HGB-07 Kutumia Maandishi Matakatifu

Elimu ya Biblia. Kwa Ajili ya Ulimwengu. Bila Malipo.

Lengo letu ni kutoa elimu ya Kikristo pasipo malipo kwa maelfu ya wachungaji na viongozi wa taasisi za Kikristo ulimwenguni kote. Mafunzo haya ni mahsusi kwa wachungaji ambao hawajapata mafunzo ya kutosha ya neno la Mungu yanayoendana na utumishi wao. Tunalifikia lengo hili kwa kuzalisha na kusambaza ulimwenguni kote mtaala wa seminari kwa njia mbalimbali za kimawasiliano kwa lugha ya Kiingereza, Kiarabu, Kimandarini, Kirusi, na Kihispania. Mtaala wetu unaendelea kutafasiriwa katika lugha nyingi mbalimbali kupitia washirika wetu katika huduma hii. Mtaala wetu unajumuisha picha za video, maelekezo yaliyochapishwa/nukuu, ambayo yote yanapatikana kwenye intaneti. Mtaala huu umeandaliwa ili uweze kutumiwa katika mashule, vikundi, na watu binafsi, kwa njia zote mbili; njia ya mtandao na katika jumuiya ndogondogo za kujifunza Neno la Mungu.

Kwa miaka mingi, tumeandaa masomo na maudhui ya kiwango cha juu sana na kuyatoa kwa njia rahisi na kupunguza gharama za masomo. Waandishi na wahariri wetu ni wabobezi katika Theolojia. Pamoja na ukweli huo, wao pia ni wazungumzaji wa lugha husika. Masomo yetu yameandaliwa na wanazuoni waliobobea katika Theolojia, wakufunzi wa seminari, na wachungaji wa makanisa kutoka sehemu mbalimbali ulimwenguni. Pamoja na hayo, wabunifu wetu wa picha, wachoraji wa vielelezo na wazalishaji wa Makala wanafanya kazi zao kwa viwango vya juu sana.

UTANGULIZI …...............................................................................................................1

UMUHIMU .......................................................................................................................3

MIUNGANIKO .................................................................................................................5

Mungu ..........................................................................................................................5

Kusudi la Milele ......................................................................................................6

Tabia …....................................................................................................................7

Ahadi za Agano …...................................................................................................7

Ulimwengu ...................................................................................................................8

Watu .............................................................................................................................8

Picha za Dhambi .....................................................................................................9

Migawanyiko ya Kidini ........................................................................................10

Madaraja ya Watu .................................................................................................10

MAENDELEO …............................................................................................................11

Nyakati .......................................................................................................................11

Kitamaduni ................................................................................................................13

Binafsi ........................................................................................................................15

HITIMISHO …................................................................................................................15

WACHANGIAJI .............................................................................................................16

FAHARASA .....................................................................................................................18

Alitupatia Maandiko Matakatifu:

Misingi ya Ufafanuzi

Somo la Saba

Kutumia Maandiko

UTANGULIZI

Tunafahamu sote kwamba katika maisha ya kawaida tunaandika baadhi ya mambo kwa matumizi ya muda mfupi na mengine kwa matumizi ya muda mrefu sana. Naam, kwa wafuasi wa Kristo, hakika kuna kitabu kimoja ambacho hakitapitwa na wakati kamwe: Biblia. Kizazi baada ya kizazi, watu wa Mungu wameithamini Maandiko — nasi tunapaswa kufanya hivyo, kwa sababu Biblia ina mengi ya kusema kuhusu kuishi kwa ajili ya Mungu kila mahali na kila kizazi. Yesu aliiangalia Biblia kama Neno la Mungu ambalo lingebaki kuwa kiwango kwa watu wa Mungu mpaka yote yatimizwe. Nasi, kama wafuasi wake, tunafanya vivyo hivyo.

Huu ni somo la saba katika mfululizo wetu wa Alitupa Maandiko: Misingi ya Tafsiri, na tumelipa jina "Kutumia Maandiko." Katika somo hili, tutapendekeza baadhi ya mbinu za matumizi ambazo ni muhimu sana katika kufanya maana halisi ya Maandiko kuwa muhimu kwa wasikilizaji wa kisasa.

Katika mfululizo huu, tutafafanua mchakato wa matumizi kama:

Kuunganisha ipasavyo maana halisi ya hati ya kibiblia na hadhira ya kisasa kwa njia zinazoathiri dhana, tabia, na hisia zao.

Kwa kuwa ufafanuzi huu unatumia ufafanuzi wetu wa awali wa maana halisi, inaweza kusaidia kukumbuka kuwa maana halisi ni:

Dhana, tabia, na hisia ambazo waandishi wa kimungu na wa kibinadamu kwa pamoja walikusudia hati hiyo iwasilishe kwa hadhira yake ya kwanza.

Tunapaswa kuelewa kwanza kile ambacho mwandishi alimaanisha, ndipo tuweze kukitumia. Matumizi lazima yatokane na maana halisi ya kifungu hicho, na kulielewa jambo hili vizuri kadiri tuwezavyo kunatusaidia kujua: Je, tuko katika nafasi ileile ya kitheolojia na wasikilizaji wa awali? Je, tuko chini ya Agano la Musa? Je, tuko chini ya agano fulani? Na kwa hivyo, kuelewa mazingira ya awali, historia, theolojia, na muktadha kunatusaidia kulielewa vizuri. Sasa tunajua kama tunahitaji kuleta maana hiyo kupitia kazi iliyokamilishwa ya Kristo, kwa kuwa sasa tuko chini ya kazi iliyokamilishwa ya Kristo.

— Dkt. Stephen J. Bramer

Mchakato wa kutumia mafundisho ya Biblia si rahisi kila wakati, kwa sababu tunapaswa kuzingatia maendeleo makubwa yaliyotokea kati ya nyakati ambazo Biblia iliandikwa na siku zetu za leo. Lakini lengo la mchakato wa matumizi ni lile lile sasa kama ilivyokuwa wakati Maandiko yalipoandikwa mara ya kwanza: kuathiri mawazo, tabia na hisia za watu wa Mungu kulingana na mapenzi ya Mungu.

Tofauti muhimu zaidi tunayoweza kuweka kati ya maana ya awali na matumizi ni kwamba uchunguzi wetu wa maana ya awali unalenga athari ambayo Maandiko yalikikusudiwa kuwa nayo kwa mawazo, tabia na hisia za wasikilizaji wake wa kwanza. Lakini mchakato wa tafsiri wa matumizi unahusu jinsi msikilizaji wa kisasa anapaswa kuathirika katika viwango hivi vyote.

