiathiri tafsiri zetu, ili tuweze kufikia uelewa wa kweli wa Maandiko. Kwa mfano, sote tunajua mstari wa kwanza wa Biblia, Mwanzo 1:1, unaosema:

Hapo mwanzo Mungu aliumba mbingu na nchi (Mwanzo 1:1).

Watu wengi watakubali kwamba ni rahisi kuelewa maana ya msingi ya kifungu hiki. Angalau, tunaweza kusema kwa ujasiri kwamba inamaanisha "Mungu aliumba kila kitu." Wanaposema kwamba Mwanzo 1:1 inamaanisha "Mungu aliumba kila kitu," waaminifu wa kimantiki wanaamini kwamba wanaelewa mstari huo bila upendeleo. Kwa hivyo, huwa wanafikiri kwamba mtu yeyote anayekataa tafsiri yao anakataa ukweli ulio wazi.

Sasa, kwa nini wafasiri wengi wa Biblia wamefuata njia hii ya kuelewa maana ya Maandiko? Na ni matokeo gani yamekuwa ya mantiki ya kimantiki (objectivism) katika hermeneutiki ya Biblia? Ili kujibu maswali haya, tutachunguza njia za kimantiki za tafsiri kwa kuangalia pande mbili. Kwanza, tutagusia asili ya kifalsafa na kiutamaduni ya njia hizi. Na pili, tutataja ushawishi wao kwenye tafsiri ya Biblia. Hebu tuanze kwa kuangalia asili ya njia za kimantiki za tafsiri.

USULI

Uhalisia unaweza kufananishwa na mkondo mashuhuri zaidi katika falsafa ya kisasa; mkondo tutakaouita mantiki ya kisayansi. René Descartes, aliyeishi kuanzia mwaka 1596 hadi 1650, mara nyingi huitwa baba wa mantiki ya kisasa kwa sababu alikuza sababu kama hakimu mkuu wa ukweli. Kwa mtazamo wake, mambo kama dini, mila, imani, hisia na ushirikina huchanganya fikra zetu na kuficha uhalisia kutoka kwetu. Lakini Descartes alisisitiza kwamba kutegemea fikra makini za kimantiki huwakomboa wanadamu kutoka kwenye mkanganyiko na kutuwezesha kugundua ukweli halisi.

Mantiki ya kisayansi pia iliathiriwa na maendeleo katika sayansi asilia. Francis Bacon, aliyeishi kuanzia mwaka 1561 hadi 1626, mara nyingi huitwa baba wa sayansi ya kisasa kwa sababu alitumia fikra za kimantiki na zenye akili katika uchunguzi wa ulimwengu halisi. Kwa hakika, Bacon alikuza wazo kwamba uchunguzi wa utaratibu, wa kimajaribio, kile tunachokiita "njia ya kisayansi" huzingatia upekee wa binadamu, na kutuwezesha kupata uelewa halisi wa ulimwengu unaotuzunguka.

Mantiki ya kisayansi ilikuwa na ushawishi mkubwa sana kiasi kwamba karibu kila fani ya masomo kuanzia karne ya kumi na saba hadi katikati ya karne ya ishirini ilikubali

mitazamo yake. Hata taaluma kama vile dini na theolojia zimechunguzwa kwa uchanganuzi wa kimantiki na kisayansi. Bila shaka, dhana za mantiki na sayansi zimebadilika kwa njia mbalimbali kwa karne nyingi. Lakini dhana ya msingi ya uonahalisia imebaki ileile, hasa: kwa kufuata uchanganuzi wa kimantiki wa kisayansi, tunaweza kufikia maarifa halisi.

Katika karne ya ishirini, uonahalisia wa kisasa ulipelekwa ukingoni na mtazamo mpana wa kifalsafa unaojulikana kama ujenzi (structuralism). Kwa ufupi, wajenzi walijaribu kutumia usahihi wa kimantiki na kisayansi kupata uelewa kamili wa kila kitu walichokichunguza — ikiwemo sosholojia, sanaa, lugha na fasihi. Tamaa yao ya usahihi katika tafsiri ya fasihi ilikuwa kali sana hivi kwamba wajenzi waliondoa kila jambo lililoleta kipengele chochote cha upekee. Nia za waandishi, mahitaji ya hadhira asili, na maoni ya wasomaji wa kisasa yalionekana kuwa na upekee mno kwa uchanganuzi wa kimantiki wa kisayansi. Lakini wajenzi waliamini kwamba uchanganuzi mkali wa kimantiki ungewapa uelewa halisi wa maandishi waliyoyatafsiri.

Mungu hukutana nasi tukiwa watu kamili. Ametuumba kwa kila namna. Hivyo basi, ameumba akili zetu; ameumba hisia zetu za ndani; ameumba mihemko yetu. Ameumba yote, na anataka tuitikie kwa upendo kwa moyo wetu wote na roho yetu yote na nguvu zetu zote na akili zetu zote, kwa hiyo inahusisha kila namna yetu. Kwa hivyo, usomaji finyu wa kiakili wa Biblia hautoshi, na usomaji finyu wa kihisia au kiakili hautoshi. Lazima uitikie kwa kila kilicho ndani yako. Hicho ndicho Mungu anachotaka. Na ni kweli pia kwamba dhambi inaweza kuathiri akili zetu na hisia zetu za ndani. Kwa hiyo Bwana ametoa ili tuweze, kwa namna fulani, kuanza kusahihisha moja na nyingine. Sawa? Kwa hiyo, watu wanaweza kuwa na mwelekeo wa ndani kuelekea wazo fulani na wanasoma Maandiko na wanasema, "Kweli, ninapotumia akili yangu kwa hili, naweza kuona kwamba hisia yangu ya ndani inahitaji kusahihishwa." Na vivyo hivyo, sawa? Kwamba wakati mwingine nina mawazo ya kiakili na ninahitaji kusema ni zaidi ya hapo. Na hisia ya ndani inaweza kunionya, unajua, labda afadhali ukae mbali na wazo hili kwa sababu sio la kibiblia.

— Dkt. Vern Poythress

Baada ya kuchunguza asili ya kifalsafa na kiutamaduni ya mifumo ya ki- uhalisia kuhusu maana, sasa tuelekeze mawazo yetu kwenye ushawishi ambao mifumo hii ya ki- uhalisia imekuwa nao katika tafsiri ya Biblia.

USHAWISHI

Upekuzi wa kisayansi umeshawishi tafsiri ya Biblia kwa njia kuu mbili. Kwanza, umetuelekeza kwenye kile tunachoweza kukiita masomo muhimu ya Biblia. Pili, pia umeshawishi masomo ya kiinjilisti ya Biblia.

Wasomi wakosoaji kwa kawaida wanasema kwamba njia bora ya kutathmini Maandiko ni kwa uchunguzi wa kimantiki, kama vile unaotumika katika sayansi, akiolojia, na historia. Cha kusikitisha ni kwamba, mara nyingi wasomi hawa wanashindwa kutambua mipaka ya aina hizi za uchunguzi, hivyo huishia kukataa madai na mafundisho mengi ya Maandiko.

Tofauti na wasomi wakosoaji, Waevanjelisti wanasisitiza kwamba Maandiko ni kweli kabisa na yana mamlaka kamili, na kwamba matokeo yote ya kisayansi lazima hatimaye yatii mafundisho yake. Hii haimaanishi kwamba hatuwezi kujifunza mambo muhimu kuhusu Biblia kutoka sayansi, akiolojia, na historia. Vinapotumika ipasavyo na kwa utii kwa mamlaka ya Biblia, mantiki na mbinu za kisayansi ni zana muhimu sana za kupata maana katika Biblia. Na ufahamu kutoka taaluma hizi mara nyingi hutusaidia kuelewa vipengele vya Maandiko vinavyohusiana na habari za kisayansi, za akiolojia, na za kihistoria. Lakini taaluma hizi hazipaswi kamwe kutumika kukataa madai na mafundisho ya Maandiko.

Kila mtu anayesoma na kujifunza Biblia ana njia fulani ya tafsiri. Swali ni je, tunafahamu kweli njia tunayotumia na kufikiria kwa makini kuhusu maswali tunayouliza Maandiko na jinsi tunavyopata majibu. Ninawahimiza sana watu wanaoanza kujifunza na kuelewa Biblia wawe na njia fuli ya hatua kwa hatua wanayoifuata, maswali wanayouliza kila kifungu wanachosoma. Lakini ni muhimu kusema kwamba tafsiri ya Biblia si sayansi; ni sanaa. Na si kama tukiuliza tu maswali sahihi tunaweza kuelewa maana kamili ya andiko la Biblia. Kwa hiyo, nadhani kadiri muda unavyoenda, tunajifunza kutofuata kwa upofu njia moja tu bali kuwa wazi hata kwa uongozi wa Roho Mtakatifu katika kutafsiri kifungu chochote cha Maandiko.

— Dkt. Philip Ryken

Tunapotumia mbinu makini katika tafsiri Biblia, ni faida kwa sababu inatufanya tuwe waaminifu. Inatuzuia kuwa wazembe au kutokuwa na habari za kutosha tunapoisoma Biblia… Msingi mzuri wa kimbinu unatuchochea kufanya “kazi ya nyumbani”, na hivyo kukuza bidii na umakini. Wakati huo huo, ukali wa kimbinu unaweza wakati mwingine kusababisha kuto ruhusu Biblia kusema kile inachokisema. Inaweza kusababisha tafsiri pungufu. Mojawapo ya mifano ninayoipenda zaidi ni Yohana 13, hadithi ya kunawa miguu. Ikiwa utakaribia hili kwa aina ya njia ya kiingizaji ambayo wengi wetu tumejifunza njiani, ni rahisi sana kuondoka Yohana 13 na kusadikishwa kwamba ni somo tu la utumishi. Lakini kadiri ninavyozidi kufikiria kifungu hicho katika muktadha mpana wa Yohana na ndani ya Canon nzima, ndivyo ninavyozidi kusadikishwa kwamba Yohana 13 kwa kweli ni igizo la mwelekeo wa hadithi ileile ambayo Paulo anaiwasilisha katika Wafilipi 2 ambapo anasema, "Acheni nia hii iwe ndani yenu iliyokuwa pia ndani ya Kristo Yesu ambaye, ijapokuwa alikuwa na asili ya Mungu, hakukuchukulia usawa na Mungu kuwa kitu cha kung'ang'ania, bali alijinyenyekeza, akachukua namna ya mtumwa, na akawa mtiifu… hata kufa, kifo cha msalaba… Kwa sababu hii, Mungu amempa yeye mahali pa juu sana ili kwa jina la Yesu kila goti lipigwe, kila ulimi ukiri kwamba Yesu Kristo ni Bwana." Katika vifungu vyote viwili tuna mwelekeo wa hadithi wa utukufu wa awali, kujiondoa na huduma, na kisha kurudi baadaye, kujitukuza baadaye. Ni kama vile Pelikan anavyozungumzia Kristolojia ya kuwepo kabla, kenosis na kutukuzwa.

Na kuna dalili za kimatamshi katika Yohana zinazokupeleka huko, lakini ni za hila. Na kwa hivyo, nadhani ni muhimu kwamba tunapoisoma Biblia tuzingatie kila wakati kwamba mbinu ni njia ya kufikia lengo. Sio lengo yenyewe, na kwa hivyo lengo ni kuelewa Maandiko kwa usahihi. Hiyo ndiyo hoja kila wakati.

— Dkt. Carey Vinzant

Mbinu za kiutendaji za kutafuta maana zinaweza kutusaidia kwa njia nyingi. Zina faida ya kutumia akili na mbinu sahihi za tafsiri ambazo zinaweza kutusaidia fasiri Biblia kwa uangalifu na kwa kuwajibika. Lakini, ijapokuwa njia hii ya kufasiri Biblia inaweza kuwa na thamani kubwa, tunapaswa kukumbuka kila wakati kwamba, mwisho wa siku ni Mungu pekee ndiye aliye na ujuzi kamili kwa sababu hakuna kilichofichwa machoni pake. Kadiri tunavyojaribu, wanadamu hatuwezi kamwe kuwa wa lengo kabisa, au watafiti wa ukweli wasio na upendeleo wowote. Kwa hiyo, bila kupoteza faida ya mbinu za lengo, tunahitaji uelewa mpana zaidi wa kile kinachohusika katika kugundua maana ya Maandiko.

Kwa uelewa huu wa njia za lengo za kutafuta maana akilini, hebu sasa tuelekeze mawazo yetu kwenye njia za kibinafsi.

MBINU ZA KIBINAFSI

Kuna aina nyingi tofauti za mbinu inayoupa mkazo uzoefu na hisia za mtu binafsi. Lakini kwa ujumla, tunaweza kusema kwamba wasabjectivisti wanatambua kwamba wanadamu na dunia, na hasa mambo ya imani, mara nyingi ni magumu sana kueleweka kwa kutumia mantiki ya kisayansi. Hivyo basi, utafutaji wao wa maana kwa kawaida unategemea sana nguvu za kibinafsi kama vile ufahamu wa ghafla na hisia. Kwa mfano, katika Yohana 13:34-35, Yesu alitoa amri hii inayojulikana:

Amri mpya nawapa: Pendaneni. Kama mimi nilivyowapenda ninyi, nanyi mpende mmoja na mwingine. Kwa hili wote watajua ya kuwa ninyi mmekuwa wanafunzi wangu, mkiwa na upendo ninyi kwa ninyi (Yohana 13:34-35).

Kwa upande mmoja, amri ya Yesu iko wazi kabisa: tunatakiwa kupendana. Lakini watu tofauti wana mawazo tofauti sana kuhusu upendo ni nini.

Mtu anayezingatia uhalisia wa mambo anaweza kuchunguza Maandiko Matakatifu ili kujua upendo ni nini. Lakini msubjectivisti anaweza kuwa na mwelekeo zaidi wa kufafanua upendo kwa masharti yake mwenyewe, kisha kutenda kulingana na ufafanuzi huo.

Majadiliano yetu kuhusu mitazamo ya kibinafsi ya maana yatafanana na majadiliano yetu kuhusu mitazamo ya kimantiki ya mambo. Kwanza, tutagusia historia ya kifalsafa na kitamaduni ya mitazamo ya kibinafsi. Na pili, tutataja baadhi ya ushawishi wake kwenye tafsiri ya Biblia. Tuanze na historia ya mitazamo ya kibinafsi ya tafsiri.