Maana halisi ya maandishi ni muhimu sana kwa matumizi yetu kwa sababu ndiyo maana iliyovuviwa na yenye mamlaka ya maandishi. Kwa hivyo, matumizi sahihi ya kisasa ya maandishi lazima yawe ya kweli kwa maana yake ya asili. Wakati huo huo, matumizi yetu ya kisasa pia yanapaswa kwenda mbali zaidi ya maana ya asili kwa namna fulani, kwa sababu yanapaswa kuzingatia nyakati za kisasa, tamaduni na watu binafsi

Kuelewa maana halisi ya kifungu cha Biblia hutusaidia kukitumia katika maisha yetu wenyewe kwa sababu tunatambua kuwa sehemu muhimu ya maana yake halisi ni kuelewa kusudi lake la asili, yaani, mabadiliko ambayo Mungu alikusudia maandishi hayo yafanye kwa wasikilizaji wake wa kwanza, kwa wasomaji wake wa kwanza, kwa kuzingatia hali zao, kwa kuzingatia mfumo wao wa marejeleo, ni kiasi gani cha Maandiko walichokijua wakati huo au walikuwa nacho, kwa kuzingatia majaribu, vishawishi walivyokuwa wakikabiliana navyo. Huo ulikuwa utumiaji wa Mungu kwao. Maana yake kweli ilikuwa ikitumikia kusudi la kutimiza kusudi la Roho Mtakatifyifu la kuwatakasa katika maisha yao. Naam, kusudi la Roho katika maisha yao linaendelea na kusudi la Roho Mtakatifu katika maisha yetu. Kwa hiyo, kadiri tunavyoweza kuelewa hali zao, mahitaji yao, na kwa hiyo kusudi ambalo Mungu alitoa maandishi hayo katika mpangilio wa asili na kwa wasikilizaji wa asili, hiyo inaweka mwelekeo wa jinsi Roho anavyokusudia kutumia maandishi hayo katika maisha yetu, katika hali yetu. Na hiyo inapaswa kuwa mwongozo wetu kama wachungaji, wahubiri, waalimu katika jinsi tunavyotumia maandishi. Tunauliza ni vipi Mungu alikusudia kufanya mabadiliko, kufanya tofauti katika maisha yao wakati huo na kisha hilo linaendeleaje katika kusudi la Roho Mtakatifu la kutufananisha zaidi na zaidi na mfano wa Kristo leo?

— Dkt. Dennis E. Johnson

Majadiliano yetu kuhusu mchakato wa utumiaji yataangazia masuala matatu: Kwanza, tutachunguza umuhimu wa utumiaji. Pili, tutaangalia miunganisho kati ya maana halisi na hadhira ya kisasa inayofanya utumiaji uwezekano. Na tatu, tutachunguza maendeleo makubwa yaliyotokea kati ya nyakati ambazo Biblia iliandikwa na maisha ya leo. Tuanze na umuhimu wa utumiaji.

UMUHIMU

Sikiliza jinsi Yakobo alivyozungumza kuhusu umuhimu wa kutenda kulingana na neno la Mungu katika Yakobo 1:21-25:

Kwa hiyo, wekeni mbali uchafu wote na uovu unaoenea, na kwa unyenyekevu pokeeni neno lililopandwa ndani yenu, lenye uwezo wa kuokoa roho zenu. Msiwe wasikilizaji tu wa neno, mkijidanganya wenyewe. Bali tendeni neno hilo. Kwa maana mtu yeyote anayesikia neno lakini halitendi ni kama mtu anayejitazama uso wake kwenye kioo, na baada ya kujitazama, huenda zake na mara moja kusahau alivyokuwa. Lakini yeye anayeichunguza sheria kamilifu iletayo uhuru, na kuendelea kufanya hivyo, bila kusahau alichokisikia, bali akikitenda — huyo atabarikiwa katika yale anayoyafanya. (Yakobo 1:21-25).

Yakobo alifundisha kwamba haitoshi tu kujua Maandiko yanasema nini. Ili kunufaika ipasavyo na Maandiko, ni lazima tuathiriwe nayo; mawazo yetu, tabia zetu, na hisia zetu lazima zibadilike. Aina hii ya matumizi ya neno ni muhimu kabisa kwa kila mwamini ikiwa tunataka kupokea baraka za Mungu.

Lakini vipi kuhusu mchakato unaopelekea matokeo haya ya kutenda? Je, ni muhimu kweli kutumia juhudi kubainisha jinsi mawazo yetu, tabia zetu, na hisia zetu zinavyopaswa kuathirika?

Njia bora ya kufanya Maandiko Matakatifu yawe muhimu na yatumike katika maisha ya kila siku ni kufikiria muktadha ambao maadili ya Maandiko, au mafundisho ya Maandiko, au theolojia ya Maandiko yanatumika. Na tena, inategemea na aina ya andiko ninaloshughulika nalo, lakini kwa kawaida kuna mitazamo ambayo ni muhimu katika Maandiko — jinsi tunavyomfikiria Mungu, jinsi tunavyomfikiria jirani yetu, aina ya huruma ninayopaswa kuonyesha, mambo kama hayo — ambayo yananiambia jinsi ninavyopaswa kuishi. Na maadili hayo ni muhimu sana. Nadhani tunaposoma Biblia kama kitabu cha historia au dhana ya theolojia yake na hatujumuishi kipengele cha kimaadili cha kile kifungu kinachotuitia kufanya na kuwa kama watu, tunakuwa na tatizo. Lakini tukidumisha kipengele cha Maandiko kinachohusu mahusiano na maadili ambacho kinapatikana kote ndani yake, basi karibu kifungu chochote kinaweza kuwa na matumizi yanayotutaka tufikirie kwa unyeti zaidi juu ya jinsi tunavyoishi.

— Dkt. Darrell L. Bock

Katika 1 Wakorintho 10:11, Paulo alionyesha umuhimu wa kutafuta matumizi ya kisasa kwa maneno haya:

Mambo hayo yaliwapata wao kama mifano, yakaandikwa kwa kutuonya sisi, tuliofikiliwa na miisho ya zamani (1 Wakorintho 10:11).

Katika muktadha wa sura hii, Paulo alikuwa akiwakumbusha Wakorintho kwamba vitabu vya Kutoka na Hesabu vilisimulia hadithi kuhusu hukumu ambazo Waisraeli wa Kutoka waliteseka kwa sababu walikuwa wamemwasi Mungu. Na katika aya hii, alichukua hatua muhimu kutumia hadithi hizi kwa kanisa la Korintho.

Paulo alitumia hadithi za Agano la Kale kwa kanisa la Agano Jipya kwa kuzingatia uhusiano au mwendelezo kati ya hadhira ya asili na hadhira yake ya Korintho na kwa kuzingatia maendeleo au mabadiliko yaliyotokea kati ya siku za Musa na siku zake.

Kwa upande mmoja, Paulo aliunganisha hadhira hizo mbili kwa kusisitiza kwamba hadithi hizi “ziliandikwa kwa kutuonya sisi.” Haikuwa vigumu kwa Paulo kufanya uhusiano huu. Kutoka na Hesabu hapo awali viliandikwa kwa ajili ya kizazi cha pili cha Waisraeli wa Kutoka Misri. Ziliandikwa kuwaonya watu hawa wasirudie makosa ya kizazi cha kwanza. Kwa hivyo, Paulo alizingatia kwanza kufanana kati ya Wakorintho na hadhira ya asili: kanisa la Korintho lilikuwa hatarini kushindwa. Kwa hivyo, hadithi hizi ziliwaonya kama vile ziliwaonya hadhira ya asili.

Kwa upande mwingine, Paulo alibainisha matumizi yake kwa kutambua maendeleo muhimu yaliyotokea tangu wakati wa Musa. Kushindwa kwa Israeli kuliwapata Waisraeli wa kizazi cha kwanza, lakini kuliandikwa kwa ajili ya hadhira ya Paulo na waumini wengine wote. Rekodi ya kimaandiko iligeuza uzoefu wa Agano la Kale kuwa mifano na maonyo kwa kanisa, “tuliofikiliwa na miisho ya zamani.”

Usemi “miisho ya zamani” ni mojawapo ya njia nyingi ambazo waandishi wa Agano Jipya walitofautisha kipindi cha Agano Jipya na kipindi cha Agano la Kale. Kwa maneno haya, Paulo alikiri kwamba Wakorintho walikuwa na faida za maendeleo katika historia ya ukombozi ambazo hadhira ya asili ya Kutoka na Hesabu hawakuwa nazo. Wakorintho walikuwa wakiishi zaidi ya miaka 1,000 baada ya Musa. Hawakuwa safarini kutoka Misri kwenda Kanaani kama hadhira ya asili; walikuwa safarini kuelekea mbingu mpya na nchi mpya. Miisho ya zamani ilikuwa imewafikia. Matokeo yake, matumizi ya Paulo kwa Wakorintho yalipaswa kuzingatia maendeleo hayo. Na Paulo alisisitiza tofauti hizi katika sehemu iliyobaki ya 1 Wakorintho 10, ambapo aliwaonya Wakorintho wasishindwe katika maisha yao ya Kikristo binafsi au katika mahusiano yao katika kanisa lao.

Matumizi ya Paulo ya vitabu vya Agano la Kale vya Kutoka na Hesabu kwa Wakristo huko Korintho yanaakisi mchakato wa kimsingi unaotokea kila tunapotumia Maandiko. Maombi lazima daima yazingatie uhusiano kati ya hadhira ya asili na ya kisasa na maendeleo yaliyotokea kati yao. Tunahitaji kutambua uhusiano huu na kuzingatia maendeleo haya ikiwa tutafanya maombi sahihi ya Maandiko kwa maisha yetu leo.

Sasa kwa kuwa tumeona umuhimu wa maombi, hebu tugeukie uhusiano au mwendelezo mwingi kati ya wasomaji wa asili wa vitabu vya Biblia na hadhira ya kisasa.

MIUNGANIKO

Ni miunganiko au mwendelezo kati ya wasomaji wa zamani na wa kisasa unaofanya maandishi ya Biblia kuwa muhimu kwa watu wa kisasa. Na kuna njia nyingi sana za kueleza miunganiko hii.

Katika somo hili, tutagawanya miunganiko hii katika makundi makuu matatu. Kwanza, tutaona kwamba wasomaji wote wana Mungu yule yule. Pili, wanaishi katika ulimwengu unaofanana. Na tatu, ni watu wa aina moja. Hebu tuangalie kila moja ya makundi haya, tukianza na ukweli kwamba wasomaji wote wana Mungu yule yule.

MUNGU

Maandiko yanaweka wazi kwamba kuna Mungu mmoja tu ambaye wasomaji wote wa Maandiko wanapaswa kumpa uaminifu na utii wao. Na kama theolojia ya Kikristo ya kitamaduni inavyofundisha, Mungu habadiliki, ikimaanisha kwamba yeye habadiliki. Kwa kuwa Mungu habadiliki, na kwa kuwa uaminifu na utii kwake ni wajibu wa wote, kuna uhusiano thabiti kati ya athari ambayo Maandiko yalikikusudiwa kuwa nayo kwa wasomaji wake wa awali na kwa wasomaji wake wa kisasa.

Kusema kwamba Mungu habadiliki, ni kwamba Yeye habadiliki katika nafsi yake, ukamilifu wake, makusudi yake, na ahadi zake. Hivyo basi, nafsi yake, asili yake, kiini chake, ukamilifu wake (kiwango anachomiliki sifa hizo), makusudi yake (alichoamua kufanya), na ahadi zake (alichotuambia atafanya). Kwa hivyo, Mungu habadiliki katika njia hizo. Hii haimaanishi kwamba Mungu hahusiani nasi kwa njia tendaji, ya kimahusiano, na ya kibinafsi. Kwa mfano, anasikiliza maombi yetu, anaomboleza juu ya dhambi zetu, na anafurahi katika uaminifu wetu. Kwa hivyo, imesemwa kwamba Mungu kimsingi habadiliki, lakini anabadilika katika mahusiano. Kuna kiwango ambacho anarekebisha kile anachofanya kulingana na uhusiano wetu naye, wakati huo huo akidumisha sifa zake muhimu.

— Dkt. K. Erik Thoennes

Mojawapo ya sifa muhimu za Mungu, Mungu wa Utatu, ni kutobadilika. Hilo ndilo neno utakalo lipata katika vitabu vingi vya theolojia. Kutobadilika kunaweza kutafsiriwa kama “kutokuwa na mabadiliko.” Na kwa kweli hii ni habari njema sana, kwa sababu tunatambua waziwazi jinsi kila kitu katika maisha yetu, ulimwengu wetu, katika mahusiano yetu, na hata maisha yetu fupi yanavyopita na kubadilika. Ninaiwazia sifa hiyo ya Mungu kama kituo thabiti katika ulimwengu unaozunguka. Ni nini kinachozivuta nafsi zetu zisizotulia kwenye taswira ya Mungu ambaye ni yeye yule jana, leo na hata milele? Nadhani ni hitaji hili kuu la kisaikolojia na kiroho tulilo nalo sote la kitu ambacho ni imara kama mwamba, kitu kinachoweza kuaminiwa, kitu kinachoweza kufanya kazi kama nanga kwa nafsi wakati milima inapotikisika na kila kitu kinaonekana kuangukia baharini… Tunapata nguvu zetu katika Mungu huyu asiyebadilika.

— Dkt. Glen Scorgie

Dhima ya kibiblia ya kutobadilika kwa Mungu haimaanishi kwamba Mungu hafanyi kazi. Kwa maneno ya kibiblia, mungu asiyefanya kazi ni sanamu isiyo na thamani. Lakini Mungu wa Maandiko daima anashirikiana na uumbaji wake kwa njia halisi na za maana.

Teolojia ya Kikristo ya kitamaduni imesisitiza kwa usahihi kwamba kuna vipengele vitatu muhimu katika kutobadilika kwa Mungu. Kwanza, mashauri ya milele ya Mungu, au mpango wake mkuu wa historia, haubadiliki.

Kusudi la Milele

Hata ingawa tamaduni mbalimbali za Kikristo zinaelewa mpango wa milele wa Mungu kwa njia tofauti, tunapaswa kukubaliana sote kwamba kila kitu ambacho Mungu ametenda, anatenda, na atatenda ni sehemu ya mpango mmoja uliounganika. Mungu anajua kila kitu, na anatumia ujuzi huo kuelekeza historia kuelekea malengo aliyoumba kwa ajili yake. Kama Mungu alivyosema katika Isaya 46:10:

Mimi hutangaza mwisho tangu mwanzo, na tangu zamani za kale mambo yasiyotendeka bado. Ninasema: Kusudi langu litasimama, nami nitatenda mapenzi yangu yote (Isaya 46:10).

Na kama Paulo alivyoeleza katika Waefeso 1:4, 11:

Alituchagua ndani [ya Kristo] kabla ya kuumbwa kwa ulimwengu… Katika [Kristo] sisi pia tulichaguliwa, tukiwa tumepangiwa mapema kulingana na mpango wake yeye afanyaye kazi zote kulingana na kusudi la mapenzi yake (Waefeso 1:4, 11).

Paulo aliweka wazi kwamba Mungu ana mpango unaofunika kila kitu. Na mpango huu umekuwepo tangu wakati ambapo "aliwachagua" au kuwaagiza waumini kwa wokovu. Bila shaka, tamaduni tofauti hutafsiri dhana ya kupangiwa mapema kwa njia tofauti. Lakini kisicho na shaka ni kwamba Mungu alipanga mapema hata kabla hajauumba ulimwengu. Kupangiwa mapema kulikuwa tu sehemu ya shauri lake la milele. Na shauri hili haliwezi kubadilika kwa sababu Mungu husababisha kila kitu kufanana nalo.

Kutobadilika kwa mpango wa Mungu kunatuhakikishia kwamba tukitazama kwa uangalifu wa kutosha, njia za Mungu katika nyakati za kale zinaendana na njia zake leo. Kwa kiwango fulani, mapenzi ya Mungu kwa watu wake wa kale na mapenzi yake kwetu ni sawa kwa sababu yote yanafaa ndani ya kusudi lake moja lisilobadilika kwa ajili ya uumbaji wake.

Pili, Mungu pia hawezi kubadilika katika tabia yake. Kiini chake, nafsi zake na sifa zake hazibadiliki kamwe.