USULI

Nadharia ya kisasa ya umwilishaji ilianza kujitokeza kwa kiasi fulani kutokana na nadharia ya uhalisia ya Enzi za Mwangaza za karne ya kumi na saba na kumi na nane. Wanafalsafa kama David Hume, msomi wa Scotland aliyeishi kuanzia mwaka 1711 hadi 1776, walisema kuwa akili na masomo ya kisayansi hayawezi kutupeleka kwenye ujuzi halisi kuhusu ulimwengu. Hume na wengine waliamini kwamba hisia zetu, tamaa zetu, na kategoria zetu za kiakili daima huathiri mawazo yetu, na kufanya kutokuwa na upendeleo kutowezekana.

Mwanafalsafa wa Ujerumani Immanuel Kant, aliyeishi kuanzia mwaka 1724 hadi 1804, pia alitoa mchango mkubwa katika fikra za umwilishaji. Kant alisema kuwa hatuwezi kujua uhalisia halisi jinsi ulivyo; hatuwezi kamwe kujua Ding an sich, au "kitu chenyewe." Aliamini kwamba tunaona tu ulimwengu jinsi unavyoonekana kwetu, na kisha tunachakata mitazamo yetu kupitia kategoria au dhana za kimantiki ambazo tayari zipo akilini mwetu. Kant alihitimisha kuwa kile tunachokiona kama "ujuzi wa ulimwengu" daima kinahusisha mitazamo yetu ya kihisia na dhana zetu za kiakili.

Baada ya Hume na Kant, mbinu za umwilishaji za kuelewa maana ziliendelea kukua katika karne ya kumi na tisa kupitia harakati kama romanticism. Wa-romantic na wale waliowafuata walisema kuwa mashairi ya kueleza hisia, tamthilia, muziki, na sanaa za kuona hutoa uelewa wa uhalisia ambao unaweza kuwa bora zaidi kuliko mijadala ya kimantiki na kisayansi. Pia walisisitiza kwamba mantiki ilikuwa na athari ya kuondoa ubinadamu kwa sababu inashusha thamani ya sifa muhimu za kibinadamu kama vile hisia na utambuzi. Na hivyo, walisisitiza kwamba wafasiri wanapaswa kutegemea sifa zao binafsi za kibinadamu wanapofasiri maandishi.

Mbinu za umwilishaji za kuelewa maana zilibadilika tena mwishoni mwa karne ya ishirini katika harakati inayojulikana kama post-structuralism. Wanasayansi wa nadharia wa Kifaransa Jean-Francois Lyotard, Jacques Derrida, Michel Foucault na wengine wengi walikataa uhalisia wa structuralism ya karne ya ishirini. Kwa kweli, wengi walisonga mbali sana kutoka kwa uhalisia hata wakakataa matumaini yote ya uhalisia. Walisisitiza kwamba madai ya uhalisia ya ujuzi hayawezi kuaminiwa kwa sababu ni mdogo sana na yanaathiriwa sana na mawazo ya kibinafsi, hisia, na imani zilizopo.

Zaidi ya hayo, wengi wa post-structuralists walikubaliana na mwanafalsafa wa Ujerumani wa karne ya kumi na tisa Friedrich Nietzsche, pamoja na baadhi ya wa-existentialist wa karne ya ishirini, ambao walisema kuwa madai yote ya ujuzi kimsingi ni majaribio ya kuweka mawazo ya mtu au kikundi kimoja kwa wengine. Baadhi yao hata walipanua mawazo haya kwa sanaa na fasihi, wakisema kuwa hata tafsiri ya kisanii ni mchezo wa nguvu ulioundwa kufikia utawala wa kijamii.

Katika siku zetu, umwilishaji umeenea sana, hasa katika tafsiri ya sanaa na fasihi. Wafasiri wa umwilishaji wanasema kwamba kwa kuwa hatuwezi kugundua uelewa halisi wa ulimwengu unaotuzunguka, basi maana ya sanaa na fasihi, ikiwemo Biblia, lazima iwe ndani yetu. Kwa hiyo, badala ya kuzungumzia maana halisi katika sanaa na fasihi, wa-umwilishaji wanazungumzia jinsi muziki, picha, vitabu, na kadhalika zinavyoonekana na tamaduni tofauti, makundi tofauti ya kikabila, matabaka tofauti ya kiuchumi, jinsia tofauti, na kadhalika. Na wanapendezwa hasa na jinsi makundi haya tofauti yanavyotumia sanaa na fasihi kwa ajili ya ajenda zao mbalimbali za kijamii.

Sasa kwa kuwa tumepitia historia ya mbinu za umwilishaji za kuelewa maana, tuko tayari kuzingatia ushawishi wao kwenye tafsiri ya Biblia.

USHAWISHI

Kwa hakika, wafuasi wa Kristo hawapaswi kuruhusu mikondo ya kitamaduni inayowazunguka kuathiri jinsi wanavyoielewa Biblia. Lakini kiuhalisia, hakuna hata mmoja wetu anayeweza kuepuka kabisa athari za utamaduni kwenye mbinu yetu ya ufafanuzi wa Biblia. Katika miongo ya hivi karibuni, mtazamo wa kimapokeo umevuka mipaka ya mijadala ya kitaaluma na umekuwa kawaida sana, kiasi kwamba tunakutana na watu wengi zaidi wanaoamini kwamba madai ya ukweli si chochote zaidi ya maoni ya kibinafsi. Na hili ni kweli hasa katika masuala ya imani na Biblia. Kwa sababu hii, sote tunahitaji kufahamu zaidi jinsi mtazamo wa kimapokeo ulivyoshawishi tafsiri ya Biblia katika siku zetu.

Kama vile mtazamo wa kimapokeo ulivyoathiri utafiti wa Biblia wa kina na utafiti wa Biblia wa kiinjilisti, mtazamo wa kisayansi wenye lengo pia umeathiri nyanja hizi. Wasomi wa Biblia walioathiriwa na mtazamo wa kimapokeo mara nyingi hudai kwamba hakuna maana halisi inayoweza kupatikana katika maandishi ya Biblia. Kwa hivyo, badala ya kuwafundisha wanafunzi wao kugundua maana asili ya Maandiko, wanawahimiza wasomaji wa Biblia kuunda maana zao wenyewe kwa kutumia Maandiko kufikia malengo yao. Baadhi hata hudai kwamba hivi ndivyo waandishi wa Agano Jipya walivyofanya walipokuwa wakitafsiri Agano la Kale. Wanaamini waandishi wa Agano Jipya hawakujali kuhusu maana halisi ya maandishi ya Agano la Kale, na kwamba waandishi wa Agano Jipya walihusika zaidi na jinsi Agano la Kale lingeweza kutumiwa kukuza imani zao za Kikristo. Na wafasiri wa kimapokeo hudai kwamba tunapaswa kufanya vivyo hivyo — kwamba tusijali kuhusu maana halisi ya Maandiko, na kwamba tunapaswa kutumia Biblia kukuza ajenda zetu za kijamii, kisiasa na kidini.