Tabia

Muda mwingine, Mungu huonyesha waziwazi pande tofauti za tabia yake kuliko nyingine. Wakati mwingine huonyesha huruma yake, na wakati mwingine ghadhabu yake. Wakati mwingine hufunua ujuzi wake wote, na nyakati nyingine huuficha. Lakini sifa zake zote, asili yake ya milele hubaki vilevile. Ndiyo maana katika Yakobo 1:17, Yakobo alimrejelea Mungu kama:

"Baba wa mianga ya mbinguni, ambaye habadiliki kama vivuli viendavyo" (Yakobo 1:17).

Tabia ya Mungu isiyobadilika hutusaidia kuona kwamba daima kutakuwa na uhusiano muhimu kati ya maana halisi na matumizi ya kisasa ya Maandiko. Kifungu fulani cha Biblia kilipozungumza juu ya sifa moja ya kimungu, wasikilizaji wa awali walitarajiwa kuelewa sifa hiyo ndani ya muktadha wa sifa zingine za Mungu. Kwa njia hiyo hiyo, wasikilizaji wa kisasa wanatarajiwa kutumia msisitizo wa kila Maandiko kwa njia ambazo

hazipuuzi sifa zozote za Mungu. Kwa sababu hii, sifa zisizobadilika za Mungu daima huunda kipimo cha kufanana kati ya maana halisi na matumizi ya kisasa.

Tatu, Mungu habadiliki au hana ubadilifu katika ahadi zake za agano. Mungu atatimiza kila kitu alichokula kiapo katika agano.

Ahadi za Agano

Wakati mwingine Wakristo hufanya makosa ya kufikiri kwamba kila kitu ambacho Mungu anasema ni ahadi. Lakini ukweli ni kwamba Mungu huahidi tu anapoapa kiapo, au kufanya agano, au kuweka nadhiri. Kama tunavyosoma katika Hesabu 23:19:

Mungu si binadamu hata aseme uongo, wala si mwanadamu hata abadili mawazo yake. Je, anasema kisha asitende? Je, anaahidi kisha asitimize? (Hesabu 23:19).

Mungu anapoahidi, neno lake halibadiliki. Vinginevyo, ana uhuru wa kubadili mawazo yake. Fikiria Mwanzo 15 ambapo Mungu alisema atafanya uzao wa Ibrahimu kuwa mwingi kama nyota. Ibrahimu alishukuru kwa ofa hii, lakini bado alimwomba Mungu afanye baraka hiyo kuwa hakika. Kwa hiyo, Mungu alijibu kwa kufanya agano naye.

Hata hivyo, katika matukio ambapo Mungu hajafanya ahadi, maneno yake yanaeleweka vizuri zaidi kama vitisho vya laana na matoleo ya baraka. Kwa mfano, kumbuka kwamba katika kitabu cha Yona Mungu alitishia kuiharibu Ninawi, lakini baadaye alirejea alipoona watu wake wakitubu. Bila shaka, Mungu alibadili mawazo yake kuhusu kuiharibu Ninawi wakati huo. Lakini hakuvunja ahadi yoyote alipoiepuka. Ahadi za agano ni zile ambazo Mungu ameapa kufanya kwa kiapo cha agano.

Kila ufunuo wa Mungu katika Maandiko unachukulia kwamba Mungu atatimiza agano lake na ahadi zake za agano. Wasikilizaji wa awali walipaswa kuelewa kila kifungu cha Maandiko kwa mwanga huu, na wasikilizaji wa kisasa wanapaswa kufanya vivyo hivyo. Tunapaswa kuwa na imani kamili katika ahadi za Mungu zisizobadilika. Na matoleo na vitisho vyake vinapaswa kutuchochea kutii.

Sasa kwa kuwa tumeona kwamba tuna Mungu yule yule kama wapokeaji wote wa kwanza wa Maandiko, hebu tuangalie ukweli kwamba tunaishi katika ulimwengu unaofanana.

ULIMWENGU

Katika historia yote, wanafalsafa wamehangaika na swali la kama ulimwengu umetulia au unabadilika. Uzoefu wa kawaida unatuambia kwamba, kwa njia nyingi, yote mawili ni kweli. Uumbaji wa Mungu unabadilika daima, lakini sifa nyingi za ulimwengu zimebaki thabiti kwa kila msomaji wa Maandiko. Tunapotumia Maandiko katika siku zetu, tunahitaji kuzingatia ukweli huu wote wawili.

Kuna msemo wa zamani unaosema, "historia hujirudia," na tunaelewa kuwa matukio ya sasa mara nyingi hufanana na matukio yaliyotokea zamani. Kama wasomaji wa awali wa Maandiko, tunaishi katika ulimwengu ulioumbwa na Mungu. Na ingawa tumeanguka dhambini, pia tumepata ukombozi wa Mungu. Watu waaminifu wa Mungu katika Agano la Kale walikabili upinzani kutoka kwa watu wengine na kutoka kwa nguvu za mapepo, nasi tunakabili upinzani kama huo leo. Walitegemea msaada wa Mungu kushinda; nasi tunategemea msaada wake pia. Tunaweza pia kuona uthabiti wa kile tunachoita mara nyingi mifumo ya kawaida au sheria za asili. Maandiko yanaposema kuhusu kuchomoza na kuzama kwa jua, magonjwa ya binadamu, hitaji la chakula na maji, na mambo mengine mengi, ni

wazi kwetu kwamba tunaishi katika ulimwengu unaofanana na ule uliokaliwa na wasomaji wa kwanza wa Maandiko.

Na hata kwa njia maalum na nyembamba zaidi, tunapata milinganisho muhimu kati ya ulimwengu wa wasomaji wa awali wa Maandiko na ulimwengu wetu. Kwa mfano, Amri Kumi zilizopewa Israeli katika Kutoka 20 zilitoa msingi muhimu kwa maisha ya watu wa Mungu katika Agano lote la Kale. Amri hizi hizo zilitumiwa tena kuongoza maisha ya watu wake katika Agano Jipya. Na kama Paulo alivyofundisha katika 2 Timotheo 3:16, 17, amri hizi hizo zinaendelea kuongoza kanisa leo.

Kwa njia hiyo hiyo, chaguo la Mungu la Daudi kama mkuu wa nasaba ya kudumu kwa watu wa Mungu lilitoa historia ya ufalme wa Mungu katika Agano la Kale, na pia historia ya ufalme wa Yesu kama mwana mkuu wa Daudi katika Agano Jipya. Na kama tunavyojifunza katika sehemu kama Ufunuo 22:16, kanisa linaendelea kumtumikia Yesu kama Mfalme na Bwana wetu kwa sababu ya utawala wake wa kudumu kama mfalme wa ukoo wa Daudi.

Kama mifano kama hii inavyoonyesha, viunganishi kati ya ulimwengu wetu na ulimwengu wa wasomaji wa kwanza wa Maandiko vinaweza kutusaidia kuamua matumizi sahihi ya kisasa ya Biblia.

Sasa kwa kuwa tumeona kwamba wasomaji wote wa Maandiko wana Mungu mmoja na wanaishi katika ulimwengu unaofanana, hebu tuzingatie viunganishi vilivyopo kwa sababu sisi ni aina moja ya watu.

WATU

Kuna angalau njia tatu ambazo watu wa kisasa wanafanana sana na watu waliopokea Maandiko kwa mara ya kwanza. Kwanza, wanadamu wote, bila kujali wanaishi lini au wapi, ni taswira zenye dhambi za Mungu. Pili, tunakabiliwa na migawanyiko ya kidini. Na tatu, ubinadamu bado unajumuisha aina zile zile za watu. Tutachunguza kila moja ya kufanana huku, tukianza na ukweli kwamba wanadamu wote ni taswira zenye dhambi za Mungu.

Picha za Dhambi

Katika vifungu kama vile Mwanzo 1:27, tunaambiwa kwamba Mungu alipomuumba mwanadamu, alituumba kwa mfano wake. Miongoni mwa mambo mengine, hii inamaanisha kwamba wanadamu wote wana akili, lugha, maadili, na uwezo wa kidini kama wawakilishi wa Mungu.

Wakati huohuo, wanadamu wote pia wameanguka dhambini. Wanadamu leo hawatumii tena uwezo wao wa kiakili, wa lugha, wa kimaadili, na wa kidini kumtukuza Mungu jinsi tunavyopaswa. Wasioamini wanatenda kana kwamba hawahitaji kujitiisha kwa utawala wa Mungu. Na hata waumini wanashindwa katika uaminifu wao kwake. Kama Sulemani alivyosema wakati wa kuweka wakfu hekalu katika 1 Wafalme 8:46:

Hakuna mtu asiyetenda dhambi (1 Wafalme 8:46).

Katika theolojia ya utaratibu, kuna fundisho hili linalojulikana kama ukengeufu kamili (total depravity). Na maana yake ni kwamba katika ukamilifu wa nafsi ya mwanadamu, katika fikra zake, hisia zake, na tabia yake, yote yamechafuliwa na dhambi. Hivyo basi, kuna dhana msingi kwamba kila analofanya, analifanya kwa kukaidi amri za

Mungu na viwango vyake vitakatifu. Kwa hiyo ndiyo, kuna kitu kinachoitwa asili ya dhambi. Na Biblia inazungumzia jinsi hili lilivyo tatizo la msingi, hasa katika uhusiano na Mungu.

— Dkt. Luis Orteza

Moja ya maswali makuu yanayoulizwa hususan siku hizi katika masomo ya anthropolojia na sosholojia ni kama wanadamu wana asili ya dhambi. Na kwa miaka mingi, tena na tena, nadharia kuhusu elimu ya binadamu, maendeleo ya binadamu, kujifunza kwa binadamu zimekwama kwenye mwamba wa dhambi ya asili, kwa sababu ukweli ni kwamba sote tuna asili iliyoanguka… Hiyo inamaanisha, kwa kweli, kwamba sisi wanadamu tunadhibitiwa na tamaa ya ubinafsi ya kukamilisha, kufikia, kumiliki, na jambo hilo linaharibu kila tunachofanya. Huwezi kuelewa tabia ya binadamu ikiwa unadhani kwamba wanadamu ni wema kiasili. Kwa kweli, unapotazama historia ya binadamu, lazima useme, hapana, sisi si wema kiasili; sisi kiasili tuna ubinafsi mbaya. Hata hivyo, jambo la kufurahisha kuhusu Biblia ni kwamba inasema wakati huo huo, tumeumbwa kwa mfano wa Mungu. Na hilo, kwa mawazo yangu, ndiyo ajabu ya mtazamo wa Biblia kuhusu ubinadamu, kwa sababu wanajiolojia wengine wengi na wanasosholojia, wakitambua uwepo wa uovu, watasema, “Ah, wanadamu hawawezi kurekebishwa, ni waovu kabisa bila matumaini; sisi tu ndio wenye fujo zaidi kati ya sokwe, hiyo ndiyo yote.” Na Biblia inasema, “La hasha, tumeanguka, lakini tumeharibika katika mfano wa Mungu.”

— Dkt. John Oswalt

Wapokeaji wote wa Maandiko Matakatifu, wa kale kwa wa sasa, wana tabia ileile ya dhambi. Na kwa namna moja au nyingine, maana halisi ya kila sehemu ya Maandiko ilishughulikia hali hii ya mwanadamu. Sisi sote ni mifano ya Mungu iliyoharibiwa na dhambi. Kwa sababu tunashiriki sifa hizi na wasikilizaji wote wa awali wa Maandiko Matakatifu, kufanana huku kunaweza kutusaidia kupata matumizi yenye maana ya kisasa kutoka kwa kila andiko la Biblia.

Mbali na kuwa mifano ya Mungu yenye dhambi, wasikilizaji wa awali na wa kisasa wa Maandiko pia wanafanana kwa sababu sote tunateseka kutokana na migawanyiko ya kidini.

Migawanyiko ya Kidini

Kuanzia wakati Maandiko ya kwanza yalipoongozwa, imekuwa hivyo sikuzote kwamba wasomaji wa Maandiko wamekuwa katika mojawapo ya makundi matatu ya kidini: wasiomwamini, waumini wa uongo, na waumini wa kweli. Wasiomwamini ni watu wanaojifanya maadui wa Mungu kwa kukataa kumtii. Mgawanyiko huu wa wanadamu unatia ndani wale wote ambao hawajasikia mafunuo maalum ya Mungu kwa Israeli na kanisa, pamoja na wengi ambao wameyasikia. Kwa ujumla, Maandiko yaliundwa kwanza kwa ajili ya wasiomwamini ili kuwazuia dhambi, kufichua hali yao iliyopotea, na kuwaita kwenye toba ya kuokoa. Katika matumizi ya kisasa, tunafanya vivyo hivyo. Waumini wa

uongo hufanya ahadi za juujuu kwa Mungu. Wanaweza kuwa na sura ya nje ya waumini, lakini hawana imani ya kweli, na matokeo yake hawajaokolewa kutoka hukumu yake ya milele.

Kwa ujumla, maandishi ya Biblia yaliundwa kwa ajili ya waumini wa uongo ili kuzuia dhambi, kufichua unafiki wao, na kuwaita kwenye toba ya kuokoa. Katika matumizi ya kisasa, tunajitahidi kufikia malengo yale yale. Kinyume chake, waumini wa kweli ni watu wanaofanya ahadi za dhati, za uaminifu kwa Mungu na ambao hivyo wamekombolewa kutoka dhambi na kuokolewa kutoka hukumu ya milele ya Mungu. Kwa ujumla, maandishi ya Biblia yaliundwa kwa ajili ya waumini wa kweli ili kuzuia dhambi zao, kuwaonya dhidi ya kushindwa, na kuwaongoza kuelekea maisha ya shukrani katika neema ya Mungu. Na kama Wakristo wa kisasa, tunatumia Maandiko kwa malengo haya hayo.

Mbali na kuwa mifano ya dhambi na kuteseka kwa migawanyiko ya kidini, watazamaji wa awali na wa kisasa pia wanafanana kwa sababu matabaka yale yale ya watu yanaendelea kuwepo katika historia yote.

Madaraja ya Watu

Binadamu wanaweza kuainishwa kwa njia nyingi tofauti. Kwa mfano, tunaweza kuainishwa kulingana na tabia au sifa maalum tulizo nazo. Baadhi ya watu ni wazee na wengine ni vijana; wengine ni wa kiume na wengine ni wa kike; wengine ni matajiri na wengine ni maskini; wengine wana nguvu na wengine ni dhaifu; na kadhalika. Tunaweza pia kuainishwa kulingana na uhusiano wetu na watu wengine. Tunaweza kuwa wazazi, watoto, ndugu, mabwana, watumishi, marafiki, au chochote kingine. Au tunaweza kuainishwa kulingana na kile tulichofanya, kama mashujaa na wahalifu; au kulingana na kazi zetu, kama wachungaji na wakulima. Na vivyo hivyo ilikuwa kweli kwa wasikilizaji wa awali wa Maandiko.