Tofauti na masomo ya Biblia ya kina, masomo ya Biblia ya kiinjilisti kwa kiasi kikubwa yameepuka mitazamo mikali ya kimapokeo. Angalau kimsingi, Wainjilisti kwa kawaida hukubali kwamba Biblia ni Neno la Mungu, na kwa hiyo maana yake imedhamiriwa na Mungu badala ya wafasiri. Lakini Waingili hawajaepuka athari mbaya za mtazamo wa kimapokeo kwenye hermeneutiki. Mara nyingi huuliza, "Maandishi haya yanamaanisha nini kwako?" bila kufikiria maana halisi ya kifungu. Na wahubiri na waalimu wa Biblia mara nyingi husoma maslahi ya kisasa katika vifungu vya Biblia, bila kujali mazingira ya kihistoria ya maandishi.

Lakini licha ya makosa kama haya, mtazamo wa kimapokeo bado umetoa michango muhimu kwa hermeneutiki ya Biblia ya Kiinjilisti. Umeeleza kwa usahihi kwamba asili yetu ya kitamaduni na kibinafsi, ujuzi, uwezo, udhaifu na mapungufu yetu huathiri sana uelewa wetu wa Maandiko. Na umetusaidia kuona kwamba kama vile Roho Mtakatifu alivyotumia mitazamo ya kimapokeo ya waandishi wa kibinadamu walioongozwa kuandika Maandiko, anatumia mitazamo yetu wenyewe ya kimapokeo kutusaidia kuelewa na kutumia maana ya Maandiko katika siku zetu.

Bibilia daima hutulazimisha tujibu kibinafsi. Daima inatupa ahadi za kuamini, maonyo ya kufuata, amri za kutii. Kwa hivyo, daima kuna kipengele cha majibu ya kibinafsi kwa Neno la Mungu kinachohitajika kweli. Mungu mwenyewe anasema nasi katika Neno lake. Lakini nadhani ni muhimu kutambua kwamba hapo si mahali tunapoanzia katika kufasiri Bibilia, kana kwamba swali la kwanza na muhimu zaidi ni, "Kifungu hiki kinanifanya nijisikieje?" Au "Jibu langu la kibinafsi

kwa kifungu hiki ni lipi?" Tunahitaji kuelewa kile ambacho Bibilia ilimaanisha katika muktadha wake wa awali kabla hatujaweza kupata maana kamili ambayo Bibilia inayo kwetu katika hali yetu ya sasa. Kwa hivyo, ni muhimu kufanya kazi kwa bidii kuelewa maana ya Bibilia yenyewe na kisha tusisimame hapo kwa sababu tunataka kuendelea na jibu la kibinafsi. Lakini yote mawili ni muhimu katika mchakato wa kufasiri Bibilia.

— Dkt. Philip Ryken

Mbinu za kifasihi za maana zinaweza kuwa na madhara zinapotuacha bila kigezo cha kutathmini tafsiri tofauti za Biblia. Ukweli rahisi ni kwamba baadhi ya tafsiri za Maandiko ni bora kuliko nyingine. Lakini mbinu za kifasihi za tafsiri ya Biblia zinaweza pia kutufumbua macho kuhusu jinsi asili zetu, na haiba zetu, hata hisia zetu na mihemko yetu mara nyingi huathiri tafsiri zetu za Maandiko. Na kutambua athari hizi kunaweza kutusaidia kuzisimamia kwa ufanisi zaidi ili tuweze kutafsiri Biblia kwa uwajibikaji zaidi.

Sasa kwa kuwa tumefafanua mbinu lengwa na kifasihi za maana, hebu

tugeukie mbinu za majadiliano.

MAJADILIANO

Sote tumewahi kukutana na watu wenye maoni yenye nguvu kiasi kwamba wanasisitiza kila mtu akubaliane nao kikamilifu. Mara nyingi, tunaenda nao sawa ili kudumisha amani. Lakini nyakati nyingine, suala lililopo ni muhimu sana kiasi kwamba tunasisitiza kulizungumzia zaidi. Katika mazungumzo mazuri kama haya, pande zote mbili hujaribu kujieleza waziwazi na kusikilizana kwa makini. Na kwa matumaini, kadri mazungumzo yanavyoendelea, kiwango fulani cha makubaliano hujitokeza. Katika miongo ya hivi karibuni, mazungumzo au majadiliano ya aina hii yamekuwa mfano wa kutafsiri maandishi yote, ikiwemo Biblia.

Neno “majadiliano” hurejelea wazo kwamba tafsiri inahusisha aina ya mazungumzo au majadiliano kati ya msomaji na maandishi. Wazo la msingi ni kwamba maandishi yana maana halisi, lakini maana hii halisi hugunduliwa vyema kupitia mwingiliano au mazungumzo kati ya msomaji na maandishi. Tunaona mfano wa mazungumzo ya aina hii katika Zaburi 119:18, ambapo mtunga-zaburi alitoa ombi hili kwa Mungu:

"Fungua macho yangu nipate kuona mambo ya ajabu katika sheria yako" (Zaburi 119:18).

Katika zaburi hii, mtunga-zaburi alikuwa akizungumzia jinsi alivyotafakari Maandiko mara kwa mara. Na alionyesha mtazamo wa kimsingi wa mazungumzo kuhusu tafsiri. Kwanza, aliamini kwamba maana halisi inaweza kupatikana katika sheria. Lakini wakati huo huo, aligundua kwamba alihitaji uzoefu wa kibinafsi, wa kufungua macho ili kuelewa sheria ipasavyo.

Mtunga-zaburi hakuwa akimwomba Mungu aondoe ushawishi wake wa kibinafsi, bali kuboresha mtazamo wake wa kibinafsi kwa kuongeza ufahamu wake. Na kama muktadha mpana wa aya hii unavyotuonyesha, mtunga-zaburi aliendelea kurudi kwenye

maandishi ya sheria ili kuboresha ufahamu wake; alidumisha mazungumzo na Maandiko ambayo yaliendelea kuboresha uelewa wake wa maana yake.

Uchunguzi wetu wa mbinu za kimajadiliano za maana utaanza kwa njia ile ile kama vile tulivyozingatia mbinu halisi na za kibinafsi. Kwanza, tutaangalia historia ya kifalsafa na kitamaduni ya mifumo ya kimajadiliano. Na pili, tutazingatia ushawishi wao kwenye hermeneutiki ya kibiblia. Lakini basi tutaenda hatua moja zaidi kwa kutoa ulinganisho kati ya mbinu halisi na za kibinafsi kwa upande mmoja, na uelewa wa kibiblia wa mbinu ya kimajadiliano kwa upande mwingine. Tuanze kwa kuangalia historia ya mbinu za kimajadiliano.

USULI

Katika fani ya hermeneutiki ya kifalsafa, hali ya mazungumzo katika tafsiri ilisisitizwa na mwanafalsafa, mwanatheolojia na mwanaisimu wa Kijerumani, Friedrich Schleiermacher, aliyeishi kuanzia mwaka 1768 hadi 1834. Alitoa mfano mashuhuri wa tafsiri ulioitwa "mduara wa kihermeneutiki," ambapo wafasiri hujitahidi kuelewa maandishi au vitu vingine tata. Mduara huanza tunapokutana na kitu na kukichakata awali akilini mwetu. Kisha tunarudi tena na tena kukutana na sehemu zaidi ya kitu hicho na kuchakata uelewa zaidi. Mduara wa kihermeneutiki wa Schleiermacher mara nyingi umefafanuliwa na wengine kama mzunguko wa kihermeneutiki, harakati ya duara kati ya wafasiri na vitu vyao vya utafiti ambayo huendelea kusonga mbele kuelekea uelewa mkubwa zaidi.

Mifano ya mazungumzo pia imeibuka katika sayansi. Wanafalsafa wa sayansi wa karne ya ishirini kama Thomas Kuhn, aliyeishi kuanzia mwaka 1922 hadi 1996, wamebisha kwamba maarifa ya kisayansi hutokana na mwingiliano kati ya ukweli halisi na mitazamo ya uelewa tunayoleta katika uchunguzi wa kisayansi. Dhana ya msingi ya mtazamo (paradigm) ni kwamba imani zetu zote zimeunganishwa. Zinafiti pamoja katika muundo tata, kila moja ikiimarisha na kushawishi nyingine. Mradi tu imani mpya haipingani na mtazamo wetu, ni rahisi kwetu kuikubali. Lakini tunapinga imani mpya zinazotishia muundo wa mtazamo wetu. Hata hivyo, wakati ushahidi unaopingana na mitazamo yetu unatosha, unaweza kutulazimisha kubadilika — wakati mwingine kwa njia za kimapinduzi zinazotufanya tufikiri upya kila kitu tulichofikiri tulikijua. Lakini bila kujali kiwango cha mabadiliko, aina fulani ya mazungumzo daima hufanyika kati ya mitazamo yetu ya akili na uzoefu wetu wa ukweli halisi, na kutufanya tuweze kutathmini upya kila imani yetu kwa kuzingatia zingine.

Labda mfumo wenye ushawishi mkubwa zaidi wa mazungumzo kwa hermeneutiki katika karne ya ishirini ulikuwa ule wa Hans-Georg Gadamer, aliyeishi kuanzia mwaka 1900 hadi 2002. Gadamer alizungumza kuhusu maana katika sayansi, falsafa, theolojia, sanaa na fasihi kwa kurejelea muunganiko wa upeo mbili. Katika mawazo ya Gadamer, upeo (horizon) ulikuwa kila kitu kinachoweza kuonekana au kueleweka kutoka kwa mtazamo fulani. Katika kesi ya hermeneutiki, upeo mmoja ungekuwa ule wa maandishi. Upeo wake ungejumuisha mitazamo yote iliyotolewa katika maandishi, na hitimisho halali ambazo zingeweza kutolewa kutokana na mitazamo hiyo. Upeo mwingine ungekuwa ule wa wasomaji. Upeo huu ungejumuisha mitazamo yao yote, imani, hisia, chuki, na kadhalika. Na upeo huu ungesawijika wasomaji wangeanza kuingiza vipengele vya upeo wa maandishi katika upeo wao wenyewe. Wasomaji walipojifunza kutoka kwa maandishi, au walipokubali mitazamo ya maandishi, upeo wao wenyewe ungetanuka kujumuisha vipengele vipya kutoka kwa upeo wa maandishi.

Sasa kwa kuwa tumetazama historia ya mifano ya mazungumzo, hebu tugeukie ushawishi wao kwenye hermeneutiki ya kibiblia.

USHAWISHI

Fikra yetu kwa sasa itaangazia jinsi Wainjilisti wametumia mbinu za mazungumzo katika kuelewa maana ili kuboresha tafsiri zao za Maandiko Matakatifu. Hasa, Wainjilisti wamesisitiza kwamba kusoma Biblia ni tofauti na kuwa na mazungumzo na kitabu cha kawaida kwa sababu, tofauti na vitabu vingine, Biblia ina mamlaka kamili juu yetu. Kwa sababu hii, tutaeleza mbinu za Kiinjilisti kuhusu masuala haya kama mazungumzo ya mamlaka.

Katika siku ya kawaida, wengi wetu huwa na mazungumzo na watu wa aina mbalimbali. Na mazungumzo haya huchukua mwelekeo tofauti kulingana na nani anayehusika. Tunapozungumza kwa kawaida na marafiki zetu kuhusu jambo tunalolielewa sote, tunahusiana kama watu sawa. Mazungumzo huenda na kurudi, na sote tunajitahidi kusikiliza na kuheshimu mitazamo ya kila mmoja. Lakini tunapozungumza kuhusu masuala muhimu, kama afya yetu au kulea watoto, na tunafanya hivi na mtu aliye na ujuzi na utaalamu zaidi kuliko sisi, ni busara kuendea mazungumzo tofauti. Ingawa tunajua kwamba wataalamu hufanya makosa, tunajitahidi kuwasikiliza kwa makini.

Sasa, fikiria kwamba unafanya mazungumzo na mtu unayemjua hakosi kamwe, mtu ambaye yuko sahihi kila wakati. Hakika utakuja kwenye mazungumzo hayo na maswali na maoni yako, lakini utafanya yote uwezayo kuelewa na kukubali kila kitu ambacho mtu huyo anakuambia.

Kwa njia nyingi, ndivyo ilivyo na kutafsiri Biblia. Hatuwezi kuepuka kuja kwenye Biblia na maswali yetu na maoni yetu, lakini kwa sababu Biblia haina makosa, kwa sababu iko sahihi kila wakati, tunafanya kila tuwezalo kuelewa na kukubali kila kitu inachotuambia.

Kutafsiri Biblia ni kama kuwa na mazungumzo na mtu mwenye mamlaka zaidi tunayeweza kumfikiria, Mungu mwenyewe. Ni mazungumzo kwa sababu yanahusisha aina ya "kutoa na kupokea" kwa mazungumzo kati ya wasomaji na Maandiko. Katika upande wa msomaji wa mazungumzo, sote tunakuja kwenye Biblia tukiwa na maswali mengi, mawazo ya awali, asili za kitamaduni na uzoefu wa kibinafsi. Na kila moja ya mambo haya huathiri kile tunachoelewa kutoka kwenye Biblia. Katika upande wa Maandiko wa mazungumzo, Mungu anaendelea kuzungumza nasi kupitia Neno lake, wakati mwingine akithibitisha kile tunachokiamini, wakati mwingine akikisahihisha.