Kwa kweli, sehemu nyingi za Maandiko zimeelekezwa mahsusi kwa madaraja maalum ya watu. Tunapata vifungu vinavyozingatia watu wenye hasira, au wenye upendo, au wavivu, au waliotubu, au matajiri, au maskini. Tunapata pia vifungu vinavyowahutubia mahsusi watu wanaotambuliwa kama waume, au wake, au watoto, au mashemasi, au wezi, au wafanyakazi.

Kwa sababu madaraja haya haya ya watu yapo katika kila kizazi, yanaunda miunganisho yenye maana kati ya hadhira ya awali na hadhira zote zinazofuata. Na miunganisho hii husaidia kuongoza matumizi yetu. Watu matajiri wa zamani na wa kisasa wanaweza kupata matumizi yanayofanana kutoka vifungu kuhusu utajiri. Viongozi wa zamani na wa kisasa wanaweza kupata matumizi yanayofanana kutoka vifungu kuhusu uongozi. Na kadhalika. Juhudi zetu zote za kutumia Biblia maishani mwetu zinaweza kusaidiwa kwa kutambua kwamba tunashiriki aina hizi za miunganisho na wasikilizaji wa kwanza wa Maandiko.

Sasa kwa kuwa tumechunguza umuhimu wa matumizi ya Maandiko, na kuzingatia baadhi ya miunganisho muhimu kati ya hadhira ya awali na ya kisasa, hebu tuelekeze mawazo yetu kwenye maendeleo kati ya hadhira ya awali na ya kisasa ambayo yanapaswa kuathiri matumizi yetu.

MAENDELEO

Watu wengi wanao soma na kujifunza Biblia kwa uangalifu wanasema kwamba nyakati fulani inaonekana ngeni, kana kwamba ilitoka katika ulimwengu tofauti, na kwa kweli hii ni kweli. Vitabu vya Biblia viliandikwa zamani sana. Viliandikwa kwa lugha

ambazo wengi wetu hatuzisomi, na kwa tamaduni ambazo ni tofauti sana na zetu. Na maisha yetu binafsi pia ni tofauti sana na maisha ya watu waliokuwa wasikilizaji wa kwanza wa Maandiko. Kwa hivyo, kwa njia moja au nyingine, tunahitaji kuzingatia mambo haya yote tunapotumia Biblia katika maisha ya kisasa.

Katika somo la baadaye, tutaangalia kwa karibu njia maalum za kuzingatia tofauti za aina hizi. Kwa hivyo kwa sasa, tutatambua tu aina tatu kuu za maendeleo yaliyotokea tangu Maandiko yalipoongozwa, na ambayo yanahitaji kuzingatiwa katika matumizi yetu ya kisasa ya vitabu vya Biblia: maendeleo ya kimaendeleo, kitamaduni na kibinafsi. Hebu tuangalie kwanza maendeleo ya kimaendeleo katika historia ya ukombozi.

NYAKATI

Mara nyingi Wakristo wamefupisha mtazamo wa Biblia kuhusu historia ya ulimwengu katika hatua tatu: uumbaji, Mungu alipouumba ulimwengu kwa mara ya kwanza; anguko, mwanadamu alipotenda dhambi kwa mara ya kwanza na kulaaniwa na Mungu; na ukombozi, kipindi kinachofuata Anguko, ambapo Mungu anatukomboa kutoka katika dhambi zetu. Mara tu baada ya Adamu na Hawa kuanguka dhambini, Mungu alianza mchakato mrefu na wa polepole wa ukombozi. Na katika milenia yote, kwa rehema zake amejenga ufalme wake wa ukombozi ndani na kando ya uumbaji uliolaaniwa.

Wanatheolojia wengi wametambua kwamba asili inayoendelea ya utawala wa Mungu juu ya uumbaji imesababisha maendeleo ya mara kwa mara yanayotokeza kutofautiana kati ya nyakati mbalimbali zilizotajwa katika Maandiko. Labda maendeleo dhahiri zaidi ya kimaendeleo yalitokea kati ya Agano la Kale na Agano Jipya. Lakini wanatheolojia pia hutambua nyakati kulingana na maagano mbalimbali ya Mungu katika Biblia yote, hasa yale yanayohusiana na Adamu, Nuhu, Ibrahimu, Musa na Daudi katika Agano la Kale, na na Yesu katika Agano Jipya.

Kwa mfano, sheria kuhusu sadaka za upatanisho zilihitaji mambo tofauti katika nyakati tofauti za historia ya ukombozi. Katika wakati wa Musa, zilihitaji sadaka katika maskani. Katika siku za Sulemani, zilihitaji sadaka katika hekalu. Katika Agano Jipya la mapema, zilihitaji kifo cha Yesu msalabani. Na katika Agano Jipya la baadaye, zilikoma kutolewa kabisa.

Tunaposoma Agano la Kale kama waumini leo, baada ya Kristo kufa na kufufuka na yuko tayari kurudi tena, jinsi tunavyoelewa na kutumia Maandiko wakati mwingine inabidi iwe tofauti na jinsi watu wa Agano la Kale walivyoyatumia. Lakini, bila shaka, kuna nyakati nyingine nyingi ambazo hatuhitaji kufanya marekebisho yoyote kabisa. Kwa mfano, chukua mfumo wa dhabihu. Hatuhitaji tena kutoa dhabihu kwa sababu Kristo sasa ndiye dhabihu yetu. Kwa hivyo, kuna matumizi kidogo sana kwa maana hiyo. Si lazima niende hekaluni… kwenye hekalu lililo karibu kuchinja mnyama na kuweka mikono yangu juu ya mnyama ili mnyama huyo aweze kubeba dhambi zangu zote. Kwa hivyo, ndiyo, kuna nyakati ambazo nafasi tuliyo nayo leo katika historia ya ukombozi hubadilisha jinsi tunavyotumia Maandiko.

— Dkt. Daniel L. Kim

Ni muhimu sana tuchunguze nafasi ya kifungu katika historia ya ukombozi, tukilinganisha na mahali tulipo sisi katika historia hiyo, tunapokifasiri na kukitumia katika maisha yetu. Ni wazi kabisa kwamba baadhi ya vifungu, katika muktadha wao wa kihistoria wa ukombozi, vinahusu mfumo tofauti, utawala tofauti wa mambo kuliko muktadha wetu. Ngoja nitoe mfano mmoja rahisi – mfumo wa dhabihu katika Agano la Kale... Vifungu katika Agano la Kale vinavyohusu dhabihu za wanyama si visivyo na umuhimu kwetu, bali vina umuhimu kwa kiwango ambacho dhabihu hizo zimetimizwa ndani ya Kristo. Kwa hiyo, tunaposoma maandishi hayo, hitimisho letu si, 'oh, nina lazima kutafuta mwana-kondoo, ng'ombe, au njiwa mahali fulani,' bali ni 'ninahitaji kumwangalia Kristo kwa ajili ya kufunikwa kwa dhambi yangu.' Na hivyo kwa njia nyingi, huo ni mfano mmoja tu ulio wazi – lakini kwa njia nyingi tunaposoma Maandiko, tunahitaji kuzingatia ukweli huu: 'oh, hii inatokea katika kipindi cha agano la kale cha utawala wa historia ya ukombozi.' Sisi hatuishi tena katika theokrasia, kwa mfano, kwa hiyo kuna mambo ambayo yangekuwa kweli kwa maisha ya Israeli ambayo si kweli kwa maisha yetu kama waumini leo. Tunataka daima kukumbuka si tu muktadha wa kisarufi wa karibu wa kifungu bali pia muktadha wake wa historia ya ukombozi ili tuweze kufanya matumizi sahihi kwa waumini katika nafasi yetu ya uhalisia wa baada ya Agano Jipya.