Historia yangu na uzoefu wangu wa zamani na kadhalika, ndio ninaokuwa nayo ninaposoma Maandiko; kwa kawaida ninayatafsiri, ninafikiria kwa mtazamo huo. Hoja ni kwamba ninapokuja kwenye Maandiko, nakuja nikiwa na ufahamu kamili wa kufanya hivyo. Ni wazi, hivyo ndivyo vinavyoniwezesha kusikia Maandiko, historia yangu na kadhalika. Lakini nakuja nikiwa na nia kamili ya kujinyenyekeza kwa Maandiko. Nakuja kwa unyenyekevu mbele ya Maandiko, nikileta uzoefu wangu mwenyewe. Ndiyo, hiyo inaniwezesha kuelewa maandishi lakini ninayawasilisha tena nikisema, "Je, majibu yangu ni sahihi? Je, Maandiko yanasadiki au kurekebisha kile ninachofikiri inamaanisha?" Kwa hivyo, ninarudi tena na tena kuangalia maandishi, kuyasikiliza, kuyangoja, kuyaelewa maandishi ya Maandiko, nikiyaangalia ndani ya muktadha wake mpana ili kuona ni wapi majibu yangu yanahitaji

kurekebishwa ili yapatane na maandishi ya Maandiko, na kile ambacho Mungu anasema. Na bila shaka, kadiri yanavyopatana na Maandiko, ndivyo ninavyoyaelewa Maandiko vizuri zaidi. Kadiri ninavyoelewa Maandiko vizuri zaidi, ndivyo ninavyoweza kuleta majibu yangu kwa Maandiko na kuruhusu yaumbwe na Maandiko.

— Dkt. Gary Cockerill

Tunapojisalimisha kwenye mamlaka ya Biblia, tunatarajia kupokea hekima, maelekezo, na kutiwa moyo kutoka kwake. Tunaamini kwamba Roho anaweza, kwa hiari yake, kutuangazia zaidi na zaidi maana halisi ya Maandiko, na kutuwezesha kuyatumia kwa uaminifu zaidi maishani mwetu. Hivyo, kadiri tunavyoisoma na kuifasiri Biblia kwa uwajibikaji, ndivyo tunavyoweza kutarajia uelewa wetu kuwa sahihi zaidi, na ndivyo karama zetu zinavyoweza kuimarishwa, mawazo yetu yakapingwa, asili zetu za kitamaduni zikapimwa na uzoefu wetu binafsi ukabadilishwa.

Ni muhimu sana tuheshimu Mamlaka ya Maandiko Matakatifu kwa sababu kufanya hivyo kunaonyesha nia yetu ya kujisalimisha kwa mamlaka ya Mungu. Kwa kuwa Maandiko Matakatifu ni maneno halisi ya Mungu, tunapojisalimisha au kutojisalimisha kwa mamlaka yake, tunakuwa tunatoa kauli kuhusu mtazamo wetu kwa Mungu mwenyewe. Kwa hiyo, tunapaswa kuwa waangalifu tusije tukayaendea Maandiko Matakatifu kama waamuzi wake, bali tujinyenyekeze chini ya mamlaka yake, kwa sababu kwanza kabisa tunajinyenyekeza chini ya mamlaka ya Mungu kwanza.

— Dkt. Robert G. Lister

Sasa kwa kuwa tumezingatia asili ya mifumo ya kimaongezi na ushawishi wake katika hermeneutiki ya kibiblia, hebu tuangalie ulinganisho wa mbinu ya kimaongezi ya maana na mbinu lengwa.

ULINGANISHO

Njia za lengo na za kibinafsi za kupata maana hupingana katika baadhi ya mambo ya msingi, lakini zina jambo moja muhimu sana linalofanana. Kwa upande mwingine, mifumo yote miwili hatimaye huweka mamlaka ya wafasiri sawa au hata zaidi ya mamlaka ya Biblia yenyewe. Uhalisia-lengo huelekea kukadiria kupita kiasi jinsi maoni yetu ya kimantiki na kisayansi yalivyo ya kuaminika. Uhalisia-nafsi huelekea kukadiria kupita kiasi jinsi hisia na maoni yetu binafsi yalivyo ya kuaminika. Lakini katika visa vyote viwili matokeo ni yale yale: Tunaihakiki Maandiko. Hivyo, ingawa njia hizi zinatoa ufafanuzi muhimu, mfumo wa majadiliano hutusaidia kukabiliana ipasavyo na udhaifu wetu wenyewe na mamlaka ya kimungu ya Biblia.

Katika somo hili, tunajishughulisha kimsingi na njia za mamalaka-majadiliano za kiinjili za kupata maana badala ya njia za majadiliano kwa ujumla. Hivyo, ulinganisho wetu utazingatia kwanza mamlaka-majadiliano na mifumo ya lengo, na pili mamlaka-majadiliano na mifumo ya kibinafsi. Hebu tuanze na mamlaka-majadiliano na njia za lengo.

Mamlaka-Mazungumzo na Lengo

Kama vile mifano ya malengo, mfano wa "mamlaka-mazungumzo" unakubali kwamba ukweli wa malengo unaweza kupatikana katika maandishi ya Maandiko Matakatifu. Biblia ni neno la Mungu na ufunuo kwetu, na kila kitu inachosema ni kweli na kina maana kwa malengo. Na mbinu za tafsiri zinaweza kutusaidia kuelewa ufunuo huu mradi tu mbinu hizo zizingatie viwango vya kibiblia. Kama vile Paulo alivyomwambia Timotheo katika 2 Timotheo 2:15:

Jitahidi kujionyesha kwa Mungu umekubalika, mfanyakazi asiye na haja ya kuona aibu, ukilieleza sawasawa neno la kweli (2 Timotheo 2:15).

Hapa, Paulo alionyesha kwamba kuna njia sahihi ya kushughulikia neno la kweli. Na muhimu zaidi, alilinganisha njia hii sahihi na kazi za mfanyakazi. Hoja yake ilikuwa kwamba kusoma Biblia kunahitaji uchunguzi wa makini na mbinu inayowajibika. Njia hizi hazitoshi zenyewe. Lakini bado ni sehemu muhimu ya tafsiri inayowajibika.

Ingawa mfano wa mamlaka-mazungumzo unashiriki mitazamo hii safi na uhalisi wa Kihermeneutiki, pia unaepuka hatari kubwa zinazohusiana na mambo makali ya uhalisi. Inatusaidia kuepuka hatari ya kufikiri kwamba yeyote kati yetu anaweza kuwa na malengo kabisa tunapoikaribia Maandiko. Na zaidi ya hili, mbinu ya mamlaka-mazungumzo inatusaidia kukumbuka kwamba hukumu za kimantiki na za kisayansi lazima zionekane kila wakati zikinyenyekea kwa mamlaka ya Maandiko.

Baada ya kuona jinsi mbinu ya mamlaka-mazungumzo inavyolinganishwa na mifano ya malengo, hebu sasa tugeukie kulinganisha kwetu kati ya mamlaka-mazungumzo na mifano ya kibinafsi.

Mamlaka-Mazungumzo na Mtazamo Binafsi

Kama vile mfumo wa mamlaka-mazungumzo unavyofanana na mifumo lengwa kwa namna fulani, pia unafanana na mifumo ya kibinafsi. Unakubali kwamba sote tunakuja kwenye Maandiko tukiwa na mitazamo na imani zinazoathiri namna tunavyotafsiri vifungu vya Biblia. Zaidi ya hayo, unakubaliana na Maandiko na mtazamo binafsi kwamba mchango wa kibinafsi, wa nafsi yetu tunaouleta katika tafsiri ni wa thamani.

Maandiko yanasisitiza mara kwa mara mawazo kama haya ya kibinafsi, kama vile katika Zaburi 119 ambapo inazungumzia kutafakari sheria ya Mungu, kutafuta ukweli wa Mungu kwa moyo wetu wote, kuomba macho yaliyofunguka ili kuona yale Mungu amefunua katika Maandiko, kuikaribia Biblia kwa mtazamo wa furaha na utii, kupenda sheria kwa sababu ni zawadi njema ya Mungu, kula viapo vya kutii Maandiko, na mambo mengine mengi ya kibinafsi ya mazungumzo yetu na Neno la Mungu lenye mamlaka. Kama mfano mmoja tu, sikiliza Zaburi 119:97:

Jinsi ninavyoipenda sheria yako! Natafakari juu yake mchana kutwa (Zaburi 119:97).

Katika mstari huu, Mtunga Zaburi alionyesha kwamba upendo wake binafsi kwa sheria ya Mungu uliathiri kujifunza kwake na uelewa wake wa Maandiko. Na aliandika kuhusu kutafakari Maandiko, mazoezi ya kibinafsi ambayo si sehemu ya mbinu kali ikionyesha kwamba yeye binafsi alitafakari maneno ya Biblia na labda hata alimngoja Roho Mtakatifu kumtia nuru.

Lakini ingawa mbinu ya mamlaka-mazungumzo inashiriki kufanana kama haya na mifumo ya kibinafsi, pia inatofautiana nayo kwa njia muhimu. Kwa mfano, tofauti na baadhi ya wafuasi wa mtazamo binafsi, mfumo wa mamlaka-mazungumzo unaonya kwamba tusipotii nafsi yetu kwa mamlaka ya Maandiko, tafsiri zetu za Biblia zitazuiliwa sana. Na hili linathibitishwa na Maandiko yenyewe, katika sehemu kama 2 Petro 3:16, ambapo Petro alizungumza juu ya maandishi ya Paulo hivi:

Naye huandika vivyo hivyo katika nyaraka zake zote, akizungumza ndani yake mambo haya. Katika nyaraka zake mna mambo magumu kuelewa, ambayo watu wasio na ujuzi na wasio imara huyapotosha, kama vile wanavyoyapotosha Maandiko mengine, kwa uharibifu wao wenyewe (2 Petro 3:16).

Petro alikiri kwamba baadhi ya mambo katika barua za Paulo yalikuwa "magumu kuelewa." Lakini pia alisema kwamba baadhi ya wasomaji hushindwa kushughulikia ugumu huu kwa sababu ya ujinga na kutokuwa thabiti kiroho. Na kama matokeo ya mapungufu haya ya kibinafsi, wanasoma bila kujisalimisha, na kupotosha maana ya maandishi ya Paulo.

Kama mfumo wetu wa mazungumzo ya mamlaka unavyoashiria, kuchunguza Biblia ni mchakato wa maisha yote ambapo Maandiko hutubadilisha na kutufanya tukue na kukomaa katika imani yetu ya Kikristo. Tunapokomaa tukidhani tunatumia njia za kibiblia za tafsiri kwa njia zinazowajibika, mfumo wa mazungumzo ya mamlaka utazidi kuongeza uelewa wetu wa maana halisi ya Biblia. Hii, kwa upande wake, husababisha ukuaji zaidi wa kibinafsi, na mchakato unaendelea. Kwa njia hii, mazungumzo yetu na Biblia yanaweza kufikirika kama msokoto unaozunguka mara kwa mara kati ya maandishi yenye mamlaka na msomaji. Lengo la ushiriki wetu katika msokoto huu ni kusogea karibu na karibu na maana ya maandishi ya kibiblia. Ikiwa kila kitu kitaenda vizuri, kadiri msokoto huu unavyozunguka, ndivyo unavyozidi kukaza, ukikaribia maana halisi ya Maandiko.

Na ni nini kinachofanya mazungumzo haya kufanikiwa? Kama tulivyosema, kwa hakika yanahitaji bidii kutoka kwetu. Lakini jitihada zetu hazina maana isipokuwa Roho Mtakatifu wa Mungu atusogeze kuelekea uelewa na utumiaji mkubwa wa Maandiko. Kwa sababu ya kazi ya Roho, tunaweza kutumaini kwamba tunapojisalimisha kwa dhati kwake na kwa Neno lake, uwezo wetu wa kutafsiri Biblia utaongezeka.

Unaiendea Biblia ukiwa na mtazamo wako mwenyewe wa ulimwengu na nadharia yako binafsi, jinsi ya kuielewa, lakini ukiendelea kuingiliana na maandiko kwa maombi, basi maandiko yatakuelekeza hatua kwa hatua kukaribia na kuelewa kwa undani zaidi maana halisi ya maandiko hayo. Kwa hivyo, hoja ni hii: kadiri unavyoingiliana kwa maombi na maandiko yenyewe, ndivyo maandiko yatakavyoathiri maoni na uelewa wako mwenyewe, nawe utakaribia kuelewa maana halisi ya Mungu aliye hai katika maandiko hayo.

— Dkt. P. J. Buys

HITIMISHO

Katika somo hili, tumechunguza mbinu mbalimbali za kuelewa maana ambazo wafasiri wametumia kwa karne nyingi. Tumeangalia mbinu za kiutendaji (objective) zinazoelekea kuweka maana ndani ya Maandiko yenyewe, mbinu za kibinadamu (subjective) zinazoelekea kuweka maana ya Maandiko katika maoni ya wasomaji wake, na mbinu za mazungumzo (dialogical), hasa mbinu ya mamlaka-mazungumzo, ambayo inasema kwamba wasomaji hupata maana kupitia mwingiliano wao na maandishi yenye mamlaka ya Biblia.

Kwa njia moja ama nyingine, tumewahi kukutana na watu ambao huenda mbali sana katika mitazamo ya kiutendaji na kibinadamu. Hakuna hata moja ya mbinu hizi inayotosha kwa ajili ya kuelewa na kutumia Maandiko. Ni lazima tukumbuke sikuzote kwamba mitazamo yetu yenye makosa na ya kibinadamu huathiri daima uelewa wetu wa nini maana ya Biblia. Lakini wakati huo huo, ni lazima tujitahidi sikuzote kwa nia njema kusikiliza na kujinyenyekeza kwa nini maana ya Biblia. Roho Mtakatifu anapobariki jitihada zetu za kujihusisha na Maandiko katika aina hii ya mamlaka-mazungumzo, tutaweza kusonga mbele kuelekea tafsiri bora na zenye kuwajibika zaidi za Biblia.

WACHANGIAJI

Dk. P.J. Buys ni Mkurugenzi Mshiriki wa Kimataifa wa World Reformed Fellowship na Profesa Msaidizi wa Utafiti wa Misionari katika Chuo Kikuu cha Northwest huko Potchefstroom, Afrika Kusini. Pia ni mwanzilishi wa Chuo cha Theolojia cha Mukhanyo huko KwaMahlangu, Afrika Kusini.

Dk. Gareth Cockerill ni Profesa Mstaafu wa Agano Jipya na Theolojia ya Biblia katika Seminari ya Biblia ya Wesley.

Dk. Robert G. Lister ni Profesa Mshiriki wa Mafunzo ya Biblia na Theolojia katika Shule ya Theolojia ya Talbot.

Dk. Vern S. Poythress ni Profesa wa Ufafanuzi wa Agano Jipya katika Seminari ya Theolojia ya Westminster na Mhariri wa Jarida la Theolojia la Westminster.