— Dkt. Robert G. Lister

Kwa njia nyingi, historia ya kibiblia inafanana na mti unaokua. Kila mti hukua kutoka kwenye mbegu, unakuwa mche, na hatimaye unakua mti kamili. Kila kitu ambacho mti huo utakuwa kimo ndani ya mbegu ya awali. Lakini kadiri muda unavyosonga, mti unapaswa kukua na kuendelea ili kukomaa kikamilifu.

Kwa njia kama hiyo, ukombozi umekua na kuendelea katika historia yote ya kibiblia. Na tunapaswa kuzingatia maendeleo haya tunapoitumia Biblia katika maisha yetu. Mfumo huu wa ukuaji unatufundisha kwamba Biblia nzima inafaa na ina mamlaka kwetu, lakini pia kwamba ufunuo wa zamani lazima utumike kila wakati kwa kuzingatia ufunuo wa baadaye.

Tukiwa na uelewa huu wa maendeleo ya kimaendeleo akilini, hebu tuchunguze wazo la maendeleo ya kitamaduni yanayotofautisha tamaduni zetu leo na tamaduni zilizoshughulikiwa moja kwa moja katika Biblia.

KITAMADUNI

Kwa kufikiria juu ya maendeleo ya kitamaduni kati ya watazamaji asilia na wa kisasa wa Maandiko, tunahitaji kutambua kufanana na tofauti. Kuhusu kufanana, tunahitaji kuuliza maswali kama vile “Ni mifumo gani ya kitamaduni tunayokabiliana nayo inayofanana sana na uzoefu wa Ibrahimu?” na “Utamaduni wetu unafanana vipi na wa Daudi?” Na kuhusu tofauti, tunahitaji kuuliza maswali kama vile “Utamaduni wa binadamu umebadilikaje sana kutoka jamii za kale za Agano la Kale?” na “Ni mila na desturi zipi zimetofautiana?” Majibu ya maswali ya aina hii yana athari muhimu kwa jinsi tunavyotumia Maandiko leo.

Tunahitaji kuelewa kuwa utamaduni ambao Biblia iliandikwa ulikuwa tofauti sana na wetu. Wengi wetu hatuishi katika jamii za wakulima au vijijini. Ingawa baadhi ya watu wanaishi hivyo, sisi tulio Magharibi si hivyo. Hivyo basi, tunapaswa kufanya marekebisho. Pia, hatuishi katika kipindi cha 1000 KK ambapo biashara ilifanywa langoni mwa mji nje ya Bethlehemu – unaweza kusoma hayo katika kitabu cha Ruthu. Na unajua jinsi walivyofanya mkataba wa kisheria siku hizo? Walivua kiatu chao na kufanya ishara ya makubaliano kwa kutumia hiyo. Kwa kweli, hiyo inaweza kuonekana kuwa ngeni sana kwetu leo. Tunaishi katika tamaduni tofauti ambapo tunatia saini mikataba na kuwa na makubaliano tofauti. Tamaduni tofauti zitakuwa na njia tofauti za kufanya biashara, za kuendesha uhusiano kati ya wanaume na wanawake. Mambo ya kila aina yatakuwa na tamaduni tofauti. Tunapaswa kuelewa na kukubali hili, na kutambua kwamba Biblia ilikuwa na njia zake za kufanya mambo. Tunaishi katika tamaduni ambapo mambo yanafanywa tofauti. Hata hivyo, Biblia imetupa kanuni za jinsi tunavyopaswa kufanya biashara zetu; tunapaswa kuzifanya kwa uaminifu. Unaweza kusoma hilo kutoka kitabu cha Ruthu. Kwa hiyo, tunapaswa kutumia kanuni ya uadilifu wa kimaadili katika shughuli zetu za biashara, hata kama hatuvui viatu vyetu kama walivyofanya wao.

— Dkt. Peter Walker

Tunapofikiria hali yetu ya sasa na kuilinganisha na wakati wa wasikilizaji asilia, tunapaswa kutambua kuwa kumekuwa na angalau miaka 2,000 tangu wakati wa Agano Jipya na mara nyingi miaka 3,000 au zaidi tangu wakati wa Agano la Kale. Kwa hiyo, kunaweza kuwa na tofauti, tofauti za kitamaduni, zinazotutenga na uzoefu wa wasikilizaji asilia. Mojawapo ya dhahiri zaidi ni kwamba teknolojia imebadilika kwa kiasi kikubwa. Kwa mfano, sisi ni jamii inayoegemea sana kwenye kuona, jamii iliyozoea kasi ya haraka ya mawasiliano, jamii iliyozama sana katika kutumia teknolojia kuwasiliana na wengine. Na zamani, tukifikiria miaka 2,000 iliyopita, Yohana alipoandika kitabu cha Ufunuo, alifanya hivyo kama barua ya mzunguko ambapo mtu mmoja angeibeba kutoka jamii moja kwenda nyingine. Hii pengine ilichukua siku nyingi alipokuwa akisafiri kutoka kanisa hadi kanisa. Hakukuwa na aina hiyo ya mawasiliano ya papo hapo. Kipengele kingine cha hilo, ambacho pia ni dhahiri sana unapofikiria kitabu cha Ufunuo, ni kwamba kitabu cha Ufunuo kimsingi kilitakiwa kusikilizwa. Hivyo, mwanzoni kabisa mwa kitabu kinasema kuna baraka inayotamkwa juu ya mtu mmoja anayesoma na wengi wanaosikiliza, jambo ambalo linaashiria jinsi kilivyoeleweka hapo awali, yaani, mtu mmoja alisoma kitabu chote kwa sauti kwa hadhira. Kwetu sisi, ni rahisi sana kupunguza kasi tunaposoma kitabu cha Ufunuo. Tunaweza kusimama na kutafakari mstari na kujaribu kuelewa maana yake yoyote. Wakati, kwa wasikilizaji asilia, sura 22 zilipita juu yao kama maji yanayotiririka. Kwa hivyo, uzoefu wa kitabu ni tofauti kabisa. Na nadhani mojawapo ya matokeo ya hayo ni kwamba wasikilizaji asilia wa kitabu cha Ufunuo pengine walizidiwa, hawakuweza kuelewa yote, na wakati fulani walipaswa kujali kidogo kuhusu kufahamu maelezo na badala yake kuelewa nia kuu ya ujumla na kuruhusu ujumla kuwagusa hisia zao. Na picha zinaanza kugusa zaidi na zaidi uhalisia wa moyo wetu badala ya kuweza kuelewa kila kitu. Hivyo, huo ni mfano mmoja wa jinsi tofauti za kitamaduni zinaweza kubadilisha uelewa wetu na mbinu yetu ya kusoma Maandiko.

— Dkt. David W. Chapman

Mbali na maendeleo ya kiwakati na kitamaduni, tunahitaji pia kuzingatia maendeleo ya kibinafsi yanayowatofautisha watu wa leo na hadhira asilia ya Biblia.

BINAFSI

Kuna mfanano mkubwa kati ya watu wa Biblia na watu wanaoishi katika ulimwengu wetu wa kisasa, lakini tunahitaji kutambua pia kwamba kuna tofauti nyingi kati ya watu wa kisasa na wa kale. Na kama tunatumai kutumia maandishi ya Biblia ipasavyo, tunapaswa kuzingatia tofauti hizi za kibinafsi.

Kwa mfano, tunahitaji kujiuliza maswali kama, "Maisha yetu binafsi yanaliganaje na yale tunayoyaona katika Biblia?" "Tuna majukumu gani katika jamii?" "Hali yetu ya kiroho ikoje?" "Tunamtumikia Bwana vipi ikilinganishwa na tabia fulani au tabia nyingine?" "Mawazo, matendo na hisia zetu zinalinganaje na yale tunayoyaona kwa waandishi wa Biblia?" Kwa kuzingatia tofauti kati ya watu wa kale na wa kisasa, tunaweza kuelewa vizuri zaidi jinsi ya kutumia Biblia katika hali halisi za maisha yetu wenyewe.