Dk. Philip Ryken ni Rais wa Chuo Kikuu cha Wheaton.

Dk. Carey Vinzant ni Profesa Msaidizi wa Theolojia ya Utaratibu katika Seminari ya Biblia ya Wesley.

FAHARASA

Authority-dialog – Mazungumzo ya Mamlaka (Njia ya kutafsiri Maandiko ambapo msomaji huuliza maswali ya maandishi huku akitambua kwamba hukumu za lengo na za kibinafsi lazima zionekane chini ya mamlaka ya Maandiko.)

Bacon, Francis – Francis Bacon (1561-1626) Mwanafalsafa Mwingereza, mwanasiasa, na Chansela Mkuu wa Uingereza kutoka 1618-21; mara nyingi huitwa "baba wa sayansi ya kisasa.")

Descartes, René – René Descartes (1596-1650) Mwanafalsafa na mtaalamu wa hisabati wa Ufaransa; mara nyingi huitwa "baba wa busara ya kisasa.")

dialogism – Mazungumzo (Njia ya maana inayosisitiza "mazungumzo" au mwingiliano wa mara kwa mara kati ya ukweli halisi na mitazamo ya kibinafsi.)

Ding an sich – Kitu chenyewe (Maneno ya Kijerumani yanayomaanisha "kitu chenyewe"; yaliyotumiwa na Immanuel Kant kuthibitisha kwamba hatuwezi kujua ukweli halisi jinsi ulivyo bali tunaweza tu kutambua ulimwengu jinsi unavyotujia na kisha kuchakata mitazamo yetu kupitia kategoria au dhana za kimantiki ambazo tayari zipo akilini mwetu.)

empirical – Kihisia / Kimajaribio (Inatokana na au imethibitishwa na uchunguzi, uzoefu, au jaribio badala ya nadharia au kanuni dhahania.)

Gadamer, Hans-Georg – Hans-Georg Gadamer (1900-2002) Mwanafalsafa mashuhuri wa Ujerumani, anayejulikana zaidi kwa mfumo wake wa mazungumzo wa hermeneutics, ambaye alizungumza juu ya maana kwa masharti ya muunganiko wa kile kinachoweza kuonekana au kueleweka kutoka kwa mtazamo fulani.)

hermeneutical circle – Mzunguko wa Tafsiri (Mfumo wa kuelewa maandishi kwa kwanza kutafsiri sehemu zake kupitia mawazo yetu ya awali na kuendeleza tafsiri ya jumla ambayo kisha husafisha tafsiri yetu ya sehemu, na kwa kuingiliana mara kwa mara na maandishi, kwenda zaidi ya mawazo yetu ya awali hadi kwenye uelewa mkubwa zaidi; wakati mwingine huitwa "spiral ya tafsiri.")

hermeneutics – Hermeneutics / Taaluma ya Ufafanuzi (Uchunguzi wa kutafsiri maana na umuhimu wa Maandiko.)

Hume, David – David Hume (1711-1776) Mwanafalsafa wa Scotland, mwandishi, mwanahistoria na mwenye mashaka ambaye aliandika A Treatise of Human Nature; alibishana, miongoni mwa mambo mengine, kwamba akili na utafiti wa kisayansi hauwezi kusababisha ujuzi wa lengo na kwamba hisia zetu, tamaa na kategoria za akili huathiri daima mawazo yetu.)

Kant, Immanuel – Immanuel Kant (1724-1804) Mwanafalsafa mashuhuri wa Ujerumani ambaye alipendekeza kwamba ujuzi wote unahusisha mitazamo iliyotengenezwa kutokana na uchunguzi au uzoefu na usindikaji wa kibinafsi kupitia kategoria au dhana ambazo tayari zipo akilini mwetu.)

Kuhn, Thomas – Thomas Kuhn (1922-1996) Mwanahistoria na mwanafalsafa wa sayansi wa Marekani ambaye alibishana kwamba ujuzi wa kisayansi unatokana na mwingiliano kati ya ukweli halisi na kanuni za uelewa ambazo tunaleta kwenye uchunguzi wa kisayansi.)

objectivism – Uhalisi (Imani ya kifalsafa kwamba ukweli na kweli zipo huru kutoka kwa ujuzi au mtazamo wa binadamu na kwamba inawezekana kufikia ujuzi usio na upendeleo au wa lengo bila kuathiriwa na hisia au upendeleo wa kibinafsi.)

paradigm – Mfumo / Kanuni (Mfano au kielelezo; muundo wa mawazo au dhana zinazohusiana ambazo huunda mfumo wa imani unaoshirikiwa; mfumo wa kinadharia unaokubalika na jamii ya kisayansi.)

Post-structuralism – Post-structuralism (Harakati pana ya kiakili iliyojitokeza katikati ya karne ya 20 nchini Ufaransa; inajulikana kwa mashaka yake kuelekea structuralism na kuzingatia lugha, nguvu, na ubinafsi; ilipinga wazo la miundo imara au mifumo inayounda uzoefu wa binadamu na kubishana kuwa maana daima huchelewa, inategemea, na inategemea mazingira.)

romanticism – Uromantiki (Harakati ya kifalsafa na kisanii kutoka mwishoni mwa karne ya 18 hadi katikati ya karne ya 19 ambayo ilisisitiza tabia za kibinadamu za kibinafsi kama vile intuition, mawazo na hisia juu ya njia za lengo za maana; ilibishana kuwa ushairi wa kueleza, mchezo wa kuigiza, muziki na sanaa za kuona zinaweza kutoa uelewa wa ukweli bora zaidi kuliko hotuba ya kimantiki, ya kisayansi.)

Schleiermacher, Friedrich – Friedrich Schleiermacher (1768-1834) Mwanafalsafa, mwanatheolojia na mtaalamu wa lugha wa Ujerumani, mara nyingi huitwa baba wa hermeneutics ya kisasa.)

scientific method – Njia ya Kisayansi (Njia ya kimfumo ya ujuzi na utatuzi wa matatizo ambayo inahusisha kuchunguza, kuweka nadharia, kupima, kuchambua, na kurekebisha kama inavyohitajika ili kuthibitisha nadharia au matokeo.)

scientific rationalism – Usayansi wa Kimantiki (Imani ya kifalsafa kwamba akili ya binadamu ndiye hakimu mkuu wa kweli.)

structuralism – Usanifu (Mtazamo mpana wa kifalsafa wa karne ya 20 uliojengwa juu ya ufafanuzi wa lugha wa Ferdinand de Saussure; nadharia kwamba miundo ya lugha iliweza kueleza ukweli halisi kwa njia ya kimantiki na lengo kwa sababu nyanja zote za ukweli na ujuzi zinatawaliwa na sheria za ulimwengu wote na zinaweza kueleweka kwa uhusiano wao na miundo au mifumo iliyoanzishwa ambayo huunda uzoefu wote wa binadamu.)

subjectivism – Ubinadamu (Imani ya kifalsafa kwamba asili ya ukweli inategemea kabisa fahamu au mtazamo wa akili ya kibinafsi na kwamba ujuzi huathiriwa daima na hisia au upendeleo wa kibinafsi.)