Kutambua maendeleo ya kimaisha, kitamaduni na kibinafsi kati ya wasikilizaji wa awali na wa kisasa wa Maandiko inaweza kuwa changamoto kubwa zaidi ya kuitumia Biblia katika nyakati zetu. Lakini tukifanya hivyo kwa uangalifu, itatusaidia sana kuitumia Maandiko kwa njia zinazomtukuza Mungu, kuwajibika kwa wengine, na zinazofaa kwa wakati wetu.

HITIMISHO

Katika somo hili kuhusu kutumia Maandiko, tumegundua mambo matatu ya msingi yanayoweza kutusaidia kuunganisha maana halisi ya Biblia na hali zetu za kisasa. Tumezungumza juu ya umuhimu wa kufanya matumizi ya kisasa ya Maandiko. Tumejadili uhusiano kati ya wasomaji wa awali na wa kisasa unaotusaidia kubaini jinsi ya kutumia Maandiko. Na tumezingatia baadhi ya maendeleo yaliyotokea tangu enzi Maandiko yalipoandikwa, tukizingatia hasa jinsi maendeleo haya yanavyoweza kutulazimisha kurekebisha matumizi yetu kwa wasomaji wa sasa.

Tunahitaji kukumbuka kila wakati kwamba Maandiko hayakuandikwa ili yawekwe kando na vizazi vijavyo. Badala yake, yaliandikwa kwa ajili ya watu wa Mungu kuyapenda na kuyatii katika historia yote. Na kwa sababu hii, Biblia ina umuhimu sawa, ni kweli vile vile katika wakati wetu kama ilivyokuwa ilipoandikwa mara ya kwanza. Tunapaswa kutathmini maendeleo yaliyotokea kati ya siku za kibiblia na zetu, lakini tunapofanya hivyo, tunaweza kutambua mapenzi ya Mungu si tu kwa ajili ya watu wake wa zamani, bali pia kwa ajili ya watu wake wanaoishi leo.

WACHANGIAJI

Dk. Richard L. Pratt, Jr (Mwenyeji) Ni Mwanzilishi Mwenza na Rais wa Wizara za Milenia ya Tatu. Alihudumu kama Profesa wa Agano la Kale katika Seminari ya Theolojia ya Reformed kwa zaidi ya miaka 20 na alikuwa mwenyekiti wa idara ya Agano la Kale. Akiwa mchungaji aliyewekwa wakfu, Dk. Pratt husafiri sana kueneza injili na kufundisha. Alisoma katika Seminari ya Theolojia ya Westminster, alipokea M.Div. yake kutoka Seminari ya Theolojia ya Union, na alipata Th.D. yake katika Masomo ya Agano la Kale kutoka Chuo Kikuu cha Harvard. Dk. Pratt ni mhariri mkuu wa Biblia ya Kujifunza ya NIV Spirit of the Reformation, mtafsiri wa Tafsiri Mpya ya Living, na mshauri wa theolojia ya Kikristo kwa Kamusi Elezo ya Kiislamu. Pia ameandika makala na vitabu vingi, vikiwemo Pray with Your Eyes Open, Every Thought Captive, Designed for Dignity, He Gave Us Stories, na ufafanuzi wa 1 & 2 Mambo ya Nyakati na 1 & 2 Wakorintho.

Dk. Darrell L. Bock Ni Mkurugenzi Mtendaji wa Ushirikishaji wa Utamaduni na Profesa Mwandamizi wa Utafiti wa Masomo ya Agano Jipya katika Seminari ya Theolojia ya Dallas.

Dk. Stephen J. Bramer Ni Profesa na Mwenyekiti wa Idara ya Ufafanuzi wa Biblia katika Seminari ya Theolojia ya Dallas.

Dk. David W. Chapman Ni Profesa Mshiriki wa Agano Jipya na Akiolojia katika Seminari ya Theolojia ya Covenant.

Dk. Dennis E. Johnson Ni Mkuu wa Taaluma na Profesa wa Theolojia ya Vitendo katika Seminari ya Westminster California.

Dk. Daniel L. Kim Alikuwa Profesa Msaidizi wa Agano la Kale katika Seminari ya Theolojia ya Covenant kabla ya kuwa Mkuu Mtendaji na Profesa wa Biblia katika Chuo cha Kimataifa cha Walimu katika Universitas Pelita Harapan nchini Indonesia.

Dk. Robert G. Lister Ni Profesa Mshiriki wa Masomo ya Biblia na Theolojia katika Shule ya Theolojia ya Talbot.

Dk. Luis Orteza Ni Profesa Msaidizi wa Ushauri nasaha katika Seminari ya Theolojia ya Birmingham.

Dk. John Oswalt Ni Profesa Mgeni Mashuhuri wa Agano la Kale katika Seminari ya Theolojia ya Asbury.

Dk. Glen G. Scorgie Ni Profesa wa Theolojia katika Seminari ya Bethel, San Diego.

Dk. K. Erik Thoennes Ni Profesa wa Masomo ya Biblia na Theolojia katika Shule ya Theolojia ya Talbot ya Chuo Kikuu cha Biola.

Dk. Peter Walker Amehudumu kama Profesa wa Masomo ya Biblia katika Shule ya Theolojia ya Trinity na kama Makamu Mkuu Mshiriki katika Wycliffe Hall, Oxford. Kwa sasa ni mwalimu katika Kituo cha Yerusalemu cha Masomo ya Biblia.

FAHARASA

Utumiaji/Uhusishaji – Kuunganisha ipasavyo maana asilia ya waraka wa kibiblia na hadhira ya kisasa kwa njia zinazoathiri dhana, tabia, na hisia zao.

Waumini – Watu wanaotoa ahadi za dhati na za uaminifu kwa Mungu na wamekombolewa kutoka dhambi na kuokolewa kutoka hukumu ya milele ya Mungu.

Ahadi za Agano – Mambo ambayo Mungu ameapa kufanya kwa kiapo.

Kipindi/Enzi/Wakati Maalum – Kipindi tofauti cha wakati katika historia; katika theolojia, kipindi cha wakati kilichoanzishwa na ufunuo wa kimungu na kinachojulikana na mabadiliko makubwa na ya kudumu yanayokitofautisha na vipindi vingine vya wakati.

Shina/Kusudi la Milele – Mpango wa milele wa Mungu kwa ulimwengu, ulioanzishwa kabla ya kazi yake ya uumbaji.

Waumini Bandia – Watu wanaotoa ahadi za juu juu kwa Mungu na wanaweza kuonekana kama waumini lakini hawana imani ya kweli na hawajakombolewa kutoka hukumu ya milele.

Habadiliki/Asiyebadilika – Neno lenye maana ya "lisilobadilika"; linatumika kuelezea asili isiyobadilika ya tabia na ukamilifu wa Mungu.

Maana Halisi/Asilia – Dhana, tabia, na hisia ambazo waandishi wa kibinadamu na wa kimungu wa Maandiko walikusudia kwa pamoja waraka huo kuwasilisha kwa hadhira yake ya kwanza.

Amri Kumi – Amri zilizotolewa kwa Musa na Mungu kwenye Mlima Sinai; maonyesho ya sheria ya milele ya Mungu yanayopita tamaduni na nyakati zote; pia huitwa Amri Kumi.

Wasioamini – Watu wanaojifanya maadui wa Mungu kwa kukataa kujitiisha kwake, wakiwemo wale ambao hawajasikia juu ya ufunuo maalum wa Mungu kwa Israeli na kanisa na wengi ambao wamesikia